Месяц: Сентябрь 2021

329.Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով.

ա) 7×3+7×5+7×2=70

7×5=35

7×3=21

7×2=14

35+21+14=70

բ) 4×9+4×11+4×3=92

4×11=44

4×9=36

4×3=12

44+36+12=92

գ) 25×2+25×3+25×5=250

25×5=125

25×3=75

25×2=50

125+75+50=250

դ) 32×16+32×4+32×5=800

32×16=512

32×5=160

32×4=128

512+160+128=800

330 Ի՞նչ թիվ պետք է դնել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) 25=5×2+5×3,

բ)  3×6+3×6=36,

գ) 4×3+3×4=24,

դ) 4×8+4×7=60

339. Գյուղից լճափ հասնելու համար ճամբորդը սկզբում  պիտի 6 կմ գնա սարն ի վեր, ապա 18 կմ՝ սարն ի վար: Ինչքա՞ն ժամանակում ճամբորդը գյուղից կհասնի լճափ և կվերադառնա, եթե վերելքի ժամանակ նա 1 ժամում անցնում է 2 կմ իսկ վայրեջքի ժամանակ 6 կմ:

Լուծում

1.  6:2=3 ժամ
2.  18:6=3 ժամ
3.  3+3=6 ժամ (գյուղից լճակ)
4. 18:2=9 ժամ
5. 6:6=1 ժամ
6. 9+1=10 ժամ (լճակից գյուղ)
7. 10+6=16 ժամ

Պատ.՝ 16 ժամ

341. Հացի գործարան պետք է տանել 240 տ ալյուր: Բեռնատար մեքենայում տեղավորվում է 3 տ ալյուր: Քանի՞ մեքենա կպահանջվի, եթե յուրաքանրյուր մեքենան կարող է կատարել 4 ուղերթ:

Լուծում

1.  240:3=80 մեքենա
2.  80:4=20 մեքենա

Պատ.՝ 20 մեքենա

2. Առաջին պատկերը նման է մարդու:

3. Մյուս պատկերը նման է նետի, որը անցնում է կիզակետի միջով:

4. Երրորդ պատկերը նման է չյջիկը ճուղի վրա պառկած:

5. Չորորդ պատկերը նման է աղվեսի:

6. Հինգերորդ պատկերը նման է օձի:

7. Վեցերորդ պատկերը նման է կատվի:

8. Յոթերորդ պատկերը նման է, որ լուսինը անցում է և արևը դուրս է գալիս:

1. Այս նկարը շատ հետաքրքիր է:
2. Առաջին շարքը նման է սագի:
3. Երկրորդ շարքը նման է ձկանը:
4. Երրորդ շարգը նման է մարդու:
5. Չորորդ շարգը նման է վզնոցի:
6. Հինգերորդ շարքը նման է, սարերի միջից դուր է գալիս արևը:
7. Վեցերորդ շարքը նման է ցորենի ցողունը:
8. Յոթերոդ շարքը նման է, ցորեն են աճացնում:
9. Ութերորդ շարքը նման է տան պատշգամբի:
10. Իներորդ շարքը նման է բումերանգ:
11. Տասերորդ շարքը նման է ոտքի:

310.  Զինվորների գումարտակը շարված է երկու շարասյունով: Յուրաքանչյուր շարասյունում կա 14 շարք, յուրաքանչյուր շարքում՝ 16 զինվոր: Քանի՞ զինվոր կա գումարտակում: Հաշվումենրը կատարե՛ք երկու եղանակով:

Լուծում

1. (14×16)x2=448 զինվոր
2. (14+14)x16=448

Պատ.՝ 448

319. Երկու գյուղերից, որոնց հեռավորությունը 100 կմ է, միարժամանակ իրար ընդառաջ են դուրս եկել երկու հեծյալներ: Նրանցից մեկը 1 ժամում անցնում է 20 կմ, մյուսը՝ 30 կմ: Քանի՞ ժամ հետո նրանք կհանդիպեն:

Լուծում

1. 100:(30+20)=2 ժամ

Պատ.՝ 2 ժամ

321. Ֆուտբոլի հավաքական թիմը կազմված է 1-23 համարներ ունեցող ֆուտբոլիստներից: Խաղին մասնակցում էր 11 ֆուտբոլիստ, ընդ որում ամենամեծ համարն ուներ 18 համարով խաղացողը: Ի՞նչ համարներով ֆուտբոլիստներ էին նստած պահեստայինների նստարանին, եթե խաղացող ֆուտբոլիստներից տասի համարները բնական թվերի առաջին տասը թվերն էին:

Լուծում

1. 23-18=5
2. 18-11=7
3. 7+5=12 համար

Պատ.՝ 12 համար

322. Մայրը 33 տարեկան է, նույնքան էլ երեխաների տարիքների գումարն է: Երեխաներից կրթսերը 8 տարեկան է: Քանի՞ երեխա ունի մայրը, և քանի՞ տարեկան են նրանք, եթե երեխաների տարիքների տարբերությունը նույնն են:  

Լուծում

1.  33-8=25 մնացած երեխաների տարիքների գումարը
2. 14+11=25
3. 14-11=3
4. 11-8=3

Պատ.՝ 3 երեխա 8 տարեկան, 11 տարեկան, 14 տարեկան

292. Երկու պահեստից յուրաքանչյուրում կա 35 արկղ օճառ: Յուրաքանչյուր արկղում կա 90 օճառ: Ընդամենը քանի՞ օճառ կա երկու պահեստում:

Lուծում

1. 35×90=3150 արկղ օճառ մեկ պահեստում
2. 3150×2=6300 օճառ երկու պահեստում

Պատ.՝ 6300 օճառ

295. Տղան 2 րոպեում քաղում է 12 խնձոր, իսկ աղջիկը 3 րոպեում 15 խնձոր: 5 րոպեում քանի՞ խնձոր են քաղում տղան ու աղջիկը միասին:

Լուծում

1. (12:2)x5=30 խնձոր տղան
2.  (15:3)x5=25 խնձոր աղջիկը
3. 30+25=55 խնձոր միասին

Պատ.՝ 55 խնձոր

297. Բժիշկը հիվանդին հանձնարարել է օրը 3 անգամ 2-ական հաբ խմել: Տուփի մեջ կա 60 հաբ: Քանի՞ օր կբավականացնեն հիվանդին այդ հաբերը:

Լուծում

1. 3×2=6 հաբ մեկ օրում
2. 60:6 = 10 օր

Պատ.՝ 10 օր

299. Երկու քաղաքների հեռավորությունը 400 կմ է: Երկու գնացքներ դուրս եկան այդ քաղաքներից իրար ընդառաջ: Առաջին գնացքը 1 ժամում անցնում է 40 կմ: Երբ երկրորդ գնացքին 30 կմ էր մնացել միջև ճանապարի կեսն անցնելը, առաջինի շարժվելուց անցել էր 3 ժամ: Որքա՞ն էր գնացքների հեռավորությունն այդ պահին:

Լուծում

1. 200-30=170 կմ երկրորդ գնացք
2. 40×3=120 կմ առաջին գնացք
3. 170+120=290 կմ
4. 400-290=110 կմ

Պատ.՝ 110 կմ

300 Ի՞նչ թվանշաններ կարելի է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ անհավասարություն:

ա) 103<113,

բ) 645>644,

գ) 128<129,

դ) 129<139,

ե) 0<1

զ) 90918>90909

…Ребята ушли в школу. Отец ещё с утра
уехал в лес, мать ушла на работу. Остались в
избе Филипок да бабушка на печке. Стало
Филипку скучно одному, бабушка заснула, а он
стал искать шапку. Своей не нашёл, взял
старую отцовскую и пошёл в школу.
Школа была за селом у церкви… Прибежал
Филипок к школе. На крыльце никого нет, а в
школе слышны голоса ребят. На Филипка
нашёл страх: вдруг учитель его прогонит? И
стал он думать, что ему делать. Шла мимо
школы бабушка с ведром и говорит: все учатся,
а ты что тут стоишь? Филипок и пошёл в
школу, снял шапку и отворил дверь. Школа вся
была полна ребят. Все кричали своё, и учитель
в красном шарфе ходил посередине.
– Ты что? – закричал он на Филипка.
Филипок ухватился за шапку и ничего не говорил.
– Да ты кто?
Филипок молчал.
– Или ты немой?
Филипок так напугался, что говорить не мог. Он посмотрел на учителя и
заплакал.Тогда учителю жалко его стало. Он погладил его по голове и
спросил у ребят:
– Кто этот мальчик?
– Это Филипок, Костюшкин брат, он давно просится в школу, да мать не
пускает его, и он украдкой пришёл в школу.
– Ну, садись рядом с братом, а я попрошу, чтобы мать пускала тебя в
школу.
Учитель стал показывать Филипку буквы, а Филипок их уж знал и
немножко читать умел.
– Молодец, – сказал учитель. – Кто же тебя учил читать?
Филипок осмелел и сказал:
– Мой брат. Я сразу всё понял.
Учитель остановил его и сказал:
– Ты погоди хвалиться, а поучись.
С тех пор Филипок стал ходить с ребятами в школу.

Задание 1. Вместо точек вставьте нужное местоимение. 

Модель:  это мой словарь. … лежит тут. – Это мой словарь. Он лежит тут. 

1. Это мой брат. Он учится здесь.

2. Это моя мама. Она дома.

3. Это наше окно. Оно там.

4. Это твой друг. Он слушает радио.

5. Это ваш преподаватель. Он работает тут.

6. Это твоя сестра. Она учит слова.

7. Это наш учитель. Он читает текст.

8. Это моё письмо. Оно лежит там.

9. Это наша подруга. Она повторяет глаголы.

10. Это твоё кресло. Оно стоит там.

Կատարելով դիտարկումներ կհամոզվեք, որ նյութերը հանդես են գալիս տարբեր վիճակներում։ Որոշ նյութեր սովորական պայմաններում հեղուկ վիճակում են, մյուսները՝ գազային, երրորդները՝ պինդ։ Կախված պայմանների փոփոխությունից՝ նրանց վիճակները կարող են փոփոխվել:

Օրինակ՝ ջուրը տնային պայմաններում հեղուկ վիճակում է, սառեցվելիս հեղուկ վիճակից վերածվում է պինդ վիճակի՝ սառույցի, իսկ տաքացվելիս՝ գազային վիճակի՝ գոլորշու: Սառույցը ջրի պինդ վիճակն է, իսկ գոլորշին՝ գազային: Ոսկին սովորական պայմաններում պինդ վիճակում է, շատ բարձր ջերմաստիճանում հալվում է և վերածվում հեղուկի, իսկ ջերմաստիճանն ավելի բարձրացնելու դեպքում սկսում է եռալ և վերածվել գազի։
Նյութը, կախված պայմաններից, հիմնականում լինում է պինդ, հեղուկ կամ գազային վիճակում։
Դիտարկենք տարբեր մարմիններ և, պարզ փորձեր կատարելով, ծանոթանանք դրանց որոշ հատկություններին։
Վերցնենք ապակուց, երկաթից և պղնձից պատրաստված ձողեր, որոնք սովորական պայմաններում պինդ վիճակում են։ Դժվար չէ համոզվել, որ այդ նույն պայմաններում ինչ դիրքով և որտեղ էլ դնենք այդ ձողերը, դրանք կպահպանեն իրենց ձևն ու ծավալը։
Պինդ մարմինները պահպանում են իրենց ձևն ու ծավալը։
Սա պինդ մարմինների հատկություններից է։
Այժմ դիտարկենք հեղուկները։ Վերցնենք 50 մլ ծա-վալով որևէ հեղուկ, օրինակ՝ մասուրի հյութ, և լցնենք բաժակի մեջ։ Նա կընդունի բաժակի ձևը։ Եթե լցնենք մեկ այլ անոթի մեջ, ապա կընդունի այդ անոթի ձևը, բայց նրա ծավալը կրկին կմնա 50 մլ։ Դա նշանակում է, որ մի անոթից այլ անոթ տեղափոխվելիս հեղուկի ծավալը պահպանվում է, բայց ձևը փոխվում է՝ ընդունում է այն անոթի ձևը, որտեղ լցված է:
Հեղուկները պահպանում են իրենց ծավալը, բայց ձևը՝ ոչ։ Սա հեղուկների հատկություններից է:
Դիտարկենք գազային վիճակում գտնվող նյութերից օրինակ՝ օդի նմանատիպ հատկությունը: Եթե օդով լի գնդակը սեղմենք, ապա նրա ձևը կփոխվի, և բնականաբար այդ նույն ձևը կստանա նաև նրանում եղած օդը: Եթե գնդակի ծավալը փոքրացնենք՝ նրա մի մասը սեղմելով, ապա այդ նույն ծավալը կստանա նաև նրանում եղած օդը: Դժվար չէ հետևություն անել, որ գնդակի մեջ լցված օդն ընդունում է տվյալ գնդակի ձևն ու ծավալը: Գնդակի ձևի ու ծավալի փոփոխությունից փոփոխվում են նաև նրանում եղած օդի ձևն ու ծավալը:
Գազերը չեն պահպանում ոչ իրենց ձևը, ոչ ծավալը և զբաղեցնում են իրենց տրամադրված ողջ տարածքը։
Սա գազերի հատկություններից է:

Առաջադրանք
Թվարկեք 2–ական նյութ, որոնք սովորական պայմաններում հետևյալ վիճակներում են.
ա) պինդ  ոսկի, սառույց:

բ) հեղուկ  ջուր, հյութ:

գ) գազային H, O: