Բնական, ամբողջ և ռացիոնալ թվեր

  1. Հաշվել՝−7+15−9+4

3

2. Հաշվել՝34−56+13

1/4

3. Դասավորել աճման կարգով՝−23,12,−56,0,34.

-5/6, -2/3, 0, 1/2, 3/4

4. Գտնել x-ը․x−56=712.

x = 7/12

5. Գտնել բոլոր ամբողջ թվերը x, որոնց համար−4≤x<3.

x = -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2

6. Գտնել երկու հաջորդական բնական թվեր, որոնց արտադրյալը 156 է։

12*13=156

7. Հաշվել՝(−35)⋅109+23.

0

8. Գտնել x-ը․2x−13=x+45.

x = 17/7

9. Գտնել այն ռացիոնալ թիվը, որը գտնվում է37և47

թվերի միջև և ունի հայտարարը 21։

10/21, 11/21

10. Գտնել բոլոր բնական n-երը, որոնց համար18n

բնական թիվ է։

x = 1, 2, 3, 6, 9, 18

11. Գտնել բոլոր ամբողջ x-երը, որոնց համարx+3x−1

ամբողջ թիվ է։

x = -3, -1, 0, 1, 2, 3, 5

12. Ապացուցել, որ ցանկացած ամբողջ n-ի համարn(n+1)

զույգ թիվ է։

—

Մթնաձորի չարքը

Կարդալ Բակունցի «Մթնաձորի չարքը» պատմվածքը, պատրաստվել քննարկման։

Կարդա նաև հոդվածը, որը կօգնի քեզ վերլուծության հարցում։

1.Ինչպե՞ս է Սաքանի կերպարը բացահայտվում նրա վերաբերմունքով Ասյայի նկատմամբ։ Ի՞նչն է գրավում նրան Ասյայի մեջ, և ի՞նչ է այդ գրավչությունը բացահայտում հենց Սաքանի ներաշխարհի մասին։

Սաքանի կերպարը բացահայտվում է Ասյայի հանդեպ տածած թաքուն, անխոս և երկյուղած հիացմունքով: Ասյայի մեջ նրան գրավում է այն ամենը, ինչն ինքը չունի և չի տեսել իր միջավայրում՝ նրբությունը, մաքրությունը, կրթվածությունը և քաղաքային անծանոթ շունչը։
Այս գրավչությունը բացահայտում է, որ Սաքանը, չնայած իր կոպիտ, ֆիզիկական աշխատանքով ծանրաբեռնված գյուղական կյանքին, ունի նուրբ ներաշխարհ, գեղեցիկն ընկալելու և երազելու թաքնված կարողություն: Նա պարզապես բնազդային կենդանի չէ. նրա մեջ արթնանում է հոգևոր սով, որը քաղաքից եկած օրիորդն է խորհրդանշում։

2.Սաքանի կերպարում ինչպե՞ս են համատեղվում ընտանիքի, գյուղական առօրյայի և ավանդական մտածողության ազդեցությունները։ Ո՞ր դրվագներն են հատկապես ցույց տալիս այդ հակասությունը։

Սաքանը կապված է իր հողին, ընտանիքին և գյուղի չգրված օրենքներին։ Նա պարտաճանաչ ամուսին է և որդի։ Սակայն, երբ նրա մեջ արթնանում է զգացմունքը Ասյայի հանդեպ, առաջ է գալիս ներքին հակասություն ավանդական պարտքի և անձնական ցանկության միջև։

Այն պահերը, երբ Սաքանը, Ասյայի մասին մտորելիս կամ նրան հետևելիս, հանկարծ հիշում է իր առօրյա գործերը (գոմը մաքրելը, կնոջ կանչը)։ Նա փորձում է թաքցնել իր հայացքը մորից ու համագյուղացիներից, քանի որ գիտի՝ գյուղական ավանդական մտածողությունը դա կդատապարտի որպես «մեղք» կամ «խենթություն»։

3.Ինչպե՞ս է փոխվում Սաքանի վերաբերմունքը սեփական կնոջ նկատմամբ Ասյայի գալուց հետո։ Արդյո՞ք փոխվում է կինը, թե՞ փոխվում է Սաքանի հայացքը նրա նկատմամբ։ Հիմնավորե՛ք տեքստից։

Ասյայի հայտնվելուց հետո Սաքանի վերաբերմունքը կնոջ նկատմամբ կտրուկ սառչում է, նա սկսում է կնոջը նկատել միայն կենցաղային հարթության մեջ։ Կինը չի փոխվում. նա նույն հնազանդ, աշխատավոր, հոգնած գյուղացի կինն է։ Փոխվում է հենց Սաքանի հայացքը։ Ասյայի նրբության ֆոնին Սաքանն իր կնոջ մեջ սկսում է տեսնել միայն կոպտություն, տիղմի ու գոմաղբի հոտ։ Երբ կինը մոտենում է նրան կամ խոսում, Սաքանը ներքին խորշանք է զգում, քանի որ նրա գիտակցության մեջ ձևավորվել է կնոջ նոր, անհասանելի իդեալը։

4.Ասյան ինչպիսի՞ կերպար է՝ դիտարկելով ոչ թե հեղինակի ուղղակի բնութագրումները, այլ նրա գործողությունները, խոսքը, արտաքինն ու հարաբերությունները գյուղացիների հետ։ Ինչո՞վ է նա տարբերվում Մթնաձորի գյուղական միջավայրից։

Ասյան Մթնաձորում քաղաքակրթության, լույսի և անդորրի մարմնացումն է։ Նրա գործողությունները հակադրվում են Մթնաձորի կոպիտ, վայրի բնությանն ու մարդկանց։ Նա չի հայհոյում, չի գոռում, նրա շարժումները նրբագեղ են։ Գյուղացիների համար նա օտար է, տարօրինակ, գրեթե «երկնային» էակ, որը չի տեղավորվում իրենց հասկացած կնոջ կերպարի մեջ։

5.Ասյան և Սաքանի կինը ինչպիսի՞ հակադրություն են ստեղծում պատմվածքում։ Ո՞ր հատկանիշներով է այդ հակադրությունը կառուցվում՝ արտաքին, վարք, աշխարհայացք, կրթություն, ինքնուրույնություն։

Բակունցը կառուցում է երկու կանանց կտրուկ, բևեռային հակադրություն.

  • Արտաքին և վարք: Ասյան մաքուր է, թեթև, նուրբ ձեռքերով ու քաղաքային հագուստով։ Սաքանի կինը՝ արևից այրված, կոշտացած ձեռքերով, տնային աշխատանքից հոգնած, հաճախ կեղտոտ գոգնոցով։
  • Աշխարհայացք և կրթություն: Ասյան ուսուցչուհի է, անկախ է, ունի ներքին ինքնուրույնություն և ազատություն։ Սաքանի կինը զուրկ է ինքնուրույնությունից, նրա աշխարհը սահմանափակված է տնով, գոմով և ամուսնու ու սկեսրոջ հրամաններով։

6.Ինչո՞ւ է Սաքանը Ասյային ընկալում ոչ միայն որպես կոնկրետ կին, այլև որպես իր սովորական կյանքի սահմաններից դուրս գտնվող մի կերպար։ Ինչպե՞ս է դա արտահայտվում նրա մտքերի և պատկերացումների մեջ։

Սաքանի համար Ասյան ոչ թե պարզապես ցանկալի կին է, այլ մի հեռավոր, առասպելական աշխարհի պատուհան։ Նրա մտքերի մեջ Ասյան ասոցացվում է լույսի, անհասանելի երազանքի հետ։ Սաքանը գիտակցում է, որ իր իրականությունը Մթնաձորի մթությունն է, իսկ Ասյան այդ մթության մեջ հայտնված շող է, որին ինքը երբեք չի կարող տիրանալ։ Դա արտահայտվում է նրանով, որ նա չի համարձակվում անգամ մոտենալ կամ բացահայտ խոսել նրա հետ. նա միայն հեռվից պաշտում է նրան, ինչպես սրբապատկերը։

7.Ի՞նչ դեր ունի Սաքանի մայրը կերպարային համակարգում։ Նրա վերաբերմունքը Ասյայի նկատմամբ ի՞նչ է բացահայտում գյուղական միջավայրի արժեքների և պատկերացումների մասին։

Սաքանի մայրը պատմվածքում ավանդական, պահպանողական գյուղական միջավայրի ձայնն է։ Նրա վերաբերմունքը Ասյայի նկատմամբ կասկածամիտ է և թշնամական։ Նա առաջինն է նկատում որդու ներքին փոփոխությունը և Ասյային ընկալում է որպես «չարք», վտանգ, որը եկել է քանդելու իրենց տան հանգիստը, խախտելու դարավոր կարգն ու բարոյականությունը։ Մոր կերպարը ցույց է տալիս, որ գյուղական միջավայրը մերժում է այն ամենը, ինչը չի հասկանում կամ ինչը դուրս է իր կենցաղային օրենքներից։

8.Սաքանի կերպարի մեջ ո՞ր պահից է արտաքին հետաքրքրությունը վերածվում ներքին բախման։ Գտե՛ք այդ անցումը և բացատրե՛ք դրա պատճառը։

Արտաքին հետաքրքրությունը վերածվում է ներքին բախման այն պահից, երբ Սաքանը սկսում է խորապես գիտակցել իր կյանքի դատարկությունն ու անփոփոխելիությունը։ Դա հատկապես սրվում է, երբ Սաքանը տեսնում է Ասյային մեկ այլ տղամարդու հետ, կամ երբ գիտակցում է Ասյայի մեկնելու անխուսափելիությունը։ Պատճառն այն է, որ նա հասկանում է՝ իր հիացմունքը ոչ մի տեղ չտանող ճանապարհ է, և ինքը ընդմիշտ դատապարտված է մնալու Մթնաձորի «խավարում»։

9.Ինչո՞ւ է հեղինակը Սաքանի ներաշխարհը հաճախ ներկայացնում հոտերի, մարմնական զգացողությունների և տեսողական պատկերների միջոցով։ Ինչպե՞ս են այդ մանրամասները օգնում հասկանալ կերպարին։

Բակունցը նատուրալիստական և սիմվոլիկ մանրամասների մեծ վարպետ է։ Սաքանի ներաշխարհը հոտերի (գոմաղբի, կաթի, տիղմի հոտը՝ ընդդեմ Ասյայի անուշահոտության) և տեսողական պատկերների միջոցով ներկայացնելը պատահական չէ.

  • Սաքանը գյուղացի է, նա բնության զավակ է և աշխարհն ընկալում է զգայարաններով, այլ ոչ թե վերացական փիլիսոփայությամբ։
  • Այս հակադրությունը (մաքուր, օդեղեն պատկերներն ընդդեմ ծանր, հողեղեն հոտերի) տեսանելի է դարձնում այն անդունդը, որը բաժանում է Սաքանի իրական կյանքը նրա երազանքից։

10.Պատմվածքի վերջում Սաքանի վերաբերմունքը կնոջ նկատմամբ փոխվում է։ Կարելի՞ է ասել, որ Ասյայի ներկայությունը Սաքանին ստիպում է առաջին անգամ այլ կերպ տեսնել սեփական կնոջը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք վերջաբանի մանրամասներով։

Այո, պատմվածքի վերջում Ասյայի ներկայությունը ստիպում է Սաքանին առաջին անգամ այլ կերպ տեսնել սեփական կնոջը, բայց դա ոչ թե սիրո, այլ ողբերգական հաշտեցման հայացք է։ Ասյայի գնալուց հետո, երբ Սաքանը նայում է իր կնոջը, նա կարծես արթնանում է հեքիաթից ու վերադառնում դաժան իրականություն։ Նա տեսնում է կնոջ տձևացած մարմինը, հոգնածությունը, և թեև նրա մեջ դեռ կա Ասյայի թողած թախիծը, նա գիտակցում է, որ սա է իր միակ աշխարհը։ Նա կարծես առաջին անգամ ցավով ֆիքսում է իր կնոջ թշվառությունն ու դժբախտությունը, որը նաև իր սեփական թշվառության արտացոլումն է։

Assignments for 17. 09.26

Navigate B1 The Shallows/ slides 10-11/ learn all the unknown words and be ready to present the text in class. Vocabulary ex-es slide 11 ex-es 9b, 10,11Grammar / slide 137, State Verbs , ex-es 1,2,3

Vocabulary ex-es slide 11 ex-es 9b, 10,11Grammar

ship — membership, friendship, leadership, relationship, ownership.

ment — achievement, government, development, employment, investment, environment, management.

ity — opportunity, security, community, activity, reality.

ion — communication, education, situation, decision, action.

  1. the state of having a job – employment
  2. connections with friends, family, etc. – relationship or friendship
  3. change which makes something better – improvement or development
  4. ways to deal with a problem – solution
  5. forming an opinion/making sensible decisions – judgement
  6. a thing you have done successfully – achievement
  7. having the chance to do something you want to do – opportunity.
  1. The internet, and especially Skype, has improved communication with friends who live abroad.
  2. The development of smartphones has made a huge difference to the way we all access information.
  3. I am always extremely careful about my personal security online.
  4. I think I’m lucky because I’ve always had a very close relationship with my sister.
  5. I don’t have gym membership because I can’t afford the time.
  6. Many people think the government should have some control over the information we can get on the internet.
  7. The internet offers great opportunities for finding employment.

Ալպիական մանուշակ

Կարդալ Բակունցի «Ալպիական մանուշակ» պատմվածքը, պատրաստվել քննարկման։

Առաջադրանքներ

  1. Առանձնացրո’ւ բնանկարի և դիմանկարի հատվածները։

Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում, բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ…» Սա դասական, վեհաշուք բնանկար է, որտեղ գերիշխում են միստիկ գույներն ու բնության ուժը։

..ձորի մեջ աղմկում էր Բասուտա գետը, որը քերում էր ափերը և հղկում հունի կապույտ որձաքարը»։ Այստեղ տեսնում ենք շարժում, ձայնային և տեսողական պատկերներով հարուստ բնության տեսարան։

«Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է… ծաղկում է քարերի արանքում, պարիսպների տակ»։ Ծաղկի բնանկարային այս պատկերը դառնում է նաև կյանքի, նրբության ու անմեղության խորհրդանիշ։

Նկարիչը տեսնում է կնոջը կրակի ֆոնին, և հեղինակը տալիս է նրա հոգեբանական խորը դիմանկարը. «Ո՞րտեղ էր տեսել նա նման մի դեմք, բարձր, սպիտակ ճակատ և մուգ մանիշակագույն աչքեր… մոխրի փոշին ունքերի վրա, մազերի վրա»

Երբ նկարիչը նայում է կնոջը, Բակունցը նկարագրում է նրա ժպիտի նրբությունը, որը հակադրվում է դաժան կենցաղին. «Կնոջ վերին շրթունքը աննկատ դողդողաց, ժպիտից շրթունքները կարմրեցին, որպես արնագույն մեխակի թերթեր…»։

  1. Բնութագրի’ր կերպարներից յուրաքանչյուրին։

Նկարիչ (Միքայել)։ Զգայուն, արվեստագետի հոգով օժտված անձնավորություն: Նա աշխարհը տեսնում է գեղեցկության և զգացմունքների պրիզմայով:

Հնագետ (Պրոֆեսոր)։ Չոր, գիտական, անցյալով ապրող մարդ: Նրան հետաքրքրում են միայն քարերն ու պատմական փաստերը:

Ուղեկցորդ (Ավագ)։ Կապող օղակ է քաղաքից եկածների և գյուղական կյանքի միջև: Նա իրատես է և հասկանում է տեղի կյանքի դաժանությունը:

Նազան (Լեռնցի կինը)։ Լուռ, համակերպված, բայց ներքուստ հպարտ ու գեղեցիկ: Նա խորհրդանշում է հայ կնոջ ծանր ճակատագիրը:

  1. Դո’ւրս գրեք այն հատվածը, որն արտահայտում է ստեղծագործության գաղափարը։

«…Ծաղիկը բացվում է ամեն տարի, բայց մարդիկ անցնում են ու չեն տեսնում նրա գեղեցկությունը, կամ տրորում են անցնելիս…»

  1. Ձևակերպե’ք ստեղծագործության գաղափարը։

Ստեղծագործության գաղափարը գեղեցկության անցողիկության, մարդկային անտարբերության և կյանքի դաժան իրականության բախումն է: Բակունցը ցույց է տալիս, որ մաքուր, բնական գեղեցկությունը հաճախ անպաշտպան է կյանքի կոպիտ ուժերի առաջ:

  1. Արդյո՞ք պատմվածքը գեղեցկության ընկալման մասին է, կամ գուցե հին ու նոր ժամանակների բախմա՞ն, գուցե հեղինակը սոցիալակա՞ն խնդիրներ է բարձրացնում:

Պատմվածքը ներառում է այս երեք շերտերն էլ միասին՝ ստեղծելով բազմիմաստ պատկեր.

  • Գեղեցկության ընկալում։ Այո, սա կենտրոնական թեմաներից է: Թե ինչպես է նկարիչը տեսնում ու արժևորում գեղեցկությունը, իսկ հնագետն ու գյուղացին անտարբեր են դրա հանդեպ:
  • Հին ու նոր ժամանակների բախում։ Քաղաքից եկած մտավորականները (նոր աշխարհ) բախվում են դարերով նույն տեղում դոփող, նահապետական գյուղի (հին աշխարհ) հետ: Նրանք այդպես էլ չեն հասկանում միմյանց:
  • Սոցիալական խնդիրներ։ Բակունցը ցավով է պատկերում լեռնցի կնոջ կեղեքված, ծանր ֆիզիկական աշխատանքով լեցուն կյանքը, որտեղ կինը զրկված է իրավունքներից և վերածվել է աշխատող ուժի:
  1. Դո’ւրս գրեք պատկերավորության միջոցները` համեմատություն, փոխաբերություն, մակդիր, անձնավորում։

Համեմատություն։

  • «…Ալպիական մանուշակի պես, նստել էր մի կին…»
  • «Աչքերը կապույտ, ինչպես հեռավոր լճի ջուրը…»

Փոխաբերություն։

  • «Բերդի գլխին ամպը նստել էր…» (ամպը ներկայացվում է որպես նստող էակ):
  • «Ձորերում արևը հալվում էր…» (մայրամուտի պատկերը):

Մակդիր։

  • Կապույտ ձոր, անհուն թախիծ, արծաթե մշուշ, խոնարհ գեղեցկություն:

Անձնավորում։

  • «Պարիսպները նիրհում էին…»
  • «Ծաղիկները լալիս էին ցողի կաթիլներով…»
  • «Քամին շշնջում էր հին պատերի արանքում…»

Ակսել Բակունց

Ակսել Բակունցը (իսկական անունը՝ Ալեքսանդր Ստեփանի Թևոսյան) 20-րդ դարի հայ գրականության ամենատաղանդավոր ու ինքնատիպ արձակագիրներից, սցենարիստներից, թարգմանիչներից ու հասարակական գործիչներից է: Նրա գործերը աչքի են ընկնում բանաստեղծական նրբությամբ, բնության հրաշալի պատկերներով և գյուղական կյանքի հոգեբանական խոր պատկերմամբ։ Ծնվել է 1899 թվականի հունիսի 13-ին Սյունիքի Գորիս քաղաքում։ «Բակունց» գրական անունը առաջացել է նրանց տոհմական «Բեգունց» մականունից։ Կրթությունը՝ Ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը (1917 թ.), իսկ ավելի ուշ՝ Խարկովի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1923 թ.)՝ ստանալով գյուղատնտեսի որակավորում: Ռազմական ուղին՝ 1917–1918 թվականներին որպես կամավորական մասնակցել է Էրզրումի, Կարսի կռիվներին և Սարդա,րապատի հերոսամարտին: Գործունեությունը՝ Աշխատել է որպես գլխավոր գյուղատնտես Զանգեզուրում: Հենց այդ տարիներին շրջագայելով գյուղերով՝ նա հավաքել է այն հարուստ նյութը, որը հիմք դարձավ իր հանճարեղ պատմվածքների համար: Մահը՝ Դարձել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհ։ Ձերբակալվել է 1936-ին և գնդակահարվել 1937 թվականի հուլիսի 8-ին (հետմահու արդարացվել է 1955-ին)։ Եղիշե Չարենցի մտերիմ ընկերն էր։ Բակունցի գրական ժառանգությունը հայ դասական արձակի գոհարներից է. Կինոսցենարներ՝ Նրա սցենարներով նկարահանվել են հայկական առաջին կինոնկարներից մի քանիսը, օրինակ՝ «Զանգեզուր» և «Արևի զավակը»։

«Մթնաձոր» (1927 թ.) – Պատմվածքների հռչակավոր ժողովածու, որը պատկերում է նահապետական գյուղի փակ, մութ, բայց միևնույն ժամանակ մարդկային ճակատագրերով ու բնության հրաշքներով լեցուն կյանքը։

Հայտնի պատմվածքներ՝ «Ալպիական մանուշակ», «Միրհավ», «Սպիտակ ձին», «Սև ցելերի սերմնացանը», «Նամակ ռուսաց թագավորին»։

«Կյորես» – Գավառական քաղաքի կյանքն ու բարքերը ծաղրող երգիծական հայտնի վիպակը։

Ինչպես են ներկայացրել Հայկական լեռնաշխարհը Ստարբոնը, Քսենոփոնը և Հերոդոտոսը

Հայկական լեռնաշխարհի, դրա աշխարհագրության, բնակչության և հարստությունների մասին անտիկ շրջանի հույն պատմիչներն ու աշխարհագետները թողել են արժեքավոր վկայություններ: Ստրաբոնը, Քսենոփոնը և Հերոդոտոսը յուրովի են նկարագրել այս տարածաշրջանը՝ կախված իրենց ապրած ժամանակաշրջանից և անձնական փորձից:

Ահա թե ինչպես է նրանցից յուրաքանչյուրը ներկայացրել Հայկական լեռնաշխարհը.

1. Քսենոփոն (մ.թ.ա. V–IV դարեր)

Քսենոփոնն այն եզակի հեղինակներից է, ով անձամբ է անցել Հայաստանի տարածքով մ.թ.ա. 401 թվականին՝ իր «Անաբասիս» («Տասը հազարի նահանջը») աշխատության մեջ թողնելով բացառիկ վավերագրական տվյալներ:

  • Բնակավայրերը և կենցաղը: Նա նկարագրում է հայկական հարուստ գյուղերը, որտեղ տները գետնափոր էին (հորատիպ), ունեին ջրհորի նման մուտք, բայց ներսից բավականին ընդարձակ էին անասունների և մարդկանց համար:

  • Բնության պայմանները: Քսենոփոնը հիշատակում է լեռնաշխարհի խիստ ձմեռները, առատ ձյունը և սառնամանիքները, որոնց պատճառով հունական զորքը մեծ դժվարությունների է հանդիպել:

  • Բարիքները և հյուրընկալությունը: Նա հիացմունքով է խոսում հայկական սննդի առատության մասին՝ հիշատակելով բազմատեսակ մսեղենը, հացը, անուշահոտ գինիները և հատուկ կարասների մեջ պահվող գարեջուրը, որը խմում էին եղեգնյա փողերով (ծղոտներով):

  • Ձիաբուծություն: Պատմիչը նշում է, որ Հայաստանում բուծում էին բարձրորակ ձիեր, որոնք ավելի փոքր էին պարսկական ձիերից, բայց ավելի աշխույժ ու դիմացկուն:

2. Հերոդոտոս (մ.թ.ա. V դար)

«Պատմության հայր» Հերոդոտոսը Հայաստանի մասին գրել է հիմնականում Աքեմենյան Պարսկաստանի վարչական բաժանումների և առևտրական ճանապարհների համատեքստում:

  • Աշխարհագրական դիրքը և սահմանները: Ըստ Հերոդոտոսի՝ Հայաստանը գտնվում էր Մատիենեից (Մարաստանի մաս) հյուսիս և հարուստ էր գետերով: Նա նշում է, որ Հայաստանից է սկիզբ առնում Եփրատ գետը:

  • Արքայական ճանապարհ: Նա նկարագրում է հանրահայտ «Արքայական ճանապարհը», որն անցնում էր նաև Հայաստանի տարածքով. նշում է, որ Հայաստանում ճանապարհի երկարությունը կազմում էր 56,5 պարասախ (մոտ 310 կմ), և այնտեղ գործում էին 15 կայաններ (իջևանատներ) ու պահակակետեր, ինչը վկայում է տարածաշրջանի անվտանգության և զարգացվածության մասին:

  • Առևտուրը Բաբելոնի հետ: Հերոդոտոսը նկարագրում է, թե ինչպես էին հայերը կաշվե կլոր նավակներով (մաշկալողներով) Եփրատ գետով ապրանքներ, հատկապես գինի, տեղափոխում Բաբելոն: Տեղ հասնելուց հետո նրանք վաճառում էին ապրանքն ու նավի փայտե կմախքը, իսկ կաշիները էշերին բարձած՝ լեռնային արահետներով վերադառնում էին Հայաստան, քանի որ գետի հոսանքն ի վեր նավարկելն անհնար էր:

3. Ստրաբոն (մ.թ.ա. I – մ.թ. I դար)

Հույն հռչակավոր աշխարհագետ Ստրաբոնն իր «Աշխարհագրություն» աշխատության մեջ տվել է Հայկական լեռնաշխարհի ամենաամբողջական ու համակարգված նկարագրությունը՝ հիմնվելով Արտաշեսյանների դարաշրջանի (հատկապես Տիգրան Մեծի և Արտավազդ II-ի ժամանակաշրջանի) տվյալների վրա:

  • Աշխարհագրություն և կլիմա: Ստրաբոնը նշում է, որ Հայաստանը հիմնականում լեռնային և ցուրտ երկիր է, բայց միաժամանակ ունի ընդարձակ ու շատ արգավանդ դաշտավայրեր (օրինակ՝ Արարատյան դաշտը)։ Նա նկարագրում է լեռնաշխարհի գլխավոր գետերը (Եփրատ, Տիգրիս, Արաքս) և լճերը (հատկապես Վանա լիճը, որն անվանում է Արսենե)։

  • Բնական հարստություններ: Նա շեշտում է, որ երկիրը չափազանց հարուստ է արոտավայրերով, պտղատու ծառերով և ոսկու ու այլ մետաղների հանքերով:

  • Նպատասիտյան ձիեր: Ստրաբոնը փաստում է, որ Հայաստանը հռչակված էր իր հիասքանչ նժույգներով: Նա նշում է, որ հայկական ձիերը ոչնչով չէին զիջում նշանավոր մարական ձիերին (նպատասիտյան), և հայոց սատրապը տարեկան հազարավոր քուռակներ էր ուղարկում պարսից արքային:

  • Միալեզվություն: Ստրաբոնը թողել է մի չափազանց կարևոր վկայություն այն մասին, որ Արտաշես Ա-ի միավորիչ գործունեության արդյունքում Հայաստանի բոլոր մասերում բնակչությունը խոսում էր մեկ լեզվով՝ հայերենով:

Արդյո՞ք ցանկանում եք ավելի մանրամասն ծանոթանալ այս հեղինակներից որևէ մեկի կոնկրետ մեջբերումներին, թե՞ հետաքրքիր է իմանալ, թե ինչպես են նրանք նկարագրել Հայաստանի հարևան երկրները:

Assignments for 14.09.26

Navigate B1 Learn the words 4a slide 8, ex-es 8a, 10 a slide 9

  1. What is Rob trying to do?
  2. How many friend has he met so far?
  3. Why does is he taking a photo of everyone he meets?
  4. Why does Rob believe that the internet is a good way of making friends?
  5. What is Rob learning from the process?
  6. Who usually decides what to do when Rob meets a Facebook friend?
  7. Which countries does has he visited?
  1. I often meet up with groups of friends in the everning.
  2. You don’t need to have a lot in common with someone to be friends. It’s fine to have different interests.
  3. I get on well with most people I know. There aren’t many people I Don’t like.
  4. A really good friend is someone you can call at midnight and ask then to help out.
  5. The friends you make at school are often friends for life.
  6. I’m always pleased when someone I haven’t heard from in ages gets in touch.
  7. I’m quite easy-going. I rarely fall out with my friends.
  8. I’m not speaking to my sister at the moment — we’ve had an argument. It seems a bit childish.
  9. I can trust my closest friend with all my secrets.

In Poster 1 there are some people who ¹ are standing inside a shopping basket. I ² like this one because I ³ think it shows the idea of being trapped by shopping very well. It ⁴ seems to be saying that we ⁵ don’t understand that we are in a cage. It’s simple but quite a powerful message. Poster 2 ⁶ looks quite good, but I’m not sure what it ⁷ is trying to say. It’s obviously based on the Tetris video game, and the four blocks at the top that say ‘buy’ clearly ⁸ fit, but I’m not sure it would make me want to stop shopping. I definitely ⁹ prefer the first one.


Choose one topic , write 100-150 words about the topic, post it on your blog and be ready to discuss in class >

Needs or Wants? How Do We Decide What to Buy?
Why Do Teenagers Spend Money?
Smart Spending: How to Make Better Buying Decisions
Do We Really Need Everything We Buy?
Do Social Media Make Us Buy More?
Influencers and Our Shopping Choices
Buy Nothing Day: Do We Buy Too Much?

Needs or Wants? How Do We Decide What to Buy?

Needs are the essentials required for basic survival, such as water, nutritious food, shelter, and healthcare. Without these, we cannot function or stay healthy. On the other hand, wants are things we desire but can live without, like smartphones, dining at fancy restaurants, or designer clothes.

When deciding what to buy, we must evaluate our budget and prioritize. A smart strategy is to satisfy all core needs first. If money remains, we can allocate it toward our wants, balancing practical survival with personal enjoyment. Ultimately, making intentional choices helps us build strong financial habits and avoid unnecessary debt.

Would you like me to help you prepare some discussion points or potential questions your classmates might ask during the class presentation?

Բնական, ռացիոնալ և ամբողջ թվեր

Տեսական մաս՝

Բնական, ամբողջ և ռացիոնալ թվեր

1. Բնական թվեր

Բնական թվերն այն թվերն են, որոնք օգտագործվում են հաշվելու համար։

Բնական թվերն են՝

1, 2, 3, 4, 5, …

Բնական թվերի բազմությունը նշանակվում է N տառով։

2. Ամբողջ թվեր

Ամբողջ թվերի բազմությունը կազմված է բնական թվերից, դրանց հակադիր թվերից և զրոյից։

Ամբողջ թվերն են՝

…, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, …

Ամբողջ թվերի բազմությունը նշանակվում է Z տառով։

Ամբողջ թվերը լինում են՝

  • դրական ամբողջ թվեր՝ 1, 2, 3, …
  • բացասական ամբողջ թվեր՝ -1, -2, -3, …
  • զրո։

Զրոն ոչ դրական է և ոչ բացասական։

3. Ռացիոնալ թվեր

Այն թվերը, որոնք կարելի է ներկայացնել

m / n

տեսքով, որտեղ m-ը և n-ը ամբողջ թվեր են, իսկ n-ը զրո չէ, կոչվում են ռացիոնալ թվեր։

Օրինակներ՝

1/2, -3/4, 5, -7, 0

Ցանկացած ամբողջ թիվ ռացիոնալ թիվ է, քանի որ, օրինակ՝

5 = 5/1

-7 = -7/1

Ռացիոնալ թվերի բազմությունը նշանակվում է Q տառով։

Այս բազմությունների միջև կապը կարելի է գրել այսպես՝

N ⊂ Z ⊂ Q

այսինքն՝ յուրաքանչյուր բնական թիվ ամբողջ թիվ է, իսկ յուրաքանչյուր ամբողջ թիվ՝ ռացիոնալ թիվ։

4. Հակադիր թվեր

Երկու թվեր կոչվում են հակադիր, եթե նրանց գումարը հավասար է զրոյի։

Օրինակ՝

5 և -5

3/4 և -3/4

-8 և 8

Հակադիր թվերի համար՝

a + (-a) = 0

5. Թվի բացարձակ արժեքը

Թվի բացարձակ արժեքը կամ մոդուլը այդ թվի և զրոյի միջև եղած հեռավորությունն է թվային ուղղի վրա։

Թվի բացարձակ արժեքը նշանակվում է |a|։

Օրինակ՝

|5| = 5

|-5| = 5

|0| = 0

Այսպիսով, ցանկացած թվի բացարձակ արժեքը ոչ բացասական թիվ է։

6. Ռացիոնալ թվերի համեմատում

Թվային ուղղի վրա աջ գտնվող թիվը մեծ է ձախ գտնվող թվից։

Օրինակ՝

-3 < 2

-5 < -2

3 > -4

Երկու բացասական թվերից մեծ է այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի փոքր է։

Օրինակ՝

-3 > -7, քանի որ 3 < 7։

7. Ռացիոնալ թվերի գումարում

Նույն նշանով թվեր գումարելիս գումարում ենք նրանց բացարձակ արժեքները և արդյունքին տալիս ընդհանուր նշանը։

Օրինակ՝

(-4) + (-7) = -11

5 + 8 = 13

Տարբեր նշաններով թվեր գումարելիս մեծ բացարձակ արժեքից հանում ենք փոքրը և արդյունքին տալիս մեծ բացարձակ արժեք ունեցող թվի նշանը։

Օրինակ՝

(-8) + 3 = -5

9 + (-4) = 5

8. Ռացիոնալ թվերի հանում

Մի թվից մյուսը հանել նշանակում է առաջին թվին գումարել երկրորդ թվի հակադիր թիվը։

a — b = a + (-b)

Օրինակ՝

7 — 10 = 7 + (-10) = -3

9. Ռացիոնալ թվերի բազմապատկում

Թվերի արտադրյալը գտնելու համար բազմապատկում ենք դրանց բացարձակ արժեքները։

Նշանը որոշում ենք հետևյալ կանոնով՝

  • նույն նշաններով թվերի արտադրյալը դրական է,
  • տարբեր նշաններով թվերի արտադրյալը բացասական է։

Օրինակ՝

(-3) · (-5) = 15

(-3) · 5 = -15

10. Ռացիոնալ թվերի բաժանում

Ռացիոնալ թվերը բաժանելիս բաժանելին բազմապատկում ենք բաժանարարի հակադարձ թվով։

Օրինակ՝

6 : 2/3 = 6 · 3/2 = 9

Զրոյի բաժանել չի կարելի։

Առաջադրանքներ

Տրված թվերից առանձնացրու բնական թվերը.
-4, 0, 3, 7, -9, 12, 1/2

  • Պատասխան՝ 3, 7, 12
  1. Տրված թվերից առանձնացրու ամբողջ թվերը.
    -8, 5, 0, 3/4, -2, 7/2
  • Պատասխան՝ -8, 5, 0, -2
  1. Որոշիր՝ ռացիոնա՞լ է, թե՞ ոչ.
    5/7, -3, 0, -11/4, 2.5
  • Պատասխան՝ Բոլոր տրված թվերը ռացիոնալ են:
  1. Թվերը դասավորիր աճման կարգով.
    -5, 3, -1, 0, 7, -8
  • Պատասխան՝ -8, -5, -1, 0, 3, 7
  1. Համեմատիր.
    -3/4 և -2/3
  • Պատասխան՝ -3/4 < -2/3
  1. Գտիր հետևյալ թվերի հակադիր թվերը.
    7, -12, 0, 3/5, -7/8
  • Պատասխան՝ -7, 12, 0, -3/5, 7/8
  1. Հաշվիր.

|-9| + |4|

  • Պատասխան՝ 13
  1. Հաշվիր.
    (-7) + 12
  • Պատասխան՝ 5
  1. Հաշվիր.
    (-15) + (-8)
  • Պատասխան՝ -23
  1. Հաշվիր.
    18 — 25
  • Պատասխան՝ -7
  1. Հաշվիր.
    -2/3 + 5/6
  • Պատասխան՝ 1/6
  1. Հաշվիր.
    -7/8 — 1/4
  • Պատասխան՝ -9/8 (կամ -1 ամբողջ 1/8)
  1. Հաշվիր.
    (-6) · (-4)
  • Պատասխան՝ 24
  1. Հաշվիր.
    (-12) · 5/6
  • Պատասխան՝ -10
  1. Հաշվիր.
    7/9 : 14/15
  • Պատասխան՝ 5/6
  1. Հաշվիր.
    -3/5 : 9/10
  • Պատասխան՝ -2/3
  1. Գտիր x-ը.
    x + 7 = -3
  • Պատասխան՝ x = -10
  1. Գտիր x-ը.
    x — 5 = -12
  • Պատասխան՝ x = -7
  1. Գտիր x-ը.
    -4x = 28
  • Պատասխան՝ x = -7
  1. Գտիր x-ը.
    3/5 x = -12

Պատասխան՝ x = -20

Создайте подобный сайт на WordPress.com
Начало работы