Ալեքսանդր Մակեդոնացի — Նա հայտնի և ուժեղ արքա էր, որովհետև նա ժառանգել էր իր ծնողներին, իր ուժով և խելքով կիսվում էր իր երկրի հետ, դրա համար էլ իր թագավորությունը շատ բաների հասավ:
Դարեհ III — Այս թագավորը ուժեղ էր, բայց վերջին պահին դավաճանելով իր երկիրը կորցրեց իր վարքը:
Երվանդ III – Նա նույնպես շատ ուժեղ և խելացի թագավոր էր: Նրա հաջողության պատճառներից մեկը՝ ճիշտ քաղաքականություն վարելն էր:
Միթաուստեն – Փոքր հայքի թաքավոր է եղել։
Գավգամելա – Բաբելոնյաից ոչ հեռու պետություն։
Արմավիր – Արարատյան դաշտում գտնվող քաղաք էր, որը վերածվել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և հոգևոր խոշոր կենտրոնի։
Մեծ հայք – Փոքր հայքի անկախության երաշխավորն էր։
Փոքր հայք – Այն ժամանակվա Մեծ հայքի անկախության երաշխավորն էր։
Ծոփք – Ծոփքը ք. ա. III դ. կեսերին Մեծ հայքից անջատվեց Կոմմագենեի հետ։
Կոմագենե – Կոմագենեն ք. ա. III դ. կեսերին Մեծ հայքից անջատվեց Ծոփքի հետ։
Հելլենիստական պետություններ — թագավորություններ, որոնք ձևավորվել են Ալեքսանդր Մակեդոնացու իշխանության փլուզման արդյունքում և որդեգրել հունական մշակույթն ու ապրելակերպը։
Հանդուրժողական քաղաքականություն — նշանակում է ընդունել և հարգել այն մարդկանց և խմբերի հիմնական իրավունքները, կրոնական ծեսերը, հավատքը, մշակույթը, տեսակետները, որոնք տարբերվում են սեփականից
Աքեմենյան կայսրության փլուզումը Երվանդունիներին հնարավորություն էր տալիս հավակնելու ինքնիշխանության և վերականգնելու Հայաստանի անկախությունը։
Սելևկյանների քաղաքականությունը նրանով էր պայմանավորված, որ ընդունել և հարգել այն մարդկանց և խմբերի հիմնական իրավունքները, կրոնական ծեսերը, հավատքը, մշակույթը, տեսակետները, որոնք տարբերվում են սեփականից
Որոշ ժամանակ անց Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորությունը ևս տրոհվեց, և ստեղծվեցինԾոփքի ու Կոմմագենեի առանձին թագավորությունները։ Այդպիսով ՝ Հայաստանի տարածքում ձևավորվեցին հայկական չորս թագավորություններ՝ Մեծ Հայք, Փոքր Հայք, Ծոփք և Կոմմագենե։ Իսկ արդեն Ք. ա. III դարի վերջին Երվանդական այդ պետությունների համար ստեղծվել էին անբարենպաստ պայմաններ. մոտ էր դրանց վախճանը։
Եթե Սելևկյան իշխանությունը չընդուներ հունական մշակույթը, այդ դեպքում երկիրը չէր զարգանա։
Այս դեպքում Մեծ հայքը կգրավեր Սելևկյան թաքավորությունը, որովհետև Սելևկյան թաքավորությունը սկզբում կհարձակվեր Մեծ հայքի վրա։
Ես խորհուր կտաի Երվանդ III-ին։ Շրջապատել Մակեդոնյան, որ հետո կարողանալ հարձակվել Ալեքսանդր Մակեդոնացու վրա։
Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ 