Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ

ա․ -8, -1, 0

բ․ 0

գ․ 0, 3

դ․ -2, -0․25, 0

ե․ 0, -2, +- √3

զ․ 0

է․ -1․5, 3

ը․ -1, 1/3

ա․ -3, -2

բ․ 2, 7

գ․ +-5, -2

դ․ 3, 4

ե․ -7, -1, 16

զ․ +-1, +-3

է․ -6, -3

ը․ —

թ․ 1, 2

ժ․ -6, 5

ա․ 0

բ․ 2

գ․ 3

դ․ -6, 5

ե․ 1

զ․ 1

ա․ -7, 3

բ․ 4

գ․ -1

դ․ -2

ե․ -1

զ․ —

է․ —

ը․ 4

թ․ 1/2

«Смерть чиновника»

Рассказ о «маленьком человеке» и о том, как страх перед начальством может довести до смерти.

Сюжет: Экзекутор Червяков случайно чихнул на лысину генерала в театре и так сильно извинялся, что умер от стресса.

Вопросы: Был ли генерал на самом деле злым? Почему Червяков не смог остановиться?

От какого слова произошла фамилия главного героя Червяков? (От слова червь). Что мы чувствуем к червяку? (Жалость, брезгливость, он маленький и слабый).

Чтение рассказа.

Эпизод 1: В театре. Червяков чихает на генерала Бризжалова.

• Вопрос: Как отреагировал генерал? (Он просто вытер лысину, он не злился). Почему Червяков испугался?
• Сколько раз Червяков извинился в первый вечер? (Найдите в тексте).

Эпизод 2: Попытки извиниться.

• Чтение: Червяков идет в кабинет к генералу на следующий день.
• Обсуждение: Генерал говорит: «Какие пустяки… я уже забыл». Верит ли ему Червяков? Нет, он думает: «А в глазах ехидство».

Эпизод 3: Финал.

• Чтение: Последний визит и смерть.
• Вопрос: От чего на самом деле умер Червяков? От болезни или от страха?

Главная мысль: Чехов смеется не над бедностью Червякова, а над его «рабской душой».

Попробуйте составить рейтинг причин, по которым современный человек может так сильно нервничать перед начальником

1. Первое место — опоздание на работу.
2. Второе место — ошибка в важном документе.
3. Третье место — … (пусть добавят своё).

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
     
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
     
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
     
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…

1․ Ի՞նչ տրամադրություն է գերիշխում՝ հույս, ցավ, հավատ, վախ, այլ։

Այս բանաստեղծությունում գերիշխում է ցավն ու տագնապը, բայց նաև կա սեր և հավատ հայրենիքի նկատմամբ։

2․ Ո՞ր նախադասությունը կարող ես համարել հռետորական հարց։

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի։

3․ Բանաստեղծն իրեն վերջին պոետն է համարում․ դա հուսահատությո՞ւն է, թե՞ պատասխանատվություն։

Իմ կարծիքով ավելի շատ պատասխանատվություն է քան հուսահատություն, քանի որ նա իրեն զգում է որպես վերջին պաշտպան ու երգիչ հայրենիքի, թեև այդ զգացումը նաև տխրություն ունի։

4․ Գրի՛ր Նաիրի երկրի պատասխանը պոետին։

Ո՛չ, դու վերջինը չես։ Քանի դեռ իմ լեզուն հնչում է, քանի դեռ իմ հողը շնչում է, ես ապրում եմ։ Քո երգով ես վերածնվում եմ, և քո հավատով եմ ուժ առնում։

Ինչպիսի՞ն է Նաիրին՝ ըստ այս բանաստեղծության։

Նաիրին ըստ բանաստեղծության պայծառ, արքայական, լուսեղ, բայց նաև ցնորք ու ցավով պատված հայրենիք է։

ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՒՏ

Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղով
Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,
Եվ հեղեղները խոսուն-սառնորակ
Ողջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով։

Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ,
Գարո՜ւն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել
Իմ սրտում էլ ես թևերըդ փռել,
Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր։

Եվ ահա կրկին զվարթ ու ջահել,
Դուրս ելա տխուր մենության բանտից.
Պայծառ աչքերըդ ողջունում են ինձ,
Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել։

Բացել ես իմ դեմ ոսկեղեն հեռուն,
Ծաղկել ես սարո՛ւմ, անտառո՛ւմ, արտո՛ւմ,
Ուրիշ երգեր են հնչում իմ սրտում —
Ողջո՛ւյն քեզ, արև, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն…

1. Ո՞ր բառերն ու արտահայտություններն են ցույց տալիս գարնան գալուստը։

Քնքշաբույր ծաղկան, ժպտում են անտառ ու ձորակ, հեղեղները խոսուն-սառնորակ, նոր կյանք ես վառել, զվարթ ու ջահել, ոսկեղեն հեռուն, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն։

2. Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության քնարական հերոսի զգացումները, նաև առանձնացրո՛ւ այդ զգացումները նկարագրող տողերը։

Ուրախություն, վերածնունդ, ոգևորություն և սեր։

3․ Բացատրի՛ր ,,մենության բանտ,, արտահայտությունը։

ա․ -7

բ․ -8, -2, 2

գ․ -5, -1, 1

դ․ 0, 1

ե․ -1, 5

զ․ -3, 2

ա․ այո

բ․ այո

գ․ այո

դ․ ոչ

ե․ ոչ

զ․ ոչ

է․ ոչ

ը․ ոչ

ա․ -5, 7

բ․ -8

գ․ 0

դ․ -3, 4

ե․ 5

զ․ 0, 5

է․ +- 4

ը․ -3, 6

թ․ -1, 0

ժ․ 2

ժա․ 5, 9

ժբ․ 2

ա․ -4, -1

բ․ -5/3

գ․ -11, -4

դ․ 0

ե․ 0, +-1

զ․ 0

է․ 0

ը․ -3, -2, 0

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 220;222;225;228;232

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 221;223;226;229; 233

NK II CD

<NMK=120^o

NK=a=AB

AM=x

MD=2x

AM/MD=1/2, AM=MK=KD=x=a/3

MN²=MK²+KN²-2MK*KN*cos120=a²/9+a²-2*a/3*a*cos120=13a²/9

MN=a√13/3

AB=BC=20

AC=5

KC=AC/2=5/2=2.5

BM/MC=AB/AC

C-MC/MC=AB/AC

20-MC/MC=20/5,

MC=4

KC/C=cosa=2.5/20=1/8

AM²=AC²+MC²-2AC*MC*cosa

AM²=25+16-2*5*4*1/8=36

AM=6

—

—

ա․ սուրանկյուն

բ․ սուրանկյուն

գ․ բութանկյուն

ա․ բութանկյուն

բ․ սուրանկյուն

գ․ բութանկյուն

—

—

—

—

P(x)=b

P(x)=3

ա․ ոչ

բ․ ոչ

գ․ այո

դ․ ոչ

ե․ այո

զ․ ոչ

է․ ոչ

ը․ այո

ա․ ոչ

բ․ ոչ

գ․ ոչ

դ․ ոչ

ե․ այո

զ․ ոչ

ա․ 5

բ․ -7

գ․ 2

դ․ 11

ե․ -2, 3

զ․ 4

Առաջադրանք 1

Խորհրդային Հայաստանի տարածքային և սահմանային խնդիրները

**Ա. ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բացատրություն և բնութագրում

Ա. Բեկզադյան – խորհրդային Հայաստանի քաղաքական գործիչ, մասնակցել է խորհրդայնացման գործընթացին և տարածքային հարցերի քննարկումներին։

Բ. Մդիվանի – վրացի բոլշևիկ գործիչ, Կովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման ակտիվ մասնակից, հաճախ պաշտպանել է Վրաստանի շահերը Հայաստանի հաշվին։

Ինքնավար Սյունիք – Նժդեհի նախաձեռնությամբ ձևավորված վարչաքաղաքական միավոր, որի նպատակն էր Սյունիքը պահել Հայաստանի կազմում և կանխել այն Ադրբեջանին միացնելը։

Լեռնահայաստան – 1921 թ. Գարեգին Նժդեհի կողմից հռչակված անկախ պետական կազմավորում Սյունիքում՝ ի պաշտպանություն հայկական տարածքների։

Գ. Նժդեհ – ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդ, Սյունիքի ինքնապաշտպանության կազմակերպիչ, վճռորոշ դեր է ունեցել Զանգեզուրը Հայաստանի կազմում պահելու գործում։

Ս. Վրացյան – Առաջին Հանրապետության վերջին վարչապետը, զբաղվել է արտաքին քաղաքական և տարածքային հարցերով։

Ա. Մռավան – խորհրդային պետական գործիչ, մասնակցել է Կովկասի քաղաքական վերաձևումներին։

Ս. Կասյան – հայ բոլշևիկ գործիչ, խորհրդային Հայաստանի ղեկավարներից մեկը։

Ռ. Հորն – բրիտանացի զինվորական ու քաղաքական գործիչ, մասնակցել է Կովկասում Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականությանը։

«Եղբայրության և բարեկամության» պայմանագիր – 1921 թ. ստորագրված խորհրդա-թուրքական պայմանագիր, որով Հայաստանը զրկվեց մի շարք տարածքներից։

«Սրտագին և անկեղծ բարեկամության» պայմանագիր – խորհրդային հանրապետությունների միջև կնքված քաղաքական համաձայնագիր։

Ազգային ուխտ – հայ ժողովրդի ինքնորոշման և ազգային իրավունքների գաղափարական ծրագիր։

Յ. Գանեցկի – խորհրդային գործիչ, մասնակցել է Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներին։

Ք. Կարաբեքիր – թուրք գեներալ, արևելյան ճակատի հրամանատար, մասնակցել է Հայաստանի դեմ ռազմական գործողություններին։

Բ. ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. ՆերկայացրուՀայաստանի տարածքային և սահմանային հարցերը Վրաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ կարգավորվեցին հիմնականում Խորհրդային Ռուսաստանի միջամտությամբ։Թուրքիայի հետ՝ Կարսի և Մոսկվայի պայմանագրերով, որոնց արդյունքում Հայաստանը կորցրեց Կարսը, Սուրմալուն և այլ տարածքներ։Ադրբեջանի հետ՝ Լեռնային Ղարաբաղը և Նախիջևանը դուրս մնացին Հայաստանի կազմից, իսկ Զանգեզուրը պահպանվեց միայն Նժդեհի պայքարի շնորհիվ։Վրաստանի հետ՝ Լոռու հարցը լուծվեց խորհրդային իշխանության հաստատմամբ։Գ. Նժդեհի պայքարը Սյունիքում վճռորոշ էր. նա զինված պայքարով կանխեց Սյունիքի միացումը Ադրբեջանին և ստիպեց խորհրդային իշխանությանը հաշվի նստել իրողության հետ։

բ. ԲացատրիրՀայաստան – հիմնվում էր պատմական, էթնիկ և իրավական փաստարկների վրա։Ադրբեջան – առաջ էր քաշում վարչական ու ռազմաքաղաքական հիմնավորումներ։Թուրքիա – առաջնորդվում էր ուժի և ռազմական հաղթանակի փաստով։Վրաստան – օգտագործում էր աշխարհագրական ու ռազմավարական դիրքի առավելությունները։

գ. ՎերլուծիրՀայերի հաշվին կատարված զիջումները չօգնեցին հեղափոխության տարածմանը Արևելքում։ Ընդհակառակը, դրանք խորացրին ազգային դժգոհությունը և թուլացրին խորհրդային գաղափարների հանդեպ վստահությունը։

Ա2. ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչիր ազդեցությունը1920–1930-ական թվականների իրադարձությունները ձևավորեցին Հայաստանի զգուշավոր, կախյալ արտաքին քաղաքականություն՝ հիմնված ԽՍՀՄ շահերի վրա։

2. ԸնդհանրացրուՏարածքային զիջումները պայմանավորված էին՝Խորհրդային Ռուսաստանի ռազմավարական շահերովՀայաստանի ռազմական թուլությամբՄիջազգային մեկուսացմամբ

3. Գնահատիր Խորհրդային Ռուսաստանը խաղաց որոշիչ դեր, հաճախ Հայաստանի շահերի հաշվին։ Գ. Նժդեհի պայքարը դարձավ միակ գործոնը, որը պահպանեց Զանգեզուրը Հայաստանի կազմում։

Առաջադրանք 2

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայկական հարց – միջազգային դիվանագիտության մեջ օգտագործվող հասկացություն, որը վերաբերում էր Օսմանյան կայսրության կազմում ապրող հայ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությանը, անվտանգության ապահովմանը և հետագայում՝ հայկական պետականության վերականգնման խնդրին։ Այն հատկապես ակտիվորեն քննարկվեց 19-րդ դարի վերջից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։

Փարիզի վեհաժողով (1919–1920) – Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կազմակերպված խաղաղության կոնֆերանս, որտեղ հաղթած պետությունները որոշում էին նոր սահմաններ և քաղաքական կարգավորումներ։ Հայկական պատվիրակությունը այստեղ ներկայացրեց անկախ Հայաստանի ստեղծման և տարածքային պահանջների հարցը։

Լոնդոնի խորհրդաժողով (1921) – կազմակերպվեց Մեծ Բրիտանիայում՝ քննարկելու Մերձավոր Արևելքի և Թուրքիայի հետ կապված խնդիրները։ Այստեղ քննարկվեց նաև հայկական հարցը, սակայն հայերի համար հստակ դրական արդյունքներ չեղան։

Վուդրո Ուիլսոն – ԱՄՆ նախագահ (1913–1921 թթ.)։ Նա առաջարկեց Հայաստանի սահմանների որոշում (Ուիլսոնյան Հայաստան) և հանդես էր գալիս ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանությամբ։

Ուորեն Հարդինգ – ԱՄՆ նախագահ (1921–1923 թթ.)։ Նրա կառավարման ժամանակ ԱՄՆ-ը ավելի քիչ ներգրավվեց հայկական հարցում և հրաժարվեց Հայաստանի նկատմամբ մանդատ վերցնելու գաղափարից։

Ազգային օջախ – գաղափար, որը նշանակում էր հայկական ժողովրդի համար ազգային կենտրոն կամ հայրենիք ստեղծելու ծրագիր՝ ապահովելով ժողովրդի անվտանգությունն ու զարգացումը։

Պողոս Նուբար – հայ ազգային-քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ Նա ղեկավարում էր Հայկական ազգային պատվիրակությունը և ակտիվորեն ներկայացնում էր հայկական շահերը միջազգային բանակցություններում։

Ավետիս Ահարոնյան – հայ պետական և քաղաքական գործիչ, գրող։ Նա ղեկավարում էր Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակությունը Փարիզի վեհաժողովում և մասնակցել է միջազգային պայմանագրերի բանակցություններին։

Ազգային պատվիրակություն – հայկական քաղաքական մարմին, որը Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ներկայացնում էր հայ ժողովրդի շահերը միջազգային կոնֆերանսներում և բանակցություններում։ Այն փորձում էր հասնել անկախ Հայաստանի ստեղծմանը և հայերի իրավունքների պաշտպանությանը։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս կարգավորվեցին Վրաստանի, Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ Հայաստանի տարածքային ու սահմանային հարցերը: Ի՞նչ
ընթացք ունեցավ Գ. Նժդեհի պայքարը Սյունիքում:

Վրաստանի հետ – 1918 թ․ Հայաստանի և Վրաստանի միջև ծագեցին տարածքային վեճեր, հատկապես Լոռու և Ջավախքի համար։ 1918 թ․ դեկտեմբերին նույնիսկ զինված բախում տեղի ունեցավ։ Հետագայում Անտանտի միջամտությամբ Լոռու շրջանը ժամանակավորապես հայտարարվեց չեզոք գոտի, իսկ խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո այն միացվեց Հայաստանին։

Ադրբեջանի հետ – հիմնական վեճերը վերաբերում էին Ղարաբաղին, Զանգեզուրին և Նախիջևանին։ Այս տարածքներում տեղի ունեցան զինված բախումներ։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո՝

• Զանգեզուրը պահպանվեց Հայաստանի կազմում,
• Լեռնային Ղարաբաղը և Նախիջևանը հանձնվեցին Ադրբեջանին (Նախիջևանը՝ ինքնավար կարգավիճակով)։

Թուրքիայի հետ – 1920 թ․ հայ-թուրքական պատերազմում Հայաստանը պարտություն կրեց։ Ստորագրվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, իսկ հետագայում՝ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը (1921 թ.), որոնցով Թուրքիային անցան Կարսը, Արդահանը և Սուրմալուն։

Գարեգին Նժդեհի պայքարը Սյունիքում – Նժդեհը ղեկավարեց Սյունիքի պաշտպանությունը Ադրբեջանի և թուրքական ուժերի դեմ։ Նա կազմակերպեց տեղի ինքնապաշտպանությունը և 1921 թ․ հռչակեց Լեռնահայաստանի Հանրապետությունը։ Նրա պայքարի շնորհիվ Սյունիքը պահպանվեց Հայաստանի կազմում։

բ. Բացատրի՛ր: Ի՞նչ դիքորոշում ունեին և ի՞նչ հիմնավորումներ էին առաջ քաշում ­Հայաստանը, Ադրբեջանը, Թուրքիան և Վրաստանը իրենց տարածքային ու սահմանային հավակնությունները ներկայացնելիս:

Հայաստան – հիմնավորում էր իր պահանջները բնակչության ազգային կազմով, պատմական իրավունքով և հայերի ինքնորոշման սկզբունքով։ Հայաստանը ձգտում էր միավորել հայկական բնակչություն ունեցող տարածքները։

Ադրբեջան – պնդում էր, որ Ղարաբաղը, Զանգեզուրը և Նախիջևանը կապված են տնտեսական և աշխարհագրական առումով Ադրբեջանի հետ։ Նա նաև փորձում էր վերահսկել տարածաշրջանի հաղորդակցական ուղիները։

Թուրքիա – ձգտում էր պահպանել ռազմավարական կարևոր շրջանները և ստեղծել կապ թուրքական ու ադրբեջանական տարածքների միջև։ Թուրքիան հիմնավորում էր իր պահանջները ռազմական հաղթանակներով և ազգային շահերով։

Վրաստան – հավակնում էր Լոռու և Ջավախքի վրա՝ պատճառաբանելով տնտեսական կապերով և վարչական կառավարման նախորդ համակարգով։

գ. Վերլուծի՛ր: Հայերի հաշվին զիջումեր կատարելը օգնե՞ց Արևելքում հեղափոխություն տարածելուն:

Հայերի հաշվին տարածքային զիջումները հիմնականում կապված էին խորհրդային իշխանության տարածման քաղաքականության հետ։ Բոլշևիկները փորձում էին խաղաղ հարաբերություններ հաստատել Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածաշրջանում հեղափոխությունը ամրապնդելու նպատակով։ Սակայն այդ զիջումները լիովին չապահովեցին կայունություն և երկարաժամկետ առումով հանգեցրին նոր հակասությունների ու հակամարտությունների տարածաշրջանում։

ա․ +-1, +-7

բ․ +-1, +-2, +-5, +-10

գ․ +-1, +-2, +-4

դ․ +-1, +-2, +-4, +-8

ե․ +-1, +-2, +-5, +-10, +-25, +-50

ա․ -1, -3, -9,

բ․ -1, -3

գ․ -1, -2, -5, -10

դ․ -1

ե․ -1, -3, -5, -15

ա․ x-3

բ․ 4x+7

գ․ 2a-3

դ․ x²-3x

ե․ y³-3y²+6y-4

զ․ 2x³+x+1

է․ x²+2x+2

ը․ x³+2x-3

ա․ 8, 5

բ․ 1, -2

գ․ 0, 0

դ․ 5, -3

Դաս՝ 29,30 էջ 83-88

1. Բնութագրե ՛ք Երևանի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները:

Երևանը գտնվում է Արարատյան դաշտի հյուսիսարևելյան մասում՝ Հրազդան գետի ափին։ Բնորոշ են չոր, արևոտ կլիման, տաք ամառները և համեմատաբար մեղմ ձմեռները։ Բնական ռեսուրսներից կարևոր են շինանյութերը (բազալտ, տուֆ, ավազ, կավ), հողային և արևային ռեսուրսները, ինչպես նաև ջրային սահմանափակ պաշարները։

1. Բացատրե ՛ք Երևանի բնակչության թվի արագ աճի պատճառները: Արտահայտե՛ք տեսակետ արագ աճի պատճառների և դրա հետևանքների վերաբերյալ:

Երևանի բնակչության աճի պատճառներն են աշխատատեղերի և արդյունաբերության կենտրոնացումը, կրթական, գիտական և մշակութային կենտրոն լինելը, գյուղերից և փոքր քաղաքներից ներգաղթը և կառավարման և ծառայությունների կենտրոնացում, իսկ այդ ամենի հետևանքն է տնտեսության զարգացում, ծառայությունների ընդլայնում, գերբնակեցում, տրանսպորտային և բնապահպանական խնդիրներ և բնակարանային դժվարություններ

1. ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժամանն իրենց մասնակցության աստիճանի:

Բազմաֆունկցիոնալ քաղաքներ

Արդյունաբերական քաղաքներ

Գյուղատնտեսական քաղաքներ

Տրանսպորտային և հանգստյան քաղաքներ

Վարչական և մշակութային կենտրոններ

1. Թվարկել Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջանները։

Աջափնյակ, Ավան, Արաբկիր, Դավթաշեն, Էրեբունի, Քանաքեռ-Զեյթուն, Կենտրոն, Մալաթիա-Սեբաստիա, Նոր Նորք, Նորք-Մարաշ, Նուբարաշեն, Շենգավիթ։

1. Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ են նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:

Նպաստող գործոններ՝ արդյունաբերության զարգացում, տրանսպորտային հանգույց լինելը, արհեստագործական ավանդույթներ։

Խանգարող գործոններ՝ 1988թ. երկրաշարժ, արդյունաբերության անկում, բնակչության արտահոսք։

1. Տվե ՛ք Վանաձոր քաղաքի աշխարհագրական բնութագիրը:

Վանաձորը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Փամբակ և Վանաձոր գետերի հովտում։ Ունի լեռնային ռելիեֆ, խոնավ և մեղմ կլիմա, հարուստ անտառային ռեսուրսներ։

1. Հայաստանի քաղաքների շարքում ո՞րն է Վաղար շապատի հատուկ դերը։

Վաղարշապատը Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևոր կենտրոնն է և ունի մեծ պատմամշակութային նշանակություն։

1. Գնահատե ՛ք Կապան քաղաքի զարգացման բնական և տնտեսական նախադրյալները:

Հարուստ հանքային պաշարներ, գունավոր մետաղների արդյունահանում, լեռնային դիրք, էներգետիկ և արդյունաբերական հնարավորություններ։

Հայաստանը դարեր շարունակ ինչպես անկախ պետություն չի եղել և գտնվել է օտար տիրապետությունների տակ։ Այդ պայմաններում հայ ժողովուրդը ձգտել է ամեն կերպ անկախացնել հայրենիքը և վերականգնել պետականությունը։ Սակայն պատմական և գեղարվեստական տեքստերը ցույց են տալիս, որ առաջ քաշված լուսավոր գաղափարները միշտ չէ, որ անմիջապես իրականացվել են։ Ինչո՞ւ էին այդ գաղափարները հաճախ մնում անկատար։ Կարծում եմ՝ Հայաստանի պատմության մեջ լուսավոր գաղափարները հաճախ չեն իրականացվել, որովհետև ժողովուրդը երկար ժամանակ ապրել է ծանր քաղաքական պայմաններում։ Օտար տիրապետության տարիներին հայ մտավորականները փորձել են տարածել կրթության և ազատության գաղափարները, սակայն հաճախ բախվել են իշխանությունների ճնշմանը։ Գեղարվեստական ստեղծագործություններում ևս հանդիպում են հերոսներ, որոնք պայքարում են ազատության համար, բայց չեն հասնում իրենց նպատակին։ Այս երևույթը կապված է նաև հասարակության մտածելակերպի հետ։ Երկարատև դժվարությունները մարդկանց ստիպել էին մտածել գոյատևման մասին, ինչի պատճառով նրանք երբեմն դժվարությամբ էին ընդունում նոր գաղափարները։ Բացի այդ, առաջադեմ անհատները հաճախ չունեին բավարար աջակցություն իրենց մտքերը իրականացնելու համար։ Այսպիսով, լուսավոր գաղափարները Հայաստանում հաճախ չեն իրականացվել պատմական ծանր պայմանների և հասարակության պատրաստ չլինելու պատճառով։ Այնուամենայնիվ, այդ գաղափարները նպաստել են ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը և անկախության ձեռքբերմանը։ Այս թեման կարևոր է նաև այսօր, քանի որ երկրի զարգացումը կախված է նոր գաղափարներ ընդունելու պատրաստակամությունից։