Սեռի գենետիկա
Սեռի գենետիկան ուսումնասիրում է, թե ինչպես է ժառանգվում և որոշվում օրգանիզմի սեռը։ Մարդու մոտ սեռը որոշվում է X և Y քրոմոսոմներով․
- Կինը՝ XX
- Տղամարդը՝ XY
Եթե բեղմնավորման ժամանակ ձվաբջջին միանում է X կրող սպերմատոզոիդ, ծնվում է աղջիկ, իսկ եթե Y կրող՝ տղա։
Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների ժառանգում
Սրանք այն հատկանիշներն են, որոնց գեները գտնվում են սեռական քրոմոսոմներում (հիմնականում X քրոմոսոմում)։
Քանի որ տղամարդիկ ունեն միայն մեկ X քրոմոսոմ, այդ գեների ազդեցությունը նրանց մոտ ավելի հաճախ է արտահայտվում։
Օրինակներ են՝
- դալտոնիզմը (գույների տարբերակման խանգարում)
- հեմոֆիլիան (արյան մակարդման խանգարում)
Ժառանգական հիվանդություններ
Ժառանգական հիվանդությունները այն հիվանդություններն են, որոնք փոխանցվում են ծնողներից երեխաներին գեների միջոցով։ Դրանք կարող են առաջանալ գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխությունների հետևանքով։
Օրինակներ՝
- դալտոնիզմ
- հեմոֆիլիա
- Դաունի համախտանիշ
Դասարանական աշխատանք
Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով
Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N
Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO
Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO
Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդովգ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով
Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը
Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից
Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից
Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ
Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։
Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ 