Месяц: Ноябрь 2020

https://youtu.be/pivUp6Eph_8
Белка прыгала с ветки на ветку и упала прямо на
сонного волка. Волк рассердился и хотел её съесть.
Белка стала просить:
— Пусти меня.
Волк отвечает:
— Хорошо, я отпущу тебя, только скажи мне, почему вы, белки, так веселы. Мне всегда скучно, а вы
там наверху, на дереве всегда веселы.
Белка ответила:
— Отпусти меня сначала на дерево, я оттуда тебе
скажу, а то я боюсь тебя.
Волк отпустил Белку, а она прыгнула на дерево
и оттуда сказала:
— Тебе потому всегда скучно, что ты злой. А мы
белки веселы, потому что мы добрые и никому зла
не делаем.

Составь план сказки.

1. Что делала белка?

2. Что сказал волк?

3. Разговор между волком и белкой.

4. Конец сказки.

а) синонимы – чудесно, хорошо, блузка, холодно, скучно, морозно,  неинтересно, кофта;

чудесно- хорошо, блузка- кофта, холодно- морозно, скучно- неинтересно.

б) антонимы – весело, жарко, дёшево, много, холодно, скучно, дорого, мало;

весело-скучно, жарко-холодно, дёшево-дорого, много-мало.

334. Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը:

բ) 27600:12-500×25(324+176) 

1. 324+176=500 

2. 27600:12=2300 

3. 2300-25=2275   

25600(100-60)x55-55=87945 

1. 100-60=40  

2. 25600:40=6400 

3. 6400×55=35200 

4. 35200-55=25145 

335. Կատարի՛ր գործողությունները:

բ) 36օր 10ժ – 6օր 18ժ=35օր 34ժ – 6օր 18ժ=29օր 16ժ 

22ժ 30ր – 4ժ 33ր=21ժ 90ր – 4ժ 33ր=17ժ 57ր 

17ր 5վ – 6ր 45վ=16ր 65վ – 6ր 45վ=10ր 20վ 

8օր 12ժ – 7օր 22ժ=7օր 36ժ – 7օր 22ժ=14ժ 

317. Կատարի՛ր գործողությունները:

ա) 24օր-18ժ=23օր24ժ-18ժ=23օր 6ժ 

12ժ-25ր=11ժ 60ր-25ր=11ժ 35ր 

7ր-45վ=6ր 60վ-45վ=6ր 15վ 

8օր 12ժ-22ժ=7օր36ժ-22ժ=7օր 14ժ 

319. ա) 

Կա 5 հատ 12 լիտրանոց դույլ 

Յուրաքանչյուրում – 7 լիտր ջուր 

———————————————— 

Ընդամենը քանի՞ լիտր ջուր կա-? 

Ընդամենը քանի՞ լիտր ջուր ևս կարելի է ավելացնել — ? 

Լուծում 

1. 5×7=35լ ջուր (միասին) 
2. 12-7=5լ ջուր (յուրաքանչյուր դույլում) 
3. 5×5=25լ ջուր (կարելի է ավելացնել) 

Պատ՝. 35լ և 25լ 

314. Կատարի՛ր բազմապատկումը և արդյունքը ստուգի՛ր բաժանումով:

ա)853×8=6824 

583×20=11660 

715×32=22880 

642×210=134820 

315. Բաժանումով ստուգի՛ր՝ ճիշտ է արդյոք կատարվել բազմապատկումը:

ա) 555×9=4995 

Ստ. 4995:9=555 

525×70=36750 

Ստ. 36750:70=525 

815×37=30155 

Ստ. 30155:37=815 

306. 

15 կգ կեռասն արժե այնքան, որքան 12 կգ ծիրանը: Կբավարարի՞ արդյոք 4000 դրամը 5 կգ կեռաս գնելու համար, եթե 1 կգ ծիրանն արժե 900 դրամ: 

Լուծում 

1. 900×12=10800 դրամ (12կգ ծիրան) 
2. 10800:15=720 դրամ (1կգ կեռաս) 
3. 720×5=3600 դրամ (5կգ կեռաս) 

Պատ.՝ այո, 4000 դրամը կբավարարի: 

307. Լրացրու՛ աղյուսակը՝ օգտվելով նրանում բերված տվյալներից:

Անվանումը	1 հատ	2 հատ	5 հատ	10 հատ
Գնդակ	640 դրամ	1280 դրամ	3200 դրամ	6400 դրամ
Տետր	35 դրամ	70 դրամ	175 դրամ	350 դրամ
Գրիչ	120 դրամ	240 դրամ	600 դրամ	1200 դրամ

640×2=1280 70:2=35 600:5=120

640×5=3200 35×5=175 120×2=240

640×10=6400 35×10=350 120×10=1200

309. Աստղանիշը փոխարինի՛ր այնպիսի թվանշանով, որ ստանաս անհավասարություն:

ա)364<365 

9547>9543 

6298<6299 

345171>345090 

բ)6254<6264 

3015<3025 

12654>12500 

101801>101701 

Արտաշեսն ու Տիգրանը հայ ժողովրդի սիրելի արքաներն են, նրա պաշտելի հերոսները։
Նրանց համար ամենակարևորը հայրենիքի հզորացումն ու բարգավաճումն էր։ Հայոց քաջարի արքաների մասին ստեղծված զրույցները, ավանդապատումները,
առասպելները հարյուրամյակներ են ապրել ու գրի առնվել մեր պատմիչների կողմից։
Այսօր էլ, ավելի քան երկու հազար տարի հետո, հայ մարդիկ
իրենց զավակներին կոչում են Արտաշես ու Տիգրան անուններով։

Արտաշես I-ը Արտաշեսյան արքայատոհմի (Ք. ա. 189-1թթ.)հիմնադիրն է։ Ք. ա. 189թ. դառնալով հայոց թագավոր` նա հաջորդաբար Մեծ Հայքի սահմանների մեջ վերամիավորեց հայկական հողերը։ Արտաշես արքան ստեղծեց հզոր բանակ: Նրա թագավորության ժամանակ մեր երկրում շատ նշանավոր գործեր կատարվեցին։ Ամենից առաջ նա շենացրեց ու բազմամարդ դարձրեց երկիրը։ Իր գրաված երկրներից
տարբեր ազգությունների մարդկանց բերեց և վերաբնակեցրեց Հայաստանի լեռնային վայրերում, դաշտերում ու հովիտներում։ Նրա օրոք Հայոց աշխարհում, ըստ Մովսես Խորենացու` «անմշակ հող չմնաց»։

Արաքս գետի ափին հայոց արքան հիմնադրում է նոր մայրաքաղաք, որը նրա անունով կոչվեց Արտաշատ։

Տիգրան II Մեծ (Ք. ա. 95-55թթ.)
Տիգրան Մեծի անունը հայտնի է յուրաքանչյուր հայի։
Կառավարման առաջին իսկ տարիներին Տիգրան Մեծը կարողացավ միավորել բոլոր հայկական հողերը,  կարողացավ հզորացնել հայոց բանակը։ Հայոց թագավորությունն
այնքան էր հզորացել, որ Տիգրան Մեծը իրեն հռչակեց արքայից արքա։ Հայոց արքայի գերիշխանությունն ընդունում էին բազմաթիվ մանր թագավորություններ, ինչպես նաև Վիրքը(Վրաստանը) և Աղվանքը։Տիգրան Մեծին առաջարկեցին դառնալ նաև Ասորիքի թագավոր։ Ք. ա. 83թ. Տիգրանը հանդիսավոր կերպով մտավ Միջերկրական ծովի ափին գտնվող Անտիոք մայրաքաղաք։ Իրեն ենթարկելով նաև Ասորիքին հարևան երկրները՝ Տիգրան Մեծն ավարտեց իր նվաճումները։ Տիգրան Մեծի տերությունը Հին աշխարհի ամենամեծ պետություններից էր, որի սահմանները ձգվում էին Կասպից
ծովից մինչև Միջերկրական ծով։ Ունենալով այդպիսի հզորություն՝ Տիգրան Մեծը,  ռազմատենչ արքա չէր։ Նա պատերազմի մեջ էր մտնում միայն ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում։
Ք. ա. 80-ական թթ. Տիգրան Մեծը ձեռնարկեց նոր մայրաքաղաքի` Տիգրանակերտի շինարարությունը։  Տիգրանակերտը կարճ ժամանակում դարձավ մեծ քաղաք։ Քաղաքում
շքեղ պալատներ էին կառուցվում։ Տիգրանակերտն ուներ 25 մետր բարձրությամբ պարիսպներ, որոնց ներսում տարբեր շինություններ կային։
Իր քառասնամյա կառավարման ընթացքում Տիգրան Մեծ արքան ունեցավ շատ հաղթանակներ ու փառահեղ նվաճումներ, հիմնադրեց Տիգրանակերտ մայրաքաղաքն ու այլ քաղաքներ։

Երկրի ցամաքային տարածությունները ծածկված են փխրուն շերտով, որն անվանում են հող: Հող չկա միայն ցամաքի սառցածածկ տարածքների և ժայռերի վրա:

Հողը Երկրի վրա գոյանում է շատ դանդաղ, հազարավոր ու միլիո­նավոր տարիների ընթացքում: Իսկ ինչպե՞ս է դա տեղի ունենում:

Ցամաքը կազմող ապարները Արեգակի ճառագայթների, քամու, անձրևի, ձյան ազդեցությունից տաքանալով ու սառչելով, քայքայվում են. ապարների խոշոր կտորները վերածվում են մանր կտորների, իսկ մանրերը` կավի և ավազի: Սակայն դա դեռևս հող չէ: Որպեսզի այն դառ­նա հող, անհրաժեշտ է, որ այդ քայքայված նյութերին ավելանա հումուս: Իսկ հումուսն առաջանում է մահացած բույսերի ու կենդանիների մնա­ցորդներից:

Քայքայված ապարի ու հումուսի միախառնումից գոյանում է հողը: Բույսերի սերմերը, ընկնելով հողի մեջ, ծլում են, աճում, և մարդը բերք ու բարիք է ստանում: Իսկ լերկ քարի մակերեսին սերմը չի կարող ծլել:Հողի ամենակարևոր հատկությունն այն է, որ այնտեղ աճում են բույսերը:

Հողում միշտ կան նաև շատ մանր օրգանիզմներ, որոնց անվանում են մանրէներ: Հենց դրանց միջոցով են քայքայվում բույսերի և կենդանի­ների մնացորդները և վերածվում հումուսի: Հողում ապրում են նաև որդեր, միջատներ, խլուրդներ և մկներ։ Հողի մեջ մեջ միշտ ջուր և օդ կա։ Բույսերի աճի համար դա շատ կարևոր է։
Հողի կազմից կախված են նրա փխրունությունը և ջուրը պահելու հատկությունը: Օրինակ, եթե ավազը հողի մեջ շատ է, ապա այդպիսի հողում ջուրը արագ ներծծվում է և հեռանում գետնի խորքերը: Եթե հողում կավն է շատ, ապա այնտեղ ջուրը դանդաղ է ներծծվում, այդ պատճառով կավով հարուստ հողերը շատ ջուր են պարունակում:
Շատ հումուս պարունակող հողերը փուխր են լինում և կարողանում են իրենց մեջ ջուր և օդ պահել:
Հողի բաղադրությունից կախված է նաև նրա գույնը: Լինում են տարբեր գույնի հողեր: Որքան հողում հումուսը շատ է, այնքան դրա գույնը մուգ է: Ամենից շատ հումուս պարունակում են սևահողերը: Մարդիկ վաղուց իրենց կարիքները բավարարելու համար մշակում են հողը: Իսկ ի՞նչ է նշանակում դա:

Հողը մշակել նշանակում է ճիշտ ժամանակին վարել, փխրեցնել, ջրել, մանրացնել կոշտերը, անհրաժեշտության դեպքում` պա­րարտացնել, մշակաբույսերի սերմեր ցանել և բերք ստանալ:

Մշակելով հողը` մարդիկ պետք է հոգ տանեն նաև դրա պահպանու­թյան մասին, հողը վարել ճիշտ ժամանակին, պարարտացնել, աճեցնել խիտ արմատներ ունեցող բույսեր, դաշտերի շուրջը ստեղծել անտառաշերտեր: