Месяц: Ноябрь 2025

Рубрика: Պատմ

Նոյեմբերի 28-դեկտեմբերի 3-ը, առաջադրանք 9-րդ դաս.

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

Առաջադրանք 1

Գլուխ 2.8-Հայաստանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ/ էջ 59-63, պատմել/

Գրավոր պատասխանել հարցերին

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր


• Առաջին աշխարհամարտ — Պատերազմ, որը կատարվել է 1914-1918 թթ։ Առաջին համաշխարհային պատերազը պատճառները եղել են տնտեսական իմպերիալիզմ, տարածքային և տնտեսական հավակնություններ, առևտրի խոչընդոտում, սպառազինությունների մրցավազք, միլիտարիզմ և ինքնիշխանություն, ուժերի հավասարակշռության խախտում, լոկալ հակամարտություններ, եվրոպական տերությունների դաշնային պարտավորություններ և արդյունըք եղավ անտանտի հաղթանակ, փետրվարյան և հոկտեմբերյան հեղափոխություններ Ռուսաստանում և նոյեմբերյան հեղափոխության արդյունք Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության, Ավստրիայի, Հունգարիայի փլուզում։ Սկսվում է ամերիկյան կապիտալի ներթափանցումը Եվրոպա։

• «չեզոք գոտի» — աշխարհագրական որոշակի շրջան, որը չեզոքացման ռեժիմի հիման վրա չի կարող լինել պատերազմի թատերաբեմ կամ ռազմավարությունների, զինված ուժերի տեղաբաշխման վայր։ Չեզոք գոտին լինում է ժամանակավոր և մշտական։ Ժամանակավոր չեզոք գոտի են հռչակվում սահմանակից գոտիները՝ այլ պետությունների միջև պատերազմական գործողությունների դեպքում անվտանգությունն ապահովելու նպատակով։ Այդպիսի Չեզոք գոտի էր, օրինակ, Լոռու (Չեզոք գոտին)։ Չեզոք գոտիներ են հռչակվել Բելգիայի, Բրազիլիայի, Նիդերլանդների, Ճապոնիայի օրենսդրություններով։ Մշտական չեզոք գոտի են ճանաչվել Մագելանի նեղուցը, Պանամայի ջրանցքը, Սուեզի ջրանցքը, Սվալբարդի կղզեխումբը, Անտարկտիկան, երկնային մարմինները։

• կովկասյան թաթարներ — ադրբեջանի հին անվանում։

• Ս. Շահումյան — Կովկասի գործերի արտակարգ կոմիսար։

• Հ. Բագրատունի — Կենտրոնական կասպիական բռնապետության նավատորմի ռազմածովային կոմիսար, Հայոց ազգային խորհրդի անդամ և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության դեսպան Անգլիայում։


• Սեբաստացի Մուրադ — Եղել է հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը կազմակերպողներից։ Իր զինակից Կայծակ Առաքելի հետ փրկել է շատերի, հատկապես որբ երեխաների կյանքը։

• Խ. Բեկ-Սուլթանով — Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության ռազմական նախարար և Ղարաբաղի գեներալ-նահանգապետ։

• Ա. Շահմազան —  Ներսիսյան դպրոցի նկարչության ուսուցիչ, Հայաստանի առաջին հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր, Սյունիքի նահանգապետ և հաղորդակցության փոխնախարար, գնդապետ։

• Դրո — Դրաստամատ Մարտիրոսի Կանայանը եղել է Ազատագրական շարժման գործիչ, Առաջին Հանրապետության ռազմական նախարար, Առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Դրոն, նպատակ դնելով վերականգնել Հայաստանի անկախությունը Խորհրդային միությունից, դարձավ նացիստական Գերմանիայի զինված ուժերի կազմում ստեղծված Հայկական լեգեոնի հրամանատար։ 

• Գ. Նժդեհ — եղել ցարական բանակի սպա, հայազգի ռազմական և պետական գործիչ, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, «Ցեղակրոն» ազգային գաղափարախոսության հիմնադիր, իմաստասեր, Հայաստանի առաջին հանրապետության ռազմական և պետական գործիչ։ Լեռնահայաստանի Հանրապետության առաջնորդ, թուրքական և բոլշևիկյան զինված ուժերի դեմ ռազմական գործողությունների հրամանատար։

• Պ. Տեր-Դավթյան — եղել է հայ դաշնակահար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Բնութագրի՛ր ՀՀ հարաբերությունները հարևան Իրանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ: Ներկայացրո՛ւ հայերի պայքարը Ղարաբաղում և Զանգեզուրում:

Հայ-պարդկական հարաբերությունները ընդհանուր առմամբ եղել են դրական, հայ-վրացական հարաբերությունները եղել են


բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ արմատներ ունեին հայվրացական և հայ-ադրբեջանական վեճերը:
գ. Վերլուծի՛ր։ Հնարավո՞ր էր արդյոք խուսափել
Վրաստանի ու Ադրբեջանի հետ բախում­ներից և ի՞նչ գնով

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ ազդեցություն ունեցան այս
փուլի հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները բոլշևիկյան իշխանության և դրան հաջորդող տարիներին: Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ Բաքվի պայքարը Հայաստանի Հանրապետության համար:
2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված Մեծ Բրիտանիայի տարբերակված մոտեցումը Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցերում: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ Ադրբեջանում բոլշևիկ­յան իշխանության հաստատումը տարածքային
խնդիրների վրա:
3. Գնահատի՛ր։ Հիմնավորի՛ր, թե ինչու էին Հայաստանի տարածքային ակնկալիքները արդարացի. պատմություն, ժողովրդագրություն:

——————————————————————————————————————

Առաջադրանք 2

Հայաստանը Խորհրդային Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարությունների թիրախում. ՀՀ անկումը/ էջ 66-70 պատմել/

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Բ. Լեգրան — խորհրդային դիվանագետ և պետական գործիչ։ 1920 թվականին գլխավորել է Լեգրանի պատվիրակությունը՝ Խորհրդային Ռուսաստանի դիվանագիտական ներկայացչությունը Հայաստանում։ 1926-1927 թվականներին եղել է Խորհրդային Միության հյուպատոսը Չինաստանում, 1931-1934 թվականներին՝ Պետական Էրմիտաժի տնօրենը։

• Պ. Մդիվանի — վրացի և խորհրդային թատերագիր և կինոսցենարիստ։ Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր գործիչ։

• Հ. Օհանջանյան — հայ բժիշկ, քաղաքական, պետական գործիչ։ Վաղ տարիքում անդամագրվել է ՀՅ Դաշնակցությանը։ 1920 թվականը եղել է Հայաստանի Հանրապետության երրորդ վարչապետը, Արտաքին գործերի նախարար։ Նրա կառավարությունն է ստորագրել Սևրի դաշնագիրը։

• Ռ. Տեր-Մինասյան — հայ ականավոր քաղաքական գործիչ, հայկական ազատագրական շարժման նշանավոր գործիչ, Հայաստանի առաջին հանրապետության երրորդ ռազմական նախարար։ Դաշնակցություն կուսակցության անդամ։

• Ս.Կասյան — Սովետական Հայաստանի կուսակցական և պետական գործիչ, հրապարակախոս։


Հայաստանի հեղափոխական կոմիտե —

• ՀՅԴ բյուրո —

• Դրո (Դ. Կանայան) — Դրաստամատ Մարտիրոսի Կանայանը եղել է Ազատագրական շարժման գործիչ, Առաջին Հանրապետության ռազմական նախարար, Առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Դրոն, նպատակ դնելով վերականգնել Հայաստանի անկախությունը Խորհրդային միությունից, դարձավ նացիստական Գերմանիայի զինված ուժերի կազմում ստեղծված Հայկական լեգեոնի հրամանատար։ 

• Հ. Տերտերյան — հայ իրավաբան, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր, Հայաստանի առաջին հանրապետության ֆինանսների նախարար, Հայաստանի առաջին հանրապետության հանրային խնամատարության և վերաշինության նախարարի պաշտոնակատար։ Եղել է Նոր Նախիջևանի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Նոր Նախիջևանի Կենտրոնական կոմիտեի նախագահ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Նկարագրի՛ր բոլշևիկների ու քեմալականների մերձեցման
գործընթացը: Ինչպե՞ս հասունացավ թուրք-հայկական պատերազմը և ինչպե՞ս ընթացան ռազմական գործողությունները:

1920 թ․ հուլիսի-օգոստոսին Մոսկվայում տեղի ունեցավ բոլշևիկաքեմալական բանակցությունները և դրանց արդյունքում օգոստոսի 24-ին նրանց միջև նախաստորագրվում է <<Սրտագին և անկեղծ բարեկամության մասին>> պայմանագրի նախագիծը, որով բոլշևիկները ճանաչում են թուրքական ազգային ուխտը, համաձայնվում դրամական և ռազմական աջակցություն տրամադրել քեմալականներին։ Նույն ընթացքում բոլշևիկները քեմալականներին թույլատրումեն գրավել Սարիղամիշ-Շահթախտ գիծը։ Ասինքն՝ բոլշևիկների քայերով, ըստ էության, որվագծում էր հայ-թուրքական ապագա սահմանը, որն 1921 թ․ Մոսկվայի պայմանագրով անցնում է Ախուրյան-Արաքս գետով։ Այսպիսով՝ ընդհանուր շահերի հիման վրա ձևավորված բոլշևիկաքեմալական համագործակցությունը 1920 թ․ աշնանը սուր ծայրով ուղղվում է Հայաստանի դեմ։


բ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ շահեր ու նպատակներ էին միավորում բոլշևիկներին ու քեմալականներին:

Բոլշևիկները և քեմալակների ընդհանուր նպատակն էր հայաստանի վրա հարձակումը, հայաստանի տապալումը և հայ-թուրքական պատերազմ ստեղծելը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ բոլշևիկաքեմալական համագործակցությունը Հայաստանի անկման
ու Սևրի պայմանագրի չիրագործման վրա:

Բոլշևիկաքեմալական համագործակցության պատճառով հայաստանը ինչպես անկախ երկիր եղել էր 2,5 տարի դեկտեմբերի 2-ի 1920 թ․ և Սևրի պայմանագրի չիրագործում։


2. Գնահատի՛ր: Վերլուծի՛ր և գնահատակա՛ն
տուր, թե ինչ դեր խաղացին հայերի կրած
պարտությունը և Խորհրդային Ռուսաստանի երկդիմի դիվանագիտությունը Հայաստանի Հանրապետության անկման գործում:

Առաջին հերթին հայերի պարտության պատճառով հենց հայերն էլ դեկտեմբերի 2-ին 1920 թվականին անցավ Խորհրդային Ռուսաստանի տիրապետության տակ և զրկվեց անկախություննից։

Рубрика: English

Listening: Try the online quiz, reading, listening, and activities on grammar, spelling and vocabulary for this lessons on School. Sport

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

School

Most kids say they don’t like school. They say their subjects are boring or there’s too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are short – usually just six hours a day. You have the opportunity to learn lots of really useful stuff. You get to do science experiments, learn a musical instrument and play sports. On top of that, you get loads of holidays. Oh, I nearly forgot, you also get to see and play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school lunches are not the best in the world but you can bring your own lunch. And yes, exams are stressful, but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I had another chance, I’d try my best in every subject.

____________________________________________________________________________

Quiz

Most kids say they don’t like school. They say their subjects are boring or there’s too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are short – usually just six hours a day. You have the opportunity to learn lots of really useful stuff. You get to do science experiments, learn a musical instrument and play sports. On top of that, you get loads of holidays. Oh, I nearly forgot, you also get to see and play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school lunches are not the best in the world but you can bring your own lunch. And yes, exams are stressful, but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I had another chance, I’d try my best in every subject. Even in maths.

Your score is: 100%

____________________________________________________________________________

LISTENING GAP FILL

Most kids _____________________ school. They say their subjects _____________________ too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are short – usually just six hours a day. You _____________________ to learn lots of really useful stuff. You get to do science experiments, learn a musical instrument and play sports. On top of that, _____________________ holidays. Oh, I nearly forgot, you also _____________________ play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school lunches are not the best in the world but you _____________________ lunch. And yes, exams are stressful, but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I _____________________, I’d try my best _____________________.

Most kids say they don’t like school. They say their subjects are boring or there’s too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are short – usually just six hours a day. You have the opportunity to learn lots of really useful stuff. You get to do science experiments, learn a musical instrument and play sports. On top of that, you get loads of holidays. Oh, I nearly forgot, you also get to see and play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school lunches are not the best in the world but you can bring your own lunch. And yes, exams are stressful, but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I had another chance, I’d try my best in every subject. Even in maths.

____________________________________________________________________________

CORRECT THE SPELLING

Most kids say they don’t like school. They say their cebtjsus(subjects) are ngorib(boring) or there’s too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are hrost(short) – usually just six hours a day. You have the opportunity to learn lots of really eslfuu(useful) stuff. You get to do science experiments, learn a uilsmca(musical) instrument and play sports. On top of that, you get asodl(loads) of holidays. Oh, I nearly forgot, you also get to see and play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school cshnelu(lunches) are not the best in the world but you can bring your own lunch. And yes, samxe(exams) are eufsrtlss(stressful), but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I had another cnhace(chance), I’d try my best in every subject.

____________________________________________________________________________

UNJUMBLE THE WORDS

Most kids say they don’t like school. They say their subjects are boring or there’s too much homework. In fact, school is one of the best times of a person’s life. Think about it. The hours are short – usually just six hours a day. You have the opportunity to learn lots of really useful stuff. You get to do science experiments, learn a musical instrument and play sports. On top of that, you get loads of holidays. Oh, I nearly forgot, you also get to see and play with your friends five days a week. What is there not to like? OK, school lunches are not the best in the world but you can bring your own lunch. And yes, exams are stressful, but if you study, you’ll do well in them. I’d love to go back to school. If I had another chance, I’d try my best in every subject.

__________________________________________________________________________________________

Sport

Are you good at sport? I’m not, but I love watching and playing all kinds of sport. My favourite sport is football – the kind with the round ball, not American football. I wasn’t very good at football when I was a kid. This did not stop me playing. I played in the park with my friends for hours every day. What is your national sport? Do you like it? I love Japan’s national sport sumo. It is one of the most exciting sports in the world. You have to spend a little time getting to know the rules and the fighters. The greatest thing about sport is that it brings people together from all over the world. Another good thing is that it keeps us healthy. Sports stars are very lucky. They love their job and stay fit by doing it every day. What are you going to play next?

____________________________________________________________________________________________

Quiz

Are you good at sport? I’m not, but I love watching and playing all kinds of sport. My favourite sport is football – the kind with the round ball, not American football. I wasn’t very good at football when I was a kid. This did not stop me playing. I played in the park with my friends for hours every day. What is your national sport? Do you like it? I love Japan’s national sport sumo. It is one of the most exciting sports in the world. You have to spend a little time getting to know the rules and the fighters. The greatest thing about sport is that it brings people together from all over the world. Another good thing is that it keeps us healthy. Sports stars are very lucky. They love their job and stay fit by doing it every day. What are you going to play next?

Your score is: 100%

____________________________________________________________________________________________

LISTENING GAP FILL

Are you good at sport? I’m not, but I love watching and ___________________ sport. My favourite sport is football – the kind with the round ball, not American football. ___________________ at football when I was a kid. This did not stop me playing. I played in the park with my friends ___________________. What is your national sport? Do you like it? I love Japan’s national sport sumo. ___________________ most exciting sports in the world. You have to spend ___________________ ___________________ and the fighters. The greatest thing about sport is that it brings people together from all over the world. Another good thing ___________________ healthy. Sports stars are very lucky. They love their job and ___________________ every day. What are you going to play next?

Are you good at sport? I’m not, but I love watching and playing all kinds of sport. My favourite sport is football – the kind with the round ball, not American football. I wasn’t very good at football when I was a kid. This did not stop me playing. I played in the park with my friends for hours every day. What is your national sport? Do you like it? I love Japan’s national sport sumo. It is one of the most exciting sports in the world. You have to spend a little time getting to know the rules and the fighters. The greatest thing about sport is that it brings people together from all over the world. Another good thing is that it keeps us healthy. Sports stars are very lucky. They love their job and stay fit by doing it every day. What are you going to play next?

____________________________________________________________________________________________

Рубрика: English

November 24-28

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

Translate into English.

He usually walks to school.

We haven’t finished our work yet.

When you called, I was doing a lesson.

He will go to the conference if he has time.

I would like to speak English better.

You shouldn’t be late for class.

They could have helped us last week.

I heard that he had found a new job.When he arrived, we had already finished dinner.

I think he is right.

He asked when we were going to leave.

If I were you, I would reconsider that decision.

You can use my books.

Our house was built in 1990.

They are not going to enter the competition.

I always read before breakfast.

When I wake up, the sun has already risen.

He said he couldn’t come today.

Our teacher advised us to do more exercises.

____________________________________________________________________________________

Quiz

I’m a great art lover. I look at beautiful paintings and sculptures and wish I could be artistic. I can’t draw or paint to save my life. I wonder why some people are so talented and can create amazing pictures, when other people, like me, can’t even draw good matchstick figures. I would like to fill my house with art from all over the world. It’s interesting to see how different cultures have different kinds of art. There’s nothing better than visiting art galleries when you go to another country. I prefer more traditional art. I don’t really understand a lot of modern art. I look at an exhibit of a pile of bricks in a museum but can’t see how it’s art. I always laugh when my children say, “Daddy, I can do better than that!” I often think they can.

Your score is: 100%

Рубрика: Աշխարհագրություն

Նոյեմբերի 24-29

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

Հատուկ պահպանվող տարածքներ։ ՀՀ «Կարմիր գրքերը»

Դաս § 21, էջ 62-64 պատմել։

Հայաստանը չնայած տարածքով փոքր է, բայց ունի բնության մեծ բազմազանություն։ Լեռնային ռելիեֆը և կլիմայական տարբեր գոտիները ստեղծում են եզակի բուսական ու կենդանական աշխարհ, որտեղ վտանգված է կամ միայն Հայաստանում հանդիպող է։ Դրանց պահպանելու համար ստեղծվել են պաշտպանված տարածքներ՝ ազգային պարկեր և արգելավայրեր։ Սևանի ազգային պարկը պաշտպանում է լիճն ու նրա էկոհամակարգը, Դիլիջանը՝ անտառները ու դրանց կենդանիներին, Խոսրովի անտառը՝ հին անտառային լանդշաֆտներն ու մշակութային արժեքները։ Բարձրադիր վայրերում գործում են տարածքներ, որոնք պաշտպանում են ջրային ռեսուրսները, անտառները, մարգագետիններն ու հազվադեպ կենդանիներին։ Հայաստանի բուսական աշխարհը շատ հարուստ է, իսկ կենդանական աշխարհում կան բազմաթիվ տեսակներ, որոնց պահպանությունը պետական կարևորություն ունի։

1․Նշե՛լ ազգային պարկի, արգելոցի և արգելավայրի տարբերությունները։

Հատուկ պահպանության տակ վերցված տեղամասերը կարող են լինել ազգա յին պարկ, արգելոց, արգելավայր և բնության հուշարձան: Ազգային պարկը համարվում են այն փակ տարածքները, որտեղ բնակվում են կենդանիներ, հիմնականում կարմիր գրքում գրված կենդանիները։ Արգելոցը իրենից ներկայացնում է տարածք, որը ինչ որ քանակով ջուր է իսկ ինչ որ չափով խոտ, ավազ կամ այլն։ Վայր՝ որոշ տարածություն, որտեղ արգելված է որևէ բույսի, կենդանու, ձկան ևն տնտեսական և արդյունաբերական օգտագործումը, արգելարան կոչվում է արգելավայր։

2․Քանի՞ ազգային պարկ ունենք Հայաստանում, նշե՛ք դրանց անունները և նկարագրե՛ք յուրաքանչյուրը։

ՀՀ-ում կան չորսը ազգային պարկ։ Դրանք են սևանի, դիլիջանի, արփի լճի և արևիկ ազգային պարկերն են։

Սևանի ազգային պարկը պահպանվող տարածք Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Երևան քաղաքից մոտ 60 կմ հեռավորության վրա։ Պարկի ընդհանուր տարածքը՝ Սևանա լճի հայելու հետ միասին կազմում է 147.343 հա, իսկ առանց լճի հայելու՝ 22,585 հա։ Պահպանական գոտու տարածքը կազմում է 342.920 հա։ Պարկը գտնվում է ՀՀ Բնապահպանության նախարարության իրավասության ներքո։ Ստեղծվել է 1978 թ. մարտի 14-ին, ՀԿԿ Կենտկոմի և Հայկական ՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի թիվ 125 որոշմամբ։

Դիլիջանի ազգային պարկը Դիլիջանի ազգային պարկ, արգելոց Դիլիջանում։ Դիլիջանի արգելոցը զբաղեցնում է Աղստև գետի վերին հոսանքի ավազանը՝ Հալաբի արևելյան, Միափորիի հյուսիսարևմտյան և Արեգունի լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերը, մոտ 24000 հեկտար տարածություն։

Արփի լճի ազգային պարկը ստեղծվել է 2009 թվականին։ Գտնվում է Շիրակի մարզում, Ամասիայի և Աշոցքի տարածաշրջաններում, Եղնախաղի լեռնաշղթայի արևելյան և Ջավախքի լեռնաշղթայի հարավարևմտյան լանջերին։ Ազգային պարկն զբաղեցնում է մոտ 25 000 հա տարածք։ Ազգային պարկն ստեղծվել է Ջավախք-Շիրակ բարձրավանդակի ուրույն կենսաբազմազանության պահպանման համար։ Այստեղ է գտնվում հայկական որորի ամենամեծ գաղութը աշխարհում և գանգրափետուր հավալուսնի միակ բնակավայրը Հայաստանում։ Տարածքում կան մոտ 670 տեսակի բույսեր՝ (խոլորձ, թրաշուշան, հիրիկ, կակաչ, շուշան), որոնցից 25-ը ներառված են ՀՀ Կարմիր գրքում։ Դրանցից 22-ը էնդեմիկ տեսակներ են։ Պարկում կան կաթնասունների 30 տեսակ (եվրոպական ջրասամույր, խայտաքիս)։ Արփի լճի ջրահավաք ավազանի մշակովի լանդշաֆտները կազմված են հիմնականում հացահատիկի և վուշի դաշտերից։

Արևիկ ազգային պարկը  ստեղծվել է 2009 թվականին։ Գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի Մեղրի լեռնաբազուկի հարավային լանջին, ինչպես նաև Աստղաձոր և Նյուվադի գետերի ջրահավաք ավազանում։ Մակերեսը կազմում է 34 401․8 հեկտար։ Պահպանության օբյեկտը Մեղրիի եզակի բուսական և կենդանական աշխարհն է։

Ազգային պարկի տարածքում առկա են ուղղաձիգ բնական գոտիներ և լանդշաֆտների տարբեր տեսակներ՝ ալպյան մարգագետիններ, լեռնային տափաստաններ, անտառային զանգվածներ, կիսաանապատներ։ Ունի հարուստ կենսաբազմազանություն՝ առաջավորասիական ընձառյուծ, բեզոարյան այծ, հայկական մուֆլոն, միջերկրածովային կրիա, հայկական իժ, կովկասյան ջրասամույր, կասպիական հնդկահավ, կովկասյան մայրեհավ։ Բուսական աշխարհը նույնպես հարուստ է։ Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներից հանդիպում են չորապտեր արծվապտերային, Գրիֆիթի հուդայածառ, վայրի ձմերուկ, անմեռուկ կլորատերև, կատվադաղձ լերդախոտատերև, թրաշուշան աղասեր, սագասոխուկ ցողունավոր, սարդակիր կովկասյան, խոլորձ Շելկոնովիկի, սարդակիր կովկասյան։

3․Քանի՞ արգելոց ունենք Հայաստանում, թվարկե՛ք դրանց անունները և նկարագրե՛ք յուրաքանչյուրը։

Հայաստանում գործում է 3՝ Խոսրովի անտառ, Շիկահողի և Էրեբունի արգելոցները, ընդհանուր տարածքը՝ 39615 հա (Հայաստանի տարածքի 1,33%-ը)։

Խոսրովի անտառը պետության կողմից պահպանվող տարածքի կարգավիճակ ունեցող տարածք Հայաստանի Արարատի մարզում։ Պահպանվող տարածքը ստեղծվել է 330-338 թվականներին Խոսրով Կոտակ թագավորի կողմից ստեղծված անտառի տարածքի մի մասի վրա։ Այն ունի շուրջ 1700 տարվա պատմություն։ Արգելոցի ներկայիս տարածքը պատմական անցյալում գտնվել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգում։ «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցը ստեղծվել է 1958 թվականին Խորհրդային Հայաստանի կենտրոնական մասի չոր նոսրանտառային, ֆրիգանային և կիսաանապատային լանդշաֆտների, բուսական և կենդանական եզակի համարվող համակեցությունների պահպանության նպատակով։ Արգելոցը տեղակայված է Հայաստանի Արարատի մարզի հյուսիսարևելյան մասում, Գեղամա լեռնավահանի և Մերձարաքսյան ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթաների միջև։ Արգելոցն ունի հարավարևելյան ձգվածություն, զբաղեցնում է 23,213․5 հա տարածք և կազմված է Գառնի (4253 հա), Կաքավաբերդ (4745 հա), Խոսրով (6860,8 հա), Խաչաձոր (7354,7 հա) տեղամասերից։ Խոսրովի անտառ պետական արգելոցը գտնվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց» ՊՈԱԿ-ի ենթակայության տակ։ 2013 թվականի օգոստոսի 26-ին «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց» ՊՈԱԿ շնորհվել է Պահպանվող տարածքների Եվրոպական դիպլոմ։

Շիկահողի արգելոցը գտնվում է  Սյունիքի մարզում՝ Խուստուփ լեռան հարավ արևելյան և Մեղրու լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերին Ծավ և Շիկահող գետերի վերին ավազաններում, 700-2800 մ բարձրություններում՝ ընդգրկելով Ծավ և Շիկահող լեռնային գոտիների ավազանները։ Այն հիմնվել է 1958 թվականին։ Տարածքը կազմում է մոտ 10 330 հեկտար։ Կազմավորվել է կաղնու, բոխու, հաճարենու, սովորական կենու, սոսու անտառների և կենդանիների պահպանության նպատակով։ Արգելոցի տարածքը խիստ մասնատված ռելիեֆ ունի։ Շատ են լեռնային գետակները և հանքային աղբյուրները։

Էրեբունիի արգելոցը գտնվում է Արարատի մարզում, Երևան քաղաքից 8 կմ հարավ-արևելք։ Կազմավորվել է 1981 թվականին՝ Էրեբունի վարչական շրջանի տարածքում, կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիների անցումային հատվածում՝ ծովի մակերևույթից 1300-1450 մ բարձրություններում՝ դաշտավլուկազգիների վայրի ազգակիցների (մասնավորապես վայրի ցորենների աշխարհում եզակի գենոֆոնդի) պահպանության նպատակով։ Այժմ արգելոցն զբաղեցնում է 120 հա տարածք։

4․Հայաստանում քանի արգելավայր ունենք — թվարկել մի քանիսը։

Հայաստանում ներկայումս գրանցված և գործում են 26 արգելավայրեր, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 102 212.93 հեկտար, որը Հայաստանի տարածքի 3.44%-ն է։

5․ Բնական հուշարձանները ինչպիսի՞ նշանակություն ունեն։ Թվարկե՛ք մի քանիսը։

Բնության հուշարձան, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, բնության բացառիկ կամ տիպիկ, գիտական, պատմամշակութային և գեղագիտական հատուկ արժեք ներկայացնող բնական օբյեկտ։ Ցանկը հաստատում է Հայաստանի կառավարությունը, պահպանման կարգը՝ այն պետական մարմինը, որն օբյեկտը հայտարարում է բնության հուշարձանները։ Հուշարձանի տարածքում արգելվում է ցանկացած գործունեություն, որը վնասում է այն կամ վատթարացնում նրա վիճակն ու պահպանությունը։ Բնության հուշարձանների (կենդանի կամ անկենդան) պահպանության կարգը սահմանվում է յուրաքանչյուր բնության հուշարձանների համար կազմված անձնագրով, որտեղ նշվում է նրա անվանումը, դասակարգումը, նշանակությունը, նկարագրությունը, չափագրությունը, տեղադիրքը, կոորդինատները, զբաղեցրած տարածքը (պահպան. գոտու հետ միասին), պահպանությունն իրականացնող մարմինը և վերջինիս պարտավորությունները։

Հայաստանի բնության կենդանի հուշարձաններից են արևելյան սոսու մնացուկային պուրակը (Հայաստանի Սյունիքի մարզի Ներքին Հանդ գյուղ մոտ), Գրիֆիթի հուդայածառը (Մեղրու նախալեռնային շրջան) և այլն, իսկ անկենդան հուշարձաններից՝ բազալտե սյունաձև, և ճառագայթաձև մերկացումները (Ազատի, Արփայի, Հրագդանի կիրճեր), հրաբխային կոները (Գեղամա, Վարդենիսի լեռնավահաններ), ռելիեֆի հողմահարման եզակի ձևերը՝ բնական ժայռաբուրգերը (Գորիս, Խնձորեսկ), ինչպես նաև բազմաթիվ բարձրլեռնային լճակներ, հանքային աղբյուրներ, ջրվեժներ (Թռչկան, Ջերմուկի, Շաքիի) և այլն։

6․Ինչի համար է նախատեսված «Կարիր» գիրքը։ Նշե՛ք «Կարմիր գրքում» գրանցված մի քանի բույս և կենդանի։

Կարմիր գիրք, հազվագյուտ և ոչնչացման վտանգի տակ գտնվող կենդանիների, բույսերի և սնկերի անոտացված (լրացման, խմբագրման ենթակա) ցուցակ։ Կարմիր գրքերը լինում են տարբեր մակարդակների՝ միջազգային, ազգային և տարածաշրջանային։

Հազվագյուտ և անհետացման վտանգի տակ գտնվող տեսակների պահպանման առաջնահերթ կազմակերպչական խնդիրը դրանց ցուցակագրումն ու հաշվառումն է ինչպես գլոբալ, այնպես էլ առանձին երկրների մակարդակով։ Առանց դրա հնարավոր չէ անցնել ոչ խնդրի տեսական մշակմանը, ոչ էլ առանձին տեսակների պահպանման գործնական աշխատանքների հանձնարարմանը։ Խնդիրը հասարակներից չէ և դեռևս 30-35 տարի առաջ առաջին փորձերն էին արվում մշակել հազվագյուտ և անհետացող կենդանինների և բույսերի սկզբում տարածաշրջանային, այնուհետև համաշխարհային ամփոփագրեր։ Միայն թե տվյալները կամ շատ համառոտ էին և պարունակում էին միայն հազվագյուտ տեսակների թվարկումը, կամ, ընդհակառակը, շատ ահռելի էին, քանի որ ընդգրկում էին կենսաբանության ունեցած բոլոր տվյալները և շարադրում էին ժամանակի հետ դրանց արեալների նվազման պատմական պատկերը։

Рубрика: Գրականություն 9

Գրականություն

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանստեղծությունը։

2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ, հողանյութ, պարգևել, նորանից, բազուկ, բերկրեցան, դավ։

հաճեցավ — խեղճ

հողանյութ — հողեղեն

պարգևել — ընծայել

Նորանից — նրանիծ

բազուկ — արմունկ

3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։

Գլխավոր հերոսը մանկուց ազատություն էր ուզում ունենալ:

4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։

—

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։

2. Բնութագրի՛ր Հայկին։

Рубрика: Հանրահաշիվ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 222-ա,գ,ե,;223-ա,գ,ե,;224-ա,գ,ե; 225-ա,գ,ե Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝222-բ,դ,զ,;223-բ,դ,զ,;224-բ,դ;225-բ,դ

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

ա․ −∞,​ + ∞

բ․ ​​−∞,​ + ∞

գ․ ​−∞, ​+ ∞

դ․ —

ե․ —

զ․ ​​−∞,​ + ∞

ա․ −∞, ​+ ∞

բ․ −∞,​ + ∞

գ․ −∞,​ + ∞

դ․ −∞,​ + ∞

ե․ −∞, -6 ∪ -6, +∞

զ․ −∞,​ + ∞

ա․ −∞, ​+ ∞

բ․ −∞, ​+ ∞

գ․ —

դ․ −∞, ​+ ∞

ե․ —

զ․ −∞, ​+ ∞

ա․ − 1

բ․ 0.5

գ․ ​​− 2

դ․ 3

ե․ − ∞, ​2.5 ​ ∪ 2․5, +∞

զ․ − ∞, ​-1/3 ​ ∪ -1/3 +∞

Рубрика: Նախագծեր

Սեբաստացիական օրեր.մաթեմատիկական նախագիծ

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

Մենք այսօր մաթեմաթիկայի ժամանակ գնացինք ծառերը չափելու, բայց ոչ սովորական ձևով, այլ մենք կիրառել ենք նման եռանկյուննիների թեորեմից։ Փոր

Նպատակ՝ ցուցադրել և կիրառել նման եռանկյունների հասկացությունը իրական կյանքում՝ չափելու ծառի բարձրությունը առանց բարձրանալու, փաստացի տվյալներ հավաքելով և արտացոլելով արդյունքները։

Օգտագործված նյութեր՝

  • 1-1,5 մ երկարությամբ երկար ձող
  • մետրաչափ
  • նշումների համար համապատասխան գործիք
  • ֆոտոխցիկ

Ընթացք՝

Վերցրեցինք ձողը և տեղադրեցինք ծառի հարևանությամբ, այնպես որ արևի ճառագայթները նույն անկյան տակ ստվերեն և՛ ծառին, և՛ ձողին: Ծառի ստվերի երկարությունը նշանակեցիքն հծ-ս, իսկ ծառի բարձրությունը հծ։ Ձողի ստվերի երկարությունը նշանակեցինք հձ-ս, իսկ ձողի բարձրությունը հձ։

Ըստ նման եռանկյունների հատկության՝

հծ-ս/հծ=հձ-ս/հձ, որտեղից հեշտությամբ հաշվեցինք ծառի բարձրությունը։

հծ-ս/հծ=հձ-ս/հձ=10.5/?=2.6/1.3

հծ=հձ-ս*հձ/հծ-ս=2.6*1.3/10.5=3.10

Рубрика: Երկրաչապություն

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 179;181;182-ա,գ,;183;185 Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 180;182-բ,դ; 184; 186

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

ա․ այո

բ․ ոչ

գ․ այո

ա․ այո

բ․ այո

գ․ այո

ա․ այո

բ․ ոչ

գ․ ոչ

դ․ այո

ա․ +

բ․ —

գ․ +

դ․ —

Այո

Ոչ

cos140, cos100, cos50, cos9

sin9, sin160, sin40, sin100

Рубрика: Русский язык

Первая любовь . И.С.Тургенев

Опубликовано автором Արամ Բադալյան

Первая любовь . И.С.Тургенев

I-III часть

После ухода гостей хозяин дома предложил каждому рассказать историю своей первой любви. Сергей Николаевич сказал, что настоящей первой любви у него не было. Хозяин тоже признался, что его история проста. Тогда слово передали Владимиру Петровичу, и он решил не рассказывать вслух, а записать всё в тетрадь. Через две недели он принёс запись. В тетради описывалась его юность: Ему было 16 лет. Он жил с родителями летом на даче около Москвы. Родители мало обращали на него внимания, он был предоставлен сам себе и много гулял, мечтал, чувствовал в себе пробуждение юности. Однажды он заметил, что в соседнем флигеле поселилась княгиня Засекина с семьёй. Немного позже он случайно увидел в её саду красивую девушку, окружённую молодыми людьми. Она играла с ними и смеялась. Девушка понравилась ему с первого взгляда, и он сильно смутился, когда она заметила, что он за ней наблюдает. На следующий день он уже думал только о том, как познакомиться. Неожиданно судьба сама дала ему шанс: княгиня Засекина прислала письмо его матери с просьбой о покровительстве и собиралась прийти в гости. Мать попросила Владимира отнести ответ и пригласить княгиню — а это означало, что он сможет увидеть девушку снова.