Месяц: Октябрь 2021

532. Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) 531+1053:117-(443-399:57)=104

1053:117=9

531+9=540

399:57=7

443-7=436

540-436=104

բ) 57×2452+818-(338-78:78)=140245

2452×57=139764

78:78=1

338-1=337

139764+818-337=140245

գ) 948-1359:9+206×42-272=9177

1359:9=151

948-151=797

206×42=8652

8652-272=8380

8380+797=9177

դ) 734175-779:19+795×23=752419

779:19=41

795×23=18285

734175-41+18285=752419

ե) 309824:376+96514:902=931

309824:376=824

96514:902=107

824+107=931

զ) 488865:897-191875:625=238

488865:897=545

191875:625=307

545-307=238

534. Դատարկ վանդակներում թվե՛ր գրեք՝ դրանք ընտրելով այնպես, որ ստացված անհավասարությունը ճիշտ լինեն (տե՛ս նկ. 9):

40	<	95	<	100
V		V		V
37	>	20	>	9
V		V		V
20	>	13	>	1

537. Բասկետբոլիստը խաղի ժամանակ յուրաքանչյուր նետումով կարող է ստանալ 0 (վրիպում), 1, 2 կամ 3 միավոր: 35 նետում կատարելով՝ նա վաստակել է 58 միավոր, ընդ որում նետումներից 13-ի համար նա ստացել է 2-ական միավոր, 8-ի համար 3-ական: Քանի՞ անգամ է վրիպել բասկետբոլիստը:

Լուծում

1. 13×2=26
2. 8×3=24
3. 58-26-24=8
4. 8:1=8
5. 35-13-8-8=6

Պատ.՝ 6

538. Մարզադահլիճի մուտքից աջ նստած էին  երկու անգամ ավելի շատ մարզասերներ, քան մուտքից ձախ: Ընդմիջումից հետո դահլիճ եկան ևս 57 մարզասերներ, և նրանց ընդանուր քանակը դարձավ 387: Քանի՞ մարզասեր էր նստած դահլիճի յուրաքանչյուր կողմում մինչև ընդմիջումը:

Լուծում

1. 387-57=330
2. 330:3=110
3. 110×2=220

Պատ.՝ աջ կողմ 220, ձախ կողմ 110

512. Բասկետբոլիստի 50 նետումներից 22-ը չեն հասել նպատակին: Դիպուկ նետումներից 9-ը նա արել է՝ գտնվելով տուգանային հրապարակի  սահմաներից դուրս: Տուգանային հրապարակի ներսից արված հաջող նետումից թիմը ստանում է 2 միավոր, իսկ դրսի արվածից՝ 3 միավոր: Իր թիմի համար քանի՞ միավոր է վաստակել բասկետբոլիստը:

Լուծում

1. 50-22=28 դիպուկ հարվածների քանակ
2. 28-9=19 տուգանայինից ներսից հարված
3. 19×2=38 միավոր
4. 9×3=27 տուգանային հրապարակի դրսից
5. 38+27=65 միավոր

Պատ.՝ 65 միավոր

513. Երեք զամբյուղներում հավասար քանակներով  նուռ կար: Երբ յուրաքանչյուր զամբյուղից վերցրին 3 նուռ, բոլոր զամբյուղներում միասին այնքան նուռ մնաց, որքան մինչ այդ կար երկու զամբյուղում: Քանի՞ նուռ կար յուրաքանչյուր զամբյուղում:

Պատ.՝ 9

514. Տասներկումասանցող կինոնկարի հեռուստատեսության ցուցադրումը տևում է 15 ժամ՝ ներառյալ գովազդի ժամանակը: Կինոնկարի բոլոր մասերը նույն տևողությունն ունեն: Որքա՞ն է յուրաքանչյուր մասի տևողությունը , եթե այն ուղեկցվում է տասրոպեանոց գովազդով:

Լուծում

1. 12×10=120
2. 15×60=900
3. 900-120=780 կինոի տևողություն
4. 780:12=65 կինոի մեկ մասի տևողությունը

Պատ.՝ 65

515. Երեք առևտրականներ միասին վաստակել են 80000 դրամ: Առաջին և երկրորդ առևտրականները միասին վաստակել են 48000 դրամ, իսկ երկրորդն ու երրորդը միասին՝ 78000 դրամ: Որքա՞ն է վաստակել յուրաքանչյուրը:

Լուծում

1. 80000-48000=32000 դրամ երրորդ առևտրական
2. 78000-32000=46000 դրամ երկրորդ առևտրական
3. 48000-46000=2000 դրամ առաջին առևտրական

Պատ.՝ 32000 դրամ երրորդ առևտրական, 46000 դրամ երկրորդ առևտրական, 2000 դրամ առաջին առևտրական

449. Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) (324-17)x(30-25)=1535

բ) (894-633)x(972-69)=235683

գ) (1007-388)x(59-46)=9477

դ) (800-445)x(378-211)=59285

ե) (777-205)x(609-29)=331760

զ) (2379-12)x(101-93)=2367

է) (906-35)x(496-57)=871×499=18136

ը) (55-9)x(137-62)=3450

460. Երկու տակառներից առաջինում կար 48 լ, երկրորդում՝  30 լ: Ինչքա՞ն ջուր պիտի վերցվի առաջին տակառից, որպեսզի երկու տակառներում մնա ընդամենը 60 լ:

Լուծում

1. 48-30=18 լ ջուր

Պատ.՝ 18 լ

462. Ջահի լամպերից 100-ը մեծ էին, իսկ մյուսները՝ փոքր: Երբ մեծ լամպերից 9-ը և փոքրերից 27-ը այրվեցին, դահլիճը լուսավորվում էր 323 լամպով: Քանի՞ փոքր լամպ կար ջահի վրա:

Լուծում

1. 323-91=232

2. 232+27=259

Պատ.՝ 259

464. Համերգին ներկա էր 938 ունկնդիր: Նրանցից 265-ը տոմսի համար վճարել էին 5000-ական դրամ, 326-ը՝ 3000-ական, իսկ մյուսները՝ 1500-ական: Ի՞նչ գումար էր հավաքվել համերգային դահլիճի տոմսարկղում:

Լուծում

1. 938-265-326=347

2. 265×5000=1325000

3. 326×3000=978000

4. 347×1500=520500

5. 1325000+978000+520500=2823500

Պատ.՝ 2823500 դրամ

465. Աշակերտը տանը գրավոր առաջադրանքները կատարել է 55 րոպեում: Որքա՞ն ժամանակ է նա հատկացել բանավոր դասերին, եթե սկսել է կատարել հանձնարարությունները ժ. 18. 15-ին և վերջացրել է 20. 10-ին:

Լուծում

1. 20. 10-18. 15=1ժ  55 ր

2. 1 ժ 55ր-55ր=1 ժ

Պատ.՝  1 ժ բանավոր դասեր

481. Երկու այգեպան , միասին աշխատելով, տնկել են 1200 վարդակակաչ: 1 օրում նրանցից մեկը տնկել է 25 վարդակակաչ, իսկ մյուսը՝ 35: Ընդամենը քանի՞ վարդակակաչ է տնկել ամեն մի այգեպանը:

Լուծում

1. 1200:60=20 օր

2. 25×20=500

3. 35×20=700

Պատ.՝  առաջին 500 և երկրորդ 700

486. Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այնպիսի թվանշաններ, որոնց դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 3625 < 3754

բ) 69899 > 1686

գ)  1374 < 1999

դ) 98999 > 97999

487. Համապատասխան տեղերում փակագծեր տեղադրելով՝ ստացեք հավասարություն.

 ա) 6×32+48:(16+8)=194

բ) 6x(32+48):16+8=38

գ) (6×32+48):16+8=23

դ) 6x(32+48:16)+8=218

Լուսինը Երկրի շուրջը պտտվող երկնային մարմին է, և այդ պատճա­ռով դրան անվանում են Երկրի բնական արբանյակ: Լուսինն  իր ծավալով մոտ 50 անգամ փոքր է երկրա­գնդից : Երկրից Լուսնի հեռավորությունը մոտ 385000 կմ է: Լուսինը Երկրի շուրջ մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 27 օր և 7 ժամում: Ճիշտ նույնքան ժամանակում նա մեկ պտույտ է կատարում նաև իր առանցքի շուրջր: Դա է պատճառը, որ Երկրից Լուսինը միշտ մեզ երևում է միայն մի կողմով:

Լուսինր սեփական լույս չունի: Մենք Լուսինր տեսնում ենք, որովհետե Արեգակի լույսն րնկնում է նրա վրա ե անդրադառնում դեպի մեզ: Երկրի շուրջր պտույտի հետեանքով Լուսնի տեսանելի մասն անրնդհատ փոփոխվում է և մեզ երևում է տարբեր չափերով:

Մոտավորապես մեկ ամսվա ընթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աս­տիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետե սկսում է փոքրանալ: Այդ գործրնթացը պարբերա­բար կրկնվում է: Լուսնի տեսանելի մասերն անվանում են Լուսնի փուլեր:

Երբ Լուսինը գտնվում է Արեգակի ու Երկրի միջև, նրա՝ դեպի Երկիր ուղղված մասը չի լուսավորվում, հետևաբար՝ տեսանելի չէ: Դա նորալուսնի փուլն է: Դրանից 1-2 օր հետո Լուսնի սկավառակի աջ կողմում սկսում է հայտնվել և աստիճանաբար մեծանալ Լուսնի բարակ եղջյուրը: Նորալուսնից մեկ շաբաթ անց արդեն երևում է Լուսնի սկավառակի կեսը: Դա կիսալուսնի փուլն է: Մոտավորապես ես մեկ շաբաթ անց Լուսինը երևում է ամբողջովին լուսավորված սկավառակի տեսքով. դա լիալուսնի փուլն է: Դրանից հետո Լուսնի տեսանելի մասն սկսում է աստիճանաբար փոքրա­նալ, և մեկ շաբաթ անց նորից երևում է միայն կեսը, այնուհետե ևս մեկ շա­բաթ անց Լուսինն անհետանում է՝ վերադառնալով իր սկզբնական՝ նորալուսնի փուլին:

Դուք ինքներդ գիշերը նայելով Լուսնի եղջյուրին՝ հեշտությամբ կարող եք որոշել. աճո՞ւմ, թե՞ նվազում է նա: Եթե Լուսինը երեում է ) տեսքով, ա­պա աճման փուլում է, իսկ եթե ունի ( տեսքը, ուրեմն՝ նվազում է:

Քանի որ Լուսինը համեմատաբար մոտ է Երկրին, ուստի բավականա­չափ լավ ուսումնասիրված երկնային մարմինն է: Նույնիսկ սովորական հե­ռադիտակով կարելի է նշմարել Լուսնի մակերևույթի կառուցվածքի որոշ առանձնահատկություններ: Հզոր աստղա­դիտակների և ավտոմատ կայանների օգ­նությամբ կատարված ուսումնասիրու­թյունների շնորհիվ կազմվել է Լուսնի մա­կերևույթի մանրամասն քարտեզը:

Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով: Լուսնի վրա կան բարձր լեռնաշղթաներ: Առանձնապես շատ են խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնա­քարերի հարվածների և հրաբուխների ժայթքումների հետևանքով:

Լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչե 120 ⁰C, իսկ գիշերն իջնում մինչե -160 ⁰C: Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:

Առաջին անգամ մարդը Լուսնի վրա ոտք դրեց 1969 թվականին, երբ «Ապոլոն-11» տիեզերանավի անձնակազմի անդամներ Նեյլ Արմսթրոնգը և էդվին Օլդրինը լուսնախցիկով վայրէջք կատարեցին Լուսնի մակերևույթին:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ է Լուսինը միշտ դեպի Երկիր ուղղված միայն մի կողմով:
2. Ինչի՞ հետևանքով են առաջանում Լուսնի փուլերը:
3. Ի՞նչ կառուցվածք ունի Լուսնի մակերևույթը:
4. Ինչո՞ւ Լուսնի վրա կյանք գոյություն չունի:
5. Ե՞րբ է մարդը ոտք դրել Լուսնի վրա:
6. Գիշերը նայեք Լուսնին: Նրա տեսքից որոշեք, թե մոտակա օրերին իր եղջյուրը կաճի՞, թե՞ կնվազի: