Рубрика: Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկա 13.10.2021

449. Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) (324-17)x(30-25)=1535

բ) (894-633)x(972-69)=235683

գ) (1007-388)x(59-46)=9477

դ) (800-445)x(378-211)=59285

ե) (777-205)x(609-29)=331760

զ) (2379-12)x(101-93)=2367

է) (906-35)x(496-57)=871×499=18136

ը) (55-9)x(137-62)=3450

460. Երկու տակառներից առաջինում կար 48 լ, երկրորդում՝  30 լ: Ինչքա՞ն ջուր պիտի վերցվի առաջին տակառից, որպեսզի երկու տակառներում մնա ընդամենը 60 լ:

Լուծում

  1. 48-30=18 լ ջուր

Պատ.՝ 18 լ

462. Ջահի լամպերից 100-ը մեծ էին, իսկ մյուսները՝ փոքր: Երբ մեծ լամպերից 9-ը և փոքրերից 27-ը այրվեցին, դահլիճը լուսավորվում էր 323 լամպով: Քանի՞ փոքր լամպ կար ջահի վրա:

Լուծում

1. 323-91=232

2. 232+27=259

Պատ.՝ 259

464. Համերգին ներկա էր 938 ունկնդիր: Նրանցից 265-ը տոմսի համար վճարել էին 5000-ական դրամ, 326-ը՝ 3000-ական, իսկ մյուսները՝ 1500-ական: Ի՞նչ գումար էր հավաքվել համերգային դահլիճի տոմսարկղում:

Լուծում

1. 938-265-326=347

2. 265×5000=1325000

3. 326×3000=978000

4. 347×1500=520500

5. 1325000+978000+520500=2823500

Պատ.՝ 2823500 դրամ

465. Աշակերտը տանը գրավոր առաջադրանքները կատարել է 55 րոպեում: Որքա՞ն ժամանակ է նա հատկացել բանավոր դասերին, եթե սկսել է կատարել հանձնարարությունները ժ. 18. 15-ին և վերջացրել է 20. 10-ին:

Լուծում

1. 20. 10-18. 15=1ժ  55 ր

2. 1 ժ 55ր-55ր=1 ժ

Պատ.՝  1 ժ բանավոր դասեր

481. Երկու այգեպան , միասին աշխատելով, տնկել են 1200 վարդակակաչ: 1 օրում նրանցից մեկը տնկել է 25 վարդակակաչ, իսկ մյուսը՝ 35: Ընդամենը քանի՞ վարդակակաչ է տնկել ամեն մի այգեպանը:

Լուծում

1. 1200:60=20 օր

2. 25×20=500

3. 35×20=700

Պատ.՝  առաջին 500 և երկրորդ 700

486. Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այնպիսի թվանշաններ, որոնց դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 3625 < 3754

բ) 69899 > 1686

գ)  1374 < 1999

դ) 98999 > 97999

487. Համապատասխան տեղերում փակագծեր տեղադրելով՝ ստացեք հավասարություն.

 ա) 6×32+48:(16+8)=194

բ) 6x(32+48):16+8=38

գ) (6×32+48):16+8=23

դ) 6x(32+48:16)+8=218

Рубрика: բնագիտություն

ԼՈՒՍԻՆԸ ՈՐՊԵՍ ԵՐԿՐԻ ԱՐԲԱՆՅԱԿ: ԼՈՒՍՆԻ ՓՈՒԼԵՐԸ 13.10.2021

Լուսինը Երկրի շուրջը պտտվող երկնային մարմին է, և այդ պատճա­ռով դրան անվանում են Երկրի բնական արբանյակ: Լուսինն  իր ծավալով մոտ 50 անգամ փոքր է երկրա­գնդից : Երկրից Լուսնի հեռավորությունը մոտ 385000 կմ է: Լուսինը Երկրի շուրջ մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 27 օր և 7 ժամում: Ճիշտ նույնքան ժամանակում նա մեկ պտույտ է կատարում նաև իր առանցքի շուրջր: Դա է պատճառը, որ Երկրից Լուսինը միշտ մեզ երևում է միայն մի կողմով:

Լուսինր սեփական լույս չունի: Մենք Լուսինր տեսնում ենք, որովհետե Արեգակի լույսն րնկնում է նրա վրա ե անդրադառնում դեպի մեզ: Երկրի շուրջր պտույտի հետեանքով Լուսնի տեսանելի մասն անրնդհատ փոփոխվում է և մեզ երևում է տարբեր չափերով:

Մոտավորապես մեկ ամսվա ընթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աս­տիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետե սկսում է փոքրանալ: Այդ գործրնթացը պարբերա­բար կրկնվում է: Լուսնի տեսանելի մասերն անվանում են Լուսնի փուլեր:

Երբ Լուսինը գտնվում է Արեգակի ու Երկրի միջև, նրա՝ դեպի Երկիր ուղղված մասը չի լուսավորվում, հետևաբար՝ տեսանելի չէ: Դա նորալուսնի փուլն է: Դրանից 1-2 օր հետո Լուսնի սկավառակի աջ կողմում սկսում է հայտնվել և աստիճանաբար մեծանալ Լուսնի բարակ եղջյուրը: Նորալուսնից մեկ շաբաթ անց արդեն երևում է Լուսնի սկավառակի կեսը: Դա կիսալուսնի փուլն է: Մոտավորապես ես մեկ շաբաթ անց Լուսինը երևում է ամբողջովին լուսավորված սկավառակի տեսքով. դա լիալուսնի փուլն է: Դրանից հետո Լուսնի տեսանելի մասն սկսում է աստիճանաբար փոքրա­նալ, և մեկ շաբաթ անց նորից երևում է միայն կեսը, այնուհետե ևս մեկ շա­բաթ անց Լուսինն անհետանում է՝ վերադառնալով իր սկզբնական՝ նորալուսնի փուլին:

Դուք ինքներդ գիշերը նայելով Լուսնի եղջյուրին՝ հեշտությամբ կարող եք որոշել. աճո՞ւմ, թե՞ նվազում է նա: Եթե Լուսինը երեում է ) տեսքով, ա­պա աճման փուլում է, իսկ եթե ունի ( տեսքը, ուրեմն՝ նվազում է:

Քանի որ Լուսինը համեմատաբար մոտ է Երկրին, ուստի բավականա­չափ լավ ուսումնասիրված երկնային մարմինն է: Նույնիսկ սովորական հե­ռադիտակով կարելի է նշմարել Լուսնի մակերևույթի կառուցվածքի որոշ առանձնահատկություններ: Հզոր աստղա­դիտակների և ավտոմատ կայանների օգ­նությամբ կատարված ուսումնասիրու­թյունների շնորհիվ կազմվել է Լուսնի մա­կերևույթի մանրամասն քարտեզը:

Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով: Լուսնի վրա կան բարձր լեռնաշղթաներ: Առանձնապես շատ են խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնա­քարերի հարվածների և հրաբուխների ժայթքումների հետևանքով:

Լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչե 120 0C, իսկ գիշերն իջնում մինչե -160 0C: Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:

Առաջին անգամ մարդը Լուսնի վրա ոտք դրեց 1969 թվականին, երբ «Ապոլոն-11» տիեզերանավի անձնակազմի անդամներ Նեյլ Արմսթրոնգը և էդվին Օլդրինը լուսնախցիկով վայրէջք կատարեցին Լուսնի մակերևույթին:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ինչո՞ւ է Լուսինը միշտ դեպի Երկիր ուղղված միայն մի կողմով:
  2. Ինչի՞ հետևանքով են առաջանում Լուսնի փուլերը:
  3. Ի՞նչ կառուցվածք ունի Լուսնի մակերևույթը:
  4. Ինչո՞ւ Լուսնի վրա կյանք գոյություն չունի:
  5. Ե՞րբ է մարդը ոտք դրել Լուսնի վրա:
  6. Գիշերը նայեք Լուսնին: Նրա տեսքից որոշեք, թե մոտակա օրերին իր եղջյուրը կաճի՞, թե՞ կնվազի: