День: 3 ноября 2025

Ծերունի մի դերվիշ՝ ճակատն արևառ, եկավ եգիպտական անապատը, որ մեծ Սֆինքսից հարցումներ անե՝ երջանկության խորհուրդը իմանալու համար:

Անապատի դեղին լռության մեջ բազմել էր հինավուրց Սֆինքսը՝ անդորր ու աներեր. նրա անթարթ աչքերը ժամանակի խորքերից նայում էին խորհրդավոր հեռուները:

Եկավ դերվիշը, արձանացավ Սֆինքսի առջև, եղեգնի երկարուն ցուպը

խրեց այրվող ավազի մեջ. խոհուն աչքերը մռայլ ճակատի տակից հառեց

նրա աչքերին ու ասաց.

-Եկել եմ մոտդ համայն աշխարհի բոլոր ծայրերից. բոլոր ծայրերից հարցումն եմ արել իմանալու թե՝ ի՞նչ է երջանկությունը, ո՞րն է նրա իմաստը… Եվ մնացել եմ անպատասխան:

Գալիս եմ այժմ նվիրական Սինայի ժայռեղեն գագաթից, ուր Մովսեսը

պատգամներ առավ, հարցումն եմ արել անխոս բարձունքից… Եվ մնացել եմ

անպատասխան:

Քայլել եմ Նեղոսն ի վեր, տատասկները խոցել են սրունքներս և արևը կիզել է ալեհեր ճակատս. և հասել եմ քո դռանը: Ա՛րդ, բա՜ց քո շրթունքը՝ հավիտյան գոցված աշխարհի համար, և քո իմաստուն, քո անվրդով աչքերով, ինչ որ տեսել եմ դարերի շեղջում, ասա՛, հայտնի՛ր, հարցնում եմ՝ ի՞նչ է մարդկային կյանքի երջանկությունը:

Մարդս խանձուրներից մինչև գերեզման անպարտելի հույսերով ձգտում է երջանկության, սակայն առանց իմանալու՝ թե ի՞նչ է այն: Ասա՛, հայտնի՛ր ինձ, և ես կմտնեմ խրճիթից խրճիթ, ապարանքից ապարանք. և հարավին, նույնպես հյուսիսին, և արևելքին, նույնպես արևմուտքին բարձրաբարբառ կպատգամեմ քո հայտնությունը երջանկության իմաստի մասին…

Եվ լռությունը մեծ անապատի՝ ծերուկ դերվիշի հարցումից հետո նորից ծանրացավ, և հինավուրց Սֆինքսը նորից նայում էր անթարթ՝ անեզր հեռուն: Անցան օրեր, անցան գիշերներ, և դերվիշը, անքուն ու կանգուն, արձանացած նրա առջև, ակնապիշ սպասում էր պատասխանի, և պատասխան չկար:

Եվ երբ անցան օրեր ու գիշերներ, դերվիշը դարձյալ հարցում արավ, և նորից լռությունը մեծ անապատի ծերուկ դերվիշի հարցումից հետո թանձրացավ ու ծանրացավ:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովին տված՝ նորից հարցում արավ դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից: Եվ երբ լռեց դերվիշը, Սֆինքսը աչքերը բևեռեց դերվիշի աչքերին, և ահա՛ շարժվեցին նրա հավերժալուռ շրթունքները, և անապատի ձայնով պատասխանեց նա.

«Ո՛վ մարդ, արյունի ծնունդ և կրքի ծարավ: Երջանկության իմաստը դու անկարող ես ըմբռնել, քո զգացող գոյությունը չարժե իր ձգտումին, և ո՛չ մի նպատակ չարժե, որ նրան ըղձաս:

Սակայն ես ասում եմ քեզ և հավիտյան լռում, գնա՛, և այսուհետ մի՛ վրդովիր իմ երջանկավետ անդորրը:

Գնա՛ և պատգամիր աշխարհին հանուր՝ հարավին, նույնպես հյուսիսին, արևելքին, նո՛ւյնպես արևմուտքին՝ երջանկության իմաստը – չպետք է զգալ, չպետք է խորհել, չպետք է կամենալ, այլ միայն քարանա՜լ, քարանա՜լ, քարանա՜լ…»:

Եվ նորից քարացան հինավուրց Սֆինքսի շրթունքները, և նա՝ հավերժորեն անխռով և անվրդով սևեռեց իր անքթիթ աչքերը դեպի անծայրածիր հեռուները, և նորից խորասուզվեց ծով-հանգստի մեջ:

Եվ անապատի անհուն լռությունը թանձրացավ ու ծանրացավ նորից…

Հեղինակ՝ Իսահակյան

Առաջադրանքներ

1. Բացատրի՛ր բառեը, կարող ես օգտվել էլ. բառարանից: 

Դերվիշ — անհասկացող, բազմել -փառավորությամբ նստել, աներեր — կայուն, ցուպը — ձեռնափայտը, տատասկներ — գեղավերներ, կիզել — վառել, գոցել — փակել, խանձարուր — փաթույթ, բարձրաբարբառ — բարձր ձայնով, ակնապիշ — շշմեցնող, բարկ — կիզիչ, ըղձալ — բաղձալ, անքթիթ — ակնապիշ: 

2. Առանձնացրո՛ւ բառեր, արտահայտություններ, որոնք անհասկանալի են,  բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

—

3. Նշված արտահայտությունները փոխարինիր համարժեք այլ արտահայտություններով:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովին տված՝ նորից հարցում արավ(հարցրեց) դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից(ամբողջ մարդկություննից): 

4. Բնութագրի՛ր և նկարագրի՛ր դերվիշին:

Դերվիշը ըստ տեքստի համբերատար և նպատակասլաց մարդ էր։

5. Նորից կարդա՛ Սֆինքսի պատասխանը և գրավոր բացատրի՛, թե ինչ էր ուզում ասել:

Սֆինկսը ուզում է ասել, որ ամեն մարդու համար տարբեր ձևով է լինում երջանկությունը, բայց մարդը պեքտ է ձգտի, որ ունենա իր երջանկությունը։

6. Ի՞նչ է երջանկությունը: Ներկայացրո՛ւ մտքերդ: 

Իմ կարիքով երջանկությունը, իրենից ներկայացնում է մարդու գորճ կամ մարդու արարք, որը դրական և պոզիտիվ զգացմունքներ են առաջացնում։

7. Տեքստից դուրս գրի՛ր հոգնակի թվով գործածված երեք բառ: 

Ալիքները, հույսերով, խորքերից։

8. Տեքստից դուրս գրի՛ր քեզ դուր եկած նկարագրությունը: 

«Ո՛վ մարդ, արյունի ծնունդ և կրքի ծարավ: Երջանկության իմաստը դու անկարող ես ըմբռնել, քո զգացող գոյությունը չարժե իր ձգտումին, և ո՛չ մի նպատակ չարժե, որ նրան ըղձաս:

Սակայն ես ասում եմ քեզ և հավիտյան լռում, գնա՛, և այսուհետ մի՛ վրդովիր իմ երջանկավետ անդորրը:

Գնա՛ և պատգամիր աշխարհին հանուր՝ հարավին, նույնպես հյուսիսին, արևելքին, նո՛ւյնպես արևմուտքին՝ երջանկության իմաստը – չպետք է զգալ, չպետք է խորհել, չպետք է կամենալ, այլ միայն քարանա՜լ, քարանա՜լ, քարանա՜լ…»:

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча

настойка из трав — травяная настойка

раскаты грома — громовые раскаты

опушка леса — лесная опушка

лес из сосен — сосновый лес

варенье из вишни — вишнёвое варенье

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.

Болото, садовник, зимовать, левша, квартира, зайчонок, повар, орех, лесник, пятёрка, грибник, солома.

3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.

Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)

широкий — ( ширина, ширь, шире)

звезда — ( звездочёт, звёздочка, звезды)

холода -(холодильник, холодный, холод)

голова — ( головы, головушка )

4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.

кормушка — корм

тепло — тёплый

деревья — дерево

сторожить — сторож

морской — море

шерстяной — шерсть

жемчужный — жемчуг

утащить — тощий

5. Напиши проверочные слова.

село — селение

стена — стены

волчонок — волк

ленивый — лень

скрипучий — скрип

удивительный — удивить

лепить — лепка

дрова — дровишки

страна — сторона

деревья — дерево

весёлый — веселье

менять — смена

6.Вставьте пропущенные буквы.

ЛЕС

В лесу живёт рыжая лиса. Лисий дом — нора. У норы играют весёлые лисята.
Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.

Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костёр, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятёрка.

8. Вставь пропущенные буквы.

А-О

вода

трава,

гроза

дворы

врачи

глаза

слоны

зонты

Е -И

деньки

деревья

мечи

грибы

следы

птенец

снежинка

листок

Е-И-Я

ряды

цветы

мячи

ледяной

низина

нарядились

оденочество

читатель

писатель

сбегают

синеет

ա) x=4, y=0

բ) x=0, y=5

գ) x=-3, y=1

դ) x=-2, y=-5

ե) x=11, y=20

զ) x=-3, y=-12

ա) Չի հատվում

բ) Հատվում է

գ) Հատվում է

դ) Չի հատվում

ե) Հատվում է

զ) Չի հատվում

a=5

b=-4

c=-2

​−3(x−5)​2​+7

a=1/8

x₀=5

y₀=6

y₀=-3

f(0)=4(x-1)²-3=1

x₀=5

-9=-4/5(0-5)²+y₀

-y₀=-20+9=-11

y₀=11

Ձաղ 3

Ներքև -7

§8. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

§9. ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺ: ԱՄՊԵՐԱՉԱՓ

§10. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԼԱՐՈՒՄ: ՎՈԼՏԱՉԱՓ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Նկարագրե՛ք փորձեր, որտեղ դրսևորվում է հոսանքի ջերմային ազդեցությունը։ Ո՞ր սարքերում են օգտագործում հոսանքի ջերմային ազդեցությունը:

Հոսանքի ջերմային ազդեցությունը երևում է, երբ հաղորդալարը հոսանքի անցնելուց տաքանում է կամ շիկանում։ Այն օգտագործվում է էլեկտրական վառարաններում, թեյնիկներում, արդուկներում և ապահովիչներում։

2. Ի՞նչ փորձով կարելի է դիտել հոսանքի քիմիական ազդեցությունը: Ի՞նչ գործնական կիրառություն ունի հոսանքի քիմիական ազդեցությունը:

Հոսանքի քիմիական ազդեցությունը կարելի է դիտել ջրի էլեկտրոլիզի փորձով, երբ լուծույթում առաջանում են գազեր։ Այն կիրառվում է մետաղների էլեկտրապատման, մաքրման և քիմիական նյութերի ստացման համար։

3. Նկարագրե՛ք հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցուցադրող որևէ փորձ: Ինչո՞ւ են մագնիսական ազդեցությունը համարում հոսանքի ամենաբնորոշ ազդեցությունը:

Հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցույց է տալիս կոմպասի սլաքի շեղումը հոսանք անցնող լարի մոտ։ Այն համարվում է ամենաբնորոշ, քանի որ առաջանում է միայն հոսանքի առկայության դեպքում։

4. Ի՞նչ երևույթներով է դրսևորվում հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը։

Հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը դրսևորվում է մկանների կծկումով, նյարդերի և սրտի աշխատանքի խանգարումներով, ինչպես նաև կարող է կիրառվել բժշկության մեջ։

____________________________________________________________________________________

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն:

Հաստատուն հոսանք են անվանում այն հոսանքը, որի ուժը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում:

2. Սահմանել հաստատուն հոսանքի ուժը: Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, ո՞րն է նրա միավորը:

Հաստատուն հոսանքի ուժը սահմանվում է որպես հաղորդչի խաչմերուկով մեկ վայրկյանում անցնող լիցքի քանակը։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչքան էլեկտրական լիցք է անցնում հաղորդչով միավոր ժամանակում։ Հոսանքի ուժի միավորն է ամպերը (Ա)։

3. Ինչպե՞ս որոշել հաղորդչով անցնող լիցքը, եթե հայտնի է հոսանքի ուժը:

Հաղորդչով անցնող լիցքը որոշվում է բանաձևով՝ Q = I · t, որտեղ Q-լիցքն է, I-հոսանքի ուժը, t-ժամանակը։

4. Ինչպե՞ս են սահմանում լիցքի միավորը` կուլոնը:

Կուլոն են անվանում այն լիցքը, որը հաղորդչով անցնում է 1 վայրկյանում, եթե հոսանքի ուժը 1 ամպեր է։ 1Կ=1Ա·1վ

5. Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ:

Ամպերաչափ են անվանում այն սարքը, որը ծառայում է հոսանքի ուժը չափելու համար։

6. Ինչպե՞ս են շղթայում միացնում ամպերաչափը:

Ամպերաչափը շղթայում միացնում են հաջորդաբար (շարքով) այն հաղորդչի հետ, որի հոսանքի ուժը պետք է չափել։