Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ

Ծերունի մի դերվիշ՝ ճակատն արևառ, եկավ եգիպտական անապատը, որ մեծ Սֆինքսից հարցումներ անե՝ երջանկության խորհուրդը իմանալու համար:

Անապատի դեղին լռության մեջ բազմել էր հինավուրց Սֆինքսը՝ անդորր ու աներեր. նրա անթարթ աչքերը ժամանակի խորքերից նայում էին խորհրդավոր հեռուները:

Եկավ դերվիշը, արձանացավ Սֆինքսի առջև, եղեգնի երկարուն ցուպը

խրեց այրվող ավազի մեջ. խոհուն աչքերը մռայլ ճակատի տակից հառեց

նրա աչքերին ու ասաց.

-Եկել եմ մոտդ համայն աշխարհի բոլոր ծայրերից. բոլոր ծայրերից հարցումն եմ արել իմանալու թե՝ ի՞նչ է երջանկությունը, ո՞րն է նրա իմաստը… Եվ մնացել եմ անպատասխան:

Գալիս եմ այժմ նվիրական Սինայի ժայռեղեն գագաթից, ուր Մովսեսը

պատգամներ առավ, հարցումն եմ արել անխոս բարձունքից… Եվ մնացել եմ

անպատասխան:

Քայլել եմ Նեղոսն ի վեր, տատասկները խոցել են սրունքներս և արևը կիզել է ալեհեր ճակատս. և հասել եմ քո դռանը: Ա՛րդ, բա՜ց քո շրթունքը՝ հավիտյան գոցված աշխարհի համար, և քո իմաստուն, քո անվրդով աչքերով, ինչ որ տեսել եմ դարերի շեղջում, ասա՛, հայտնի՛ր, հարցնում եմ՝ ի՞նչ է մարդկային կյանքի երջանկությունը:

Մարդս խանձուրներից մինչև գերեզման անպարտելի հույսերով ձգտում է երջանկության, սակայն առանց իմանալու՝ թե ի՞նչ է այն: Ասա՛, հայտնի՛ր ինձ, և ես կմտնեմ խրճիթից խրճիթ, ապարանքից ապարանք. և հարավին, նույնպես հյուսիսին, և արևելքին, նույնպես արևմուտքին բարձրաբարբառ կպատգամեմ քո հայտնությունը երջանկության իմաստի մասին…

Եվ լռությունը մեծ անապատի՝ ծերուկ դերվիշի հարցումից հետո նորից ծանրացավ, և հինավուրց Սֆինքսը նորից նայում էր անթարթ՝ անեզր հեռուն: Անցան օրեր, անցան գիշերներ, և դերվիշը, անքուն ու կանգուն, արձանացած նրա առջև, ակնապիշ սպասում էր պատասխանի, և պատասխան չկար:

Եվ երբ անցան օրեր ու գիշերներ, դերվիշը դարձյալ հարցում արավ, և նորից լռությունը մեծ անապատի ծերուկ դերվիշի հարցումից հետո թանձրացավ ու ծանրացավ:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովին տված՝ նորից հարցում արավ դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից: Եվ երբ լռեց դերվիշը, Սֆինքսը աչքերը բևեռեց դերվիշի աչքերին, և ահա՛ շարժվեցին նրա հավերժալուռ շրթունքները, և անապատի ձայնով պատասխանեց նա.

«Ո՛վ մարդ, արյունի ծնունդ և կրքի ծարավ: Երջանկության իմաստը դու անկարող ես ըմբռնել, քո զգացող գոյությունը չարժե իր ձգտումին, և ո՛չ մի նպատակ չարժե, որ նրան ըղձաս:

Սակայն ես ասում եմ քեզ և հավիտյան լռում, գնա՛, և այսուհետ մի՛ վրդովիր իմ երջանկավետ անդորրը:

Գնա՛ և պատգամիր աշխարհին հանուր՝ հարավին, նույնպես հյուսիսին, արևելքին, նո՛ւյնպես արևմուտքին՝ երջանկության իմաստը – չպետք է զգալ, չպետք է խորհել, չպետք է կամենալ, այլ միայն քարանա՜լ, քարանա՜լ, քարանա՜լ…»:

Եվ նորից քարացան հինավուրց Սֆինքսի շրթունքները, և նա՝ հավերժորեն անխռով և անվրդով սևեռեց իր անքթիթ աչքերը դեպի անծայրածիր հեռուները, և նորից խորասուզվեց ծով-հանգստի մեջ:

Եվ անապատի անհուն լռությունը թանձրացավ ու ծանրացավ նորից…

Հեղինակ՝ Իսահակյան

Առաջադրանքներ

1. Բացատրի՛ր բառեը, կարող ես օգտվել էլ. բառարանից: 

Դերվիշ — անհասկացող, բազմել -փառավորությամբ նստել, աներեր — կայուն, ցուպը — ձեռնափայտը, տատասկներ — գեղավերներ, կիզել — վառել, գոցել — փակել, խանձարուր — փաթույթ, բարձրաբարբառ — բարձր ձայնով, ակնապիշ — շշմեցնող, բարկ — կիզիչ, ըղձալ — բաղձալ, անքթիթ — ակնապիշ: 

2. Առանձնացրո՛ւ բառեր, արտահայտություններ, որոնք անհասկանալի են,  բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

—

3. Նշված արտահայտությունները փոխարինիր համարժեք այլ արտահայտություններով:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովին տված՝ նորից հարցում արավ(հարցրեց) դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից(ամբողջ մարդկություննից): 

4. Բնութագրի՛ր և նկարագրի՛ր դերվիշին:

Դերվիշը ըստ տեքստի համբերատար և նպատակասլաց մարդ էր։

5. Նորից կարդա՛ Սֆինքսի պատասխանը և գրավոր բացատրի՛, թե ինչ էր ուզում ասել:

Սֆինկսը ուզում է ասել, որ ամեն մարդու համար տարբեր ձևով է լինում երջանկությունը, բայց մարդը պեքտ է ձգտի, որ ունենա իր երջանկությունը։

6. Ի՞նչ է երջանկությունը: Ներկայացրո՛ւ մտքերդ: 

Իմ կարիքով երջանկությունը, իրենից ներկայացնում է մարդու գորճ կամ մարդու արարք, որը դրական և պոզիտիվ զգացմունքներ են առաջացնում։

7. Տեքստից դուրս գրի՛ր հոգնակի թվով գործածված երեք բառ: 

Ալիքները, հույսերով, խորքերից։

8. Տեքստից դուրս գրի՛ր քեզ դուր եկած նկարագրությունը: 

«Ո՛վ մարդ, արյունի ծնունդ և կրքի ծարավ: Երջանկության իմաստը դու անկարող ես ըմբռնել, քո զգացող գոյությունը չարժե իր ձգտումին, և ո՛չ մի նպատակ չարժե, որ նրան ըղձաս:

Սակայն ես ասում եմ քեզ և հավիտյան լռում, գնա՛, և այսուհետ մի՛ վրդովիր իմ երջանկավետ անդորրը:

Գնա՛ և պատգամիր աշխարհին հանուր՝ հարավին, նույնպես հյուսիսին, արևելքին, նո՛ւյնպես արևմուտքին՝ երջանկության իմաստը – չպետք է զգալ, չպետք է խորհել, չպետք է կամենալ, այլ միայն քարանա՜լ, քարանա՜լ, քարանա՜լ…»:

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча

настойка из трав — травяная настойка

раскаты грома — громовые раскаты

опушка леса — лесная опушка

лес из сосен — сосновый лес

варенье из вишни — вишнёвое варенье

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.

Болото, садовник, зимовать, левша, квартира, зайчонок, повар, орех, лесник, пятёрка, грибник, солома.

3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.

Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)

широкий — ( ширина, ширь, шире)

звезда — ( звездочёт, звёздочка, звезды)

холода -(холодильник, холодный, холод)

голова — ( головы, головушка )

4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.

кормушка — корм

тепло — тёплый

деревья — дерево

сторожить — сторож

морской — море

шерстяной — шерсть

жемчужный — жемчуг

утащить — тощий

5. Напиши проверочные слова.

село — селение

стена — стены

волчонок — волк

ленивый — лень

скрипучий — скрип

удивительный — удивить

лепить — лепка

дрова — дровишки

страна — сторона

деревья — дерево

весёлый — веселье

менять — смена

6.Вставьте пропущенные буквы.

ЛЕС

В лесу живёт рыжая лиса. Лисий дом — нора. У норы играют весёлые лисята.
Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.

Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костёр, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятёрка.

8. Вставь пропущенные буквы.

А-О

вода

трава,

гроза

дворы

врачи

глаза

слоны

зонты

Е -И

деньки

деревья

мечи

грибы

следы

птенец

снежинка

листок

Е-И-Я

ряды

цветы

мячи

ледяной

низина

нарядились

оденочество

читатель

писатель

сбегают

синеет

ա) x=4, y=0

բ) x=0, y=5

գ) x=-3, y=1

դ) x=-2, y=-5

ե) x=11, y=20

զ) x=-3, y=-12

ա) Չի հատվում

բ) Հատվում է

գ) Հատվում է

դ) Չի հատվում

ե) Հատվում է

զ) Չի հատվում

a=5

b=-4

c=-2

​−3(x−5)​2​+7

a=1/8

x₀=5

y₀=6

y₀=-3

f(0)=4(x-1)²-3=1

x₀=5

-9=-4/5(0-5)²+y₀

-y₀=-20+9=-11

y₀=11

Ձաղ 3

Ներքև -7

§8. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

§9. ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺ: ԱՄՊԵՐԱՉԱՓ

§10. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԼԱՐՈՒՄ: ՎՈԼՏԱՉԱՓ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Նկարագրե՛ք փորձեր, որտեղ դրսևորվում է հոսանքի ջերմային ազդեցությունը։ Ո՞ր սարքերում են օգտագործում հոսանքի ջերմային ազդեցությունը:

Հոսանքի ջերմային ազդեցությունը երևում է, երբ հաղորդալարը հոսանքի անցնելուց տաքանում է կամ շիկանում։ Այն օգտագործվում է էլեկտրական վառարաններում, թեյնիկներում, արդուկներում և ապահովիչներում։

2. Ի՞նչ փորձով կարելի է դիտել հոսանքի քիմիական ազդեցությունը: Ի՞նչ գործնական կիրառություն ունի հոսանքի քիմիական ազդեցությունը:

Հոսանքի քիմիական ազդեցությունը կարելի է դիտել ջրի էլեկտրոլիզի փորձով, երբ լուծույթում առաջանում են գազեր։ Այն կիրառվում է մետաղների էլեկտրապատման, մաքրման և քիմիական նյութերի ստացման համար։

3. Նկարագրե՛ք հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցուցադրող որևէ փորձ: Ինչո՞ւ են մագնիսական ազդեցությունը համարում հոսանքի ամենաբնորոշ ազդեցությունը:

Հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցույց է տալիս կոմպասի սլաքի շեղումը հոսանք անցնող լարի մոտ։ Այն համարվում է ամենաբնորոշ, քանի որ առաջանում է միայն հոսանքի առկայության դեպքում։

4. Ի՞նչ երևույթներով է դրսևորվում հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը։

Հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը դրսևորվում է մկանների կծկումով, նյարդերի և սրտի աշխատանքի խանգարումներով, ինչպես նաև կարող է կիրառվել բժշկության մեջ։

____________________________________________________________________________________

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն:

Հաստատուն հոսանք են անվանում այն հոսանքը, որի ուժը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում:

2. Սահմանել հաստատուն հոսանքի ուժը: Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, ո՞րն է նրա միավորը:

Հաստատուն հոսանքի ուժը սահմանվում է որպես հաղորդչի խաչմերուկով մեկ վայրկյանում անցնող լիցքի քանակը։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչքան էլեկտրական լիցք է անցնում հաղորդչով միավոր ժամանակում։ Հոսանքի ուժի միավորն է ամպերը (Ա)։

3. Ինչպե՞ս որոշել հաղորդչով անցնող լիցքը, եթե հայտնի է հոսանքի ուժը:

Հաղորդչով անցնող լիցքը որոշվում է բանաձևով՝ Q = I · t, որտեղ Q-լիցքն է, I-հոսանքի ուժը, t-ժամանակը։

4. Ինչպե՞ս են սահմանում լիցքի միավորը` կուլոնը:

Կուլոն են անվանում այն լիցքը, որը հաղորդչով անցնում է 1 վայրկյանում, եթե հոսանքի ուժը 1 ամպեր է։ 1Կ=1Ա·1վ

5. Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ:

Ամպերաչափ են անվանում այն սարքը, որը ծառայում է հոսանքի ուժը չափելու համար։

6. Ինչպե՞ս են շղթայում միացնում ամպերաչափը:

Ամպերաչափը շղթայում միացնում են հաջորդաբար (շարքով) այն հաղորդչի հետ, որի հոսանքի ուժը պետք է չափել։

1. Քրոմ մետաղն առաջացնում է երեք օքսիդ, որոնցում ցուցաբերում է 2, 3 և 6 վալենտականություններ: Ներկայացրեք այդ օքսիդների բանաձևերը:

CrO, Cr₂O₃, Cr₄O₆

2. Ազոտական թթվի հետ փոխազդում են հետևյալ շարքերից մեկի նշված օքսիդները

1. FeO, CO₂

3. KO, PO

2. ZnO, SO

4. MgO, CuO

3. Հաշվեք տարրերի զանգվածային բաժինները հետևյալ օքսիդներում MgO, AL₂O₃, SO₃:

MgO-100

AL₂O₃-100

SO₃-100

4. Որոշ զանգվածով ծծմբի(VI) օքսիդը լուծել են 92 գ ջրում, որի հետևանքով ստացվել է ծծմբական թթվի 100 գ լուծույթ: Որոշեք թթվի զանգվածային բաժինը (%) ստացված լուծույթում։

H₂O=92/100*100=92%->SO₃=100-H₂O=8%

5. 8 գ երկաթի(III) օքսիդը «լուծելու» համար այն մշակել են աղաթթվի 10 %-անոց լուծույթով։ Գտե՛ք ծախսված լուծույթի զանգվածը:

127գ

Бешено мчится горная речка Аксу по камням, покрывая их белой пеной.С боков теснятся высокие отвесные скалы.Часть скворцов не смогла разместится в щелях горного мыса и улетела дальше к северу.Горы и лес спускаются прямо в степь, как крутой берег в море.Неопытный охотник сейчас же начинает подкрадыватся на ближайший крик.Когда морозный ветер несёт по степи снежную позёмку, всё живое спешит укрытся куда-нибудь в затишье.Вы можете разгадать эту загадку, но для этого вам придётся спустится в ущелье и, обливаясь потом, поднятся на противоположный склон.Взлетев несколько раз, фазан так утомляется, что уже не в силах поднятся в воздух.Только по едва заметным тропинкам архаров можно безопасно перебратся на ту сторону неподвижной реки из камней.Зеленоватая вода настолько холодна, что купатся можно только около берега, где мелко и вода хорошо прогревается солнцем.Только где-то в тумане разносится свист горной индейки — улара.На озерах гнездится масса птиц.Вдруг, как по команде, скворцы с щебетом стали опускатся в траву огромными массами.Разъярённый сайгак остановился как вкопанный, но бросится внутрь ящика не решался.Но самое замечательное у этих уток — способность гнездится высоко на скалах, далеко от воды.За поворотом должно начатся болотце.В горах на каждом шагу встречаются ключи и водопады.

____________________________________________________________________________________

Бешено мчится горная речка Аксу по камням, покрывая их белой пеной. С боков теснятся высокие отвесные скалы. Часть скворцов не смогла разместиться в щелях горного мыса и улетела дальше к северу. Горы и лес спускаются прямо в степь, как крутой берег в море. Неопытный охотник сейчас же начинает подкрадыватся на ближайший крик. Когда морозный ветер несёт по степи снежную позёмку, всё живое спешит укрыться куда-нибудь в затишье. Вы можете разгадать эту загадку, но для этого вам придётся спуститься в ущелье и, обливаясь потом, поднятся на противоположный склон. Взлетев несколько раз, фазан так утомляется, что уже не в силах поднятся в воздух. Только по едва заметным тропинкам архаров можно безопасно перебраться на ту сторону неподвижной реки из камней. Зеленоватая вода настолько холодна, что купаться можно только около берега, где мелко и вода хорошо прогревается солнцем. Только где-то в тумане разносится свист горной индейки — улара. На озерах гнездится масса птиц. Вдруг, как по команде, скворцы с щебетом стали опускаться в траву огромными массами. Разъярённый сайгак остановился как вкопанный, но броситься внутрь ящика не решался. Но самое замечательное у этих уток — способность гнездиться высоко на скалах, далеко от воды. За поворотом должно начаться болотце. В горах на каждом шагу встречаются ключи и водопады.

Задание 1. Найди и исправь ошибку

В каждом предложении есть ошибка. Исправь слово.

Утром светило яркое солнце.

Я люблю читать интересные книги.

На улице растёт красивая берёза.

Мальчики играют в футбол на поляне.

Мы с друзьями пошли в кино.

Задание 2. Вставь пропущенные буквы

Подбери правильные окончания и вставь пропущенные буквы.

1. На улице стало (тепло)
2. Мы пошли в парк.
3. Ребята играть в мяч.
4. Я прочитал интересную книгу.
5. Солнце светит ярко.

---

Задание 3. Составь предложение

Из данных слов составь правильное предложение.
(Не забудь начать с заглавной буквы и поставить точку.)

1. в / гуляют / парке / дети

Дети гуляют в парке.

1. книгу / читает / девочка / новую

Девочка читает новую книгу.

1. идёт / домой / мама

Мама идёт домой.

---

Задание 4. Найди лишнее слово

1. дом, окно, стул, читать
2. весёлый, красивый, грустный, быстро
3. писать, бегать, книга, читать

---

Задание 5. Мини-сочинение

Напиши 3–4 предложения на тему:
«Как я провёл выходные»
(Постарайся использовать разные части речи.)

Эти выходные для нашей семьи были особенными. В субботу был день рождения моего младшего брата, ему исполнилось семь лет. Мы начали праздновать день рождения моего брата в пятницу вечером. Субботу запомнилась ещё и тем, что дочку моего дяди выписали из роддома. Нашу младшую сестрёнку звали Лусэ. А в воскресенье мы праздновали день рождения моего отца. Бот так прошли мои выходные.и

Задание 6.

Тексты для переводов. Вардан Айгекци (Աղվեսագիրք)

1. Առյուծը, գայլը և աղվեսը

Лев, волк и лиса стали братьями и пошли в охоту и нашли овна, барана, волу и козла. Во время обеда лев сказал волку, чтобы ты делил между нами эту охоту. И волк сказал: «О царь, бог уже разделил: овна тебе, волу мне и козла лису». И лев разозлившийся, ударил волка в челюсть, и глаза у волка вылезли, и он сел и горько заплакал. И снова сказал лев лисе: «Раздели овец между нами». И сказала лиса: «О царь, бог уже разделил: барана тебе на обед, вола тебе на обед и козла на ужин». И сказал лев: «О хитрый лиса, кто научил тебя так правильно делить?» И сказала лиса: «Меня научили выскочившие волчьи глаза».

Առյուծն, գայլն և աղվեսն եղբայր եղան և որսի ելան և գտան մի խոյ, մի ոչխար,մի մաքի և մի գառ: Ճաշի ժամին առյուծն ասաց գայլին, թե բաժանիր մեր մեջ այդ որսը: Եվ գայլն ասաց. «Ով թագավոր, աստված արդեն բաժանել է՝ խոյը քեզ, մաքին ինձ և գառն աղվեսին»: Եվ առյուծն բարկանալով, ապտակ զարկեց գայլի ծնոտին, և դուրս թռան գայլի աչքերը, և նա նստեց և դառն լաց եղավ: Եվ դարձյալ ասաց առյուծն աղվեսին, թե բաժանիր ոչխարները մեր մեջ: Եվ աղվեսն ասաց. «Ով թագավոր, աստված արդեն բաժանել է՝ խոյը քեզ ճաշին, մաքին քեզ՝ հրամենքին և գառը քեզ ընթրիքին»: Եվ առյուծն ասաց. «Ով խորամանկ աղվես, քեզ ո՞վ սովորեցրեց այդպես ճիշտ բաժանել»: Եվ աղվեսն ասաց. «Ինձ սովորեցրեցին գայլի աչքերը, որ դուրս թռան»:

У вдовы была корова, а у пасынка – осёл. И пасынок украл коровий корм (солому), чтобы отдать ослу. И вдова молилась Богу, чтобы Он умертвил осла. Но корова умерла, и вдова заплакала и сказала:

– Боже мой, ты что, не можешь отличить осла от коровы?

2. Մի այրի կին ուներ մի կով, և նրա խորթ որդին ուներ մի էշ։ Եվ խորթ որդին գողանում էր կովի կերը (солому) տալիս էշին: Եվ այրի կինն աստծուն աղաչեց, որ աստված էշին մեռցնի։ Բայց կովը մեռավ, և այրին լաց եղավ և ասաց.

– Ո՛վ աստված, մի՛թե չկարեցար էշը կովից տարբերել:

3. «ԱՂՎԵՍԸ ԵՎ ԹՂԹԱՏԱՐ ԳԱՅԼԸ»

Лиса нашла исписанную бумагу, принесла её волку и сказала:

– Я так долго трудилась и уговаривала людей, что достала тебе бумагу от князя, что каждая деревня, которую ты встретишь, будет давать тебе по овце.

И вот он обманул волка, и они вместе пошли в деревню, а лиса села на холм и отдала бумагу волку. Когда волк вошёл в деревню, на него бросились собаки и люди, кусали его и избивали. И окровавленный волк едва успел убежать и догнал лису.

И лиса сказала:

– Почему ты не покажешь мне бумагу?

И волк сказал:

– Покажи мне, но в деревне была тысяча собак, которые не умели читать.

Աղվեսը մի գրած թուղթ գտավ, տարավ գայլին և ասաց.

– Այսչափ ժամանակ աշխատեցի և բարեխոս մարդիկ մեջ գցեցի և իշխանից քեզ համար թուղթ հանեցի, որ ամեն գյուղ՝ ուր հանդիպես, քեզ պիտի տա մի ոչխար։

Եվ այդպես խաբեց գայլին, և միասին գնացին մի գյուղ, և աղվեսը նստեց բլուրի (холм) վրա և թուղթը տվեց գայլին։ Երբ գայլը գյուղի մեջ մտավ, վրա թափվեցին (наброситься) շները և մարդիկ, նրան գզեցին և գանահարեցին (поколотить, избить)։ Եվ արյունաթաթավ (окровавленный, весь в крови) գայլը հազիվ ազատվելով՝ հասավ աղվեսին։

Եվ աղվեսն ասաց։

– Ինչո՞ւ թուղթը ցույց չտվիր:

Եվ գայլն ասաց.

– Ցույց տվի, բայց գյուղում հազար շուն կար, որ գիր չգիտեր (грамоте не обучены)։

Перевод

Վերևից նետած քարը ինչքան ավելի վար է ընկնում, այնքան ավելի սաստկանում է նրա թափը, և ամենից ներքև գտնվողին ավելի ուժգին է հարվածում, քան ավելի վերև գտնվողին։ Հեռավոր Չինաստանում մեզանից շատ ժամանակ առաջ, մի կայսր է եղել։ Բոլոր մարդկանց պես նա էլ եկել ու գնացել է։ Բայց նրա մասին մնացել է այս զրույցը։Ամառային մի օր կայսրն զբոսնում էր իր ապարանքի պարտեզում։ Զբոսնում էր՝ երջանիկ իր փառքով, իր երիտասարդ կյանքով, իր հզորությամբ։ Կայսրը զբոսնելով հասնում է պարտեզի պատշգամբին, որ բացված էր արքունիքի ընդարձակ հրապարակի վրա։ Բարձրանում է պատշգամբը և նայում հրապարակին։ Արեգակի հուրը վառվել էր քարերի, հողերի վրա, ճառագայթների մի խուրձ ընկնում է կայսեր դեմքին, շիկացած ասեղի պես կիզում նրա դեմքն ու աչքերը։-Ի՞նչ զարհուրելի տաք է,- ասում է կայսրը և ետ քաշվում։ Սակայն ուշադիր դիտում է հրապարակի վրայի անցուդարձը։ Ձիերը դժվարին ճիգով տանում են բեռնաբարձ սայլերը, շները լեզուները դուրս հանած, հևալով գնում են՝պատերին քսվելով։Անցնում են մարդիկ, հանում են ծանր, սև գլխարկները, սրբում են քրտնած ճակատները։«Գոնե այս ծանր գլխարկների փոխարեն թեթև, սպիտակ գլխարկներ դնեին…»։ Եվ հանկարծ կայսեր գլխում լույս է ծագում։ Հրամայում է, որ իր առջևը գա մեծ նախարարը։-Դու չե՞ս տեսնում, որ իմ ժողովուրդը այրվում է այս ավանդական ծանր գլխարկների տակ։— Այո՛, երկնքի՛ որդի, ճշմարիտ է։-Ես կամենում եմ, որ վաղվանից ամեն մի չին իմ մեծ պետության մեջ հանի այդ ծանր, սև գլխարկները և սպիտակ, թեթև գլխարկ դնի։Ապարանք է դառնում կայսրը ավելի գոհ ու երջանիկ, որ այսօր բարի ու օգտակար գործ կատարեց իր ժողովրդի համար։Մեծ նախարարը մյուս օրը հրապարակում ողջ մայրաքաղաքի ժողովրդի առաջ կարդում է արքայական կամքի հրովարտակը ծանր, սև գլխարկները թեթև, սպիտակ գլխարկներով փոխարինելու մասին։Եվ հրամանանագիր է ուղարկում նահանգապետերին, որ ժողովրդին արգելեն ծանր, սև գլխարկներ կրելը և փոխարենը դնեն թեթև, սպիտակ գլխարկներ։Իսկ նահանգապետերը հրամայում են քաղաքապետերին ու գավառապետերին, որ ժողովրդին արգելեն ծանր գլխարկներ կրելը։ Ընդդիմացողները տուգանքի ենթակա են։Իրենց կարգին, քաղաքապետերը հրամայում են թաղապետերին, գավառապետերը՝ գյուղապետերին։Իսկ թաղապետերն ու գյուղապետերը խստիվ հրամայում են, որ ամեն մարդ իսկույն կատարե կայսեր հրամանը, որ ուշացողները ծանր պատժի կենթարկվեն։Երկնային մեծածավալ կայսրության բոլոր նահանգների մեջ անհամար ոստիկանները եռանդով գործի էին անցել՝ հազարավոր քաղաքներում ու գյուղերում կիրառելով արքայական հրամանը։ Եվ օր օրի վրա ոստիկանների եռանդը աճում է՝ հին գլխարկ կրողներին ծեծում են ու ծանր տուգանքի ենթարկում, գավազաններով մեկդի են շպրտում հին գլխարկները և մերկ գլուխներին հարվածում։ Հեռավոր գավառներում հրամանն անմիջապես չկատարողներին լցնում էին բանտերը և շղթայի զարկում. ավելի հեռավոր վայրերում գլուխներն էին կտրում և ձողի ծայրին անցկացնում՝ սարսափ տարածելու համար…Վերջապես կայսերական ապարանքի հաստաբեստ պատերը թափանցում և կայսեր ականջին են հասնում շշուկով տարածված դաժան լուրերը։Կայսրը սաստիկ զայրացած կանչում է մեծ նախարարին։-Իրա՞վ են այդ չարաշշուկ լուրերը։-Այո՛, իրավ են, երկնքի՛ արդարություն։-Բայց մենք մի մարդասեր օրենք հրատարակեցինք, որ գլխարկները փոխեն, ոչ թե գլուխները կտրեն։-Սակայն օրենքի ընթացքն այսպես է։ Եվ նրա այս բնական ընթացքի առաջ անզոր է թե՛ իմ, և թե՛ նույնիսկ Ձեր արքայական հզորությունը։Կայսրը գլխիկոր մեկուսացավ իր առանձնասենյակում և իր մռայլ տրամադրությունը փարատելու համար այդ գիշեր ավելի թափով անձնատուր եղավ արքունիքի սովորական խրախճանքին։

Հեղինակ՝ Ավետիք Իսահակյան