День: 11 марта 2025

Հայոց պատմություն 8/

Արևելյան Հայաստանը և ռուս-պարսկական պատերազմները/Էջ  82-85 պատմել, էջ 85-ի հարցերին գրավոր պատասխանել/

«Դավիթ-Դանիելյան վեճ» – Ահա պատմական մի մեծ հակամարտություն, որը տեղի է ունեցել Հայկական Բարձրավանդակի տիրապետության համար Դավիթի և Դանիել վանքերի միջև: Պատմությունը ներկայացնում է եկեղեցական և հասարակական խճճված իրավիճակներ, որոնք հետագայում խթանել են հայ ժողովուրդի քաղաքական պայքարները:

Գյուլիստանի պայմանագիր – Այս պայմանագիրը կնքվել է 1813 թվականին Պարսկաստանի և Ռուսաստանի կայսրությունների միջև, երբ Պարսկաստանը պարտվել էր ռուսներին Քովլիկյան պատերազմում: Ըստ պայմանագրի, Պարսկաստանը զիջեց Հայաստանի և Կովկասի որոշ տարածքներ Ռուսաստանին, այդ թվում նաև Երևանի և Գանձակի (Ելիզավետպոլի) նահանգները:

Թուրքմենչայի պայմանագիր – Հաջորդը Գյուլիստանի պայմանագրից՝ 1828 թվականին կնքված պայմանագիրն էր, ըստ որի Պարսկաստանը պարտավորվեց նորից զիջել տարածքներ Ռուսաստանին, այս անգամ՝ Կովկասի մյուս շրջանները, այդ թվում՝ Նախիջևան ու այլ տարածքներ, ինչպես նաև հայերի հայրենիքները:

Ներսես Ե Աշտարակեցի – Հրաշալի գիտնական, եկեղեցական գործիչ և Հայկական եկեղեցու դոկտոր, որ զբաղվել է եկեղեցական և մշակութային գործունեությամբ և պարբերաբար խոշոր ջանքեր գործադրել է հայ ժողովրդի բարեկեցության համար:

Պասկեւիչ – Եկեղեցիների առաջնորդների տիտղոս, օրինակ՝ Ռուբեն Պասկեւիչը եղել է մենթոր՝ ռազմավարական ոլորտում: Նա աչքի է ընկել իր քաջությամբ և ղեկավարությամբ, որոնք ազդել են Հայաստանի հասարակական կյանքին:

Խաչատուր Լազարյան (Լազարեւ) – Հայ մտավորական և բարերար, որը եղել է 19-րդ դարի հայ ժողովրդի լիդերներից մեկը: Նրան նաև ճանաչում են որպես մեծ բարերար՝ ներդրումներով, որոնք նպաստել են մշակութային զարգացմանը, կրթական հաստատություններին:

Հայկական մարզ – Հայկական մարզերը վերաբերում էին այն ժամանակաշրջանի հայերի տարածքներին, որոնք հանդիսանում էին տարբեր կառավարման ոլորտներ կամ ծածկող տարածքներ՝ Կովկասի հետ:

«Եկեղեցական կանոնադրություն (Պոլոժենիե) – Եկեղեցական օրենքների կամ կանոնների համակարգ, որը կիրառվել է հայկական եկեղեցու գործունեության և կարգավիճակի հետ կապված:

Երևանի նահանգ – Պետական կառավարման միավոր, որը ներառել է Երևանի շրջանը՝ հիմնականում հայերից բաղկացած բնակչությամբ, որն ենթարկվել է ինչպես Օսմանյան, այնպես էլ Ռուսական կայսրությունների:

Ելիզավետպոլի նահանգ – Այս նահանգը միացել է 19-րդ դարի Ռուսաստանի կազմին: Գանձակ քաղաքը (այժմ՝ Գյանջա) դարձավ 1828-ից Էլիզավետպոլ, և նա ուներ նաև ռազմավարական կարևորություն:

Հայ կամավորական ջոկատներ – Խմբավորումներ, որոնց կազմում տեղաբաշխված էին հայերը՝ ռազմավարական նպատակի համար ծառայելով. նրանք հաճախ ստեղծվել են հատուկ հակամարտությունների ժամանակ, որպեսզի պայքարեն օտար ուժերի դեմ:

Հայաստանի ինքնավարության նախագիծ – Նման նախագծեր հայ ժողովրդի միջնադարյան և նոր ժամանակներում հիմնականում հանդես են եկել որպես նախագծեր, որոնք կապված են էին ազգային ինքնավարության համար պայքարի հետ, երբ հայերը ձգտում էին ավելի մեծ ազատություն ու հողեր:

Ճորտատիրություն – Նման սոցիալական համակարգը, երբ հողատերերը ունենում էին ճորտեր՝ մարդկանց, որոնք պարտավոր էին աշխատել և ծառայել իրենց տերերին, այս համակարգը բնութագրվել է ավելի շատ միջնադարյան հասարակության մեջ:

ա. Գյուլիստանի և Թուրքմենչայի պայմանագրեր և նշանակությունը

Գյուլիստանի պայմանագիր (1813)՝ Պարսկաստանի և Ռուսաստանի միջև, ըստ որի Պարսկաստանը զիջեց Հայաստանի և Կովկասի տարածքներ Ռուսաստանին։ Սա հայերին հնարավորություն տվեց ավելի ամուր կապեր ստեղծել Ռուսաստանի հետ։

Թուրքմենչայի պայմանագիր (1828)՝ Պարսկաստանից Ռուսաստանի հօգուտ տարածքների նոր զիջում։ Ասացրեց հայերի անցումը ռուսական ազդեցության տակ՝ բարելավելով նրանց կրթական ու մշակութային մակարդակը։

բ. Պարսկահայերի վերաբնակեցման հետևանքներ
Պարսկահայերի տեղափոխումը Հայաստան ավելացրեց մշակութային ու տնտեսական փոփոխություններ, սակայն տեղաբնակների հետ սոցիալական խնդիրներ առաջացան։ Նրանք մի կողմից բերեցին նոր գիտելիքներ, բայց մյուս կողմից՝ սոցիալական և քաղաքական լարվածություն։

գ. «Դավիթ—Դանիելյան պայքար» և արտաքին ուժերի միջամտություն
Ռուսական, Օսմանյան և Պարսկական կայսրությունները պայքարում էին Էջմիածնի կաթողիկոսությունը վերահսկելու համար՝ օգտագործելով այն որպես քաղաքական և հոգևոր լծակ հայերի վրա։

1․ «Եկեղեցական կանոնադրության» նպատակ՝ 1836 թ. ընդունված Պոլոժենիեն նպատակ ուներ կարգավորել Հայ եկեղեցու գործառույթները՝ դնելով այն Ռուսաստանի կայսրության հսկողության տակ և սահմանափակելով կաթողիկոսության անկախությունը։

2․ Ցարիզմի գաղութային քաղաքականությունը՝ XIX դ. առաջին կեսին Արեւելյան Հայաստանում արտահայտվում էր խիստ ռուսական վերահսկողությամբ, հայերին հարկադրելով ընդունել ռուսական օրենքները և մշակույթը, ինչպես նաև սահմանափակելով նրանց ազգային ինքնավարությունը։

3․ Հայաստանի ինքնավարության մերժումը՝ 1828 թ. ցարական կառավարությունը մերժեց Հայաստանը ինքնավարության տալու նախագիծը, որովհետև այն կհանգեցներ անկախություն ձեռք բերելու փորձերի և ռուսական իշխանության նվազման։

Եթե Նիկոլայ I-ի նախագիծը իրականություն դառնար, 80 հազար կազակների վերաբնակեցումը կարող էր առաջացնել էթնիկ լարվածություն հայերի և կազակների միջև, ուժեղացնել Ռուսաստանի ազդեցությունը, բայց նաև սրել հարաբերությունները Պարսկաստանի ու Օսմանյան կայսրությունների հետ։ Այն կարող էր բերել քաղաքական անկայունության և տեղաբնակ հայերի դեմադրությանը։

Առաջադրանք 2

Արևմտյան Հայաստանը և Հայկական հարցի միջազգայնացումը/Էջ  86-90 պատմել, էջ 90-ի հարցերին գրավոր պատասխանել/

Ռուս-թուրքական 1877-78թթ պատերազմը, Հայկական հարցի միջազգայնացումը/ Հայոց պատմություն,

Պատմել 1877-1878թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքի մասին:

Սահմանել ‹‹Հայկական հարց››, ‹‹Արևելյան հարց››հասկացությունները:

Համադրել Հայկական հարցը Սան-Ստեֆանոյի պայմանագրում և Բեռլինի կոնգրեսում:

Փորձիր  ներկայացնել  Հայկական հարցի լուծման քո տարբերակը :

‹‹Մկրտիչ Խրիմյան.Երկաթե և թղթե շերեփը››

ա․

1․ 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9, 10

2․  0+1+3+3+2+1=10

3․ 0, 6, 7

բ․

1․ 5

2․ 1+0+1+1+1+2=6

3․ 0, 1, 2, 9, 10

գ․

1․ 0, 2, 4, 6, 8, 10

2․ 1+2+1+2+0+3=9

3․ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9

դ․

1․ 5, 6, 10

2․ 2+0+0+1+3+1=7

3․ չկա

ա․ 2, 3, 5

բ․ 3, 4, 4

գ 1, 5, 1․5

դ․ 4, 3, 6

ա․

1․ 1, 3, 4, 5,

2․ 4+4+2=10

3․ —

4․ —

5․ 3

բ․

1․ 1, 2, 5, 6, 7, 8,

2․ 2+0+0+4+1+1=8

3․ —

4․  —

5․ 12

գ․

1․ 5

2․ 3

3․  7-0, 15-17, 21-0

4․ 0

5․ 12

ա․  2

բ․  11

գ․  70%

Упражнение 37. Прочитайте текст и определите границы пред- ложений. Спишите, разделяя текст на предложения и расставляя завер- шающие знаки препинания.

Холод

Наступили холода. От инея пожелтели берёзки и покраснели осины. Вода в реке потемнела. Холодный осенний ветер обрывал сухие листья и уносил их. Небо часто покрывалось тяжёлыми осенними облаками. Моросил мелкий осенний дождь. Осталась на реке Серая Шейка. Это была молодая уточка. У неё было сломано крыло. Лебеди, гуси и утки начали готовиться к отлёту. Серая Шейка не могла лететь со стаей. Она осталась на реке одна и долго провожала глазами улетавшую стаю. Сначала все летели одной живой кучей, а потом вытянулись в правильный треугольник и скрылись. Серая Шейка, заливаясь слезами, думала: «Неужели я совсем одна? Лучше бы Лиса меня тогда съела…»

Упражнение 38. Допишите пословицы и поставьте в конце предложений необходимый знак.

Поспешишь — людей насмешишь.

Без труда не вытащишь и рыбку из пруда.

С кем поведёшься, от того и наберёшься.

Тише едешь — дальше будешь.

Что посеешь, то и пожнёшь.

Всякое дело мастера боится. Не говори «гоп», пока не перепрыгнешь.

Первый блин всегда комом.

Упражнение 40. Прочитайте текст. Спишите, раскрывая скобки и вставляя пропущенные буквы. На месте пропусков () поставьте необходимые знаки препинания.

Счастье собаки

Она никому не принадлежала. У неё не было имени, и никто не мог сказать, где она находилась и чем кормилась.

Однажды ночью собака подкралась к заснувшей даче и бесшумно улеглась под террасой. Пахло людьми. Люди спали, были беспомощны, и собака сторожила их.

Приехавшие дачники были добрыми людьми. Сперва они хотели прогнать напугавшую их собаку, но потом привыкли к лаю по ночам и по утрам вспоминали:
— А где наша Кусака?

Кусака присмотрелась к лицам людей и усвоила их привычки: за полчаса до обеда уже стояла в кустах и преласково помаргивала, не зная, ударят её или приласкают. Её приласкали.

Маленькая тёплая рука прикоснулась нерешительно к шершавой голове и смело забегала по всему шерстистому телу.

Всею своей душой расцвела Кусака. У неё было имя, на которое она неслась из зелёной глубины сада. Она принадлежала людям и могла им служить. Разве недостаточно этого для счастья собаки?

(По Л. Андрееву)

BC/B₁C₁=14/7

AC/A₁C₁=9/x

x=9/2=4.5

<BAC=<NMK, <ACB=<MKN, <BCA=NKM, <CAB=<KMN, <CBA=<KNM

<BAC=<B₁A₁C₁=65^o

Քանի որ այս երկու եռանյունիները հավասարասրուն են <BCA=<BAC=<B₁C₁A₁=65^o

<ABC=<A₁B₁C₁=180-130=50^o

BC/B₁C₁=15/5

12*2,5=30

8*2,5=20

15*2,5=37,5

I

Ապրում ես, շնչում ես, դու դեռ կաս — բայց ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես.
Անցյալ է դառնում քո ներկան— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՛յլ ես.
Բայց ներկան քո— հո՛ւնտ է գալիքի՝ մեռնելով— նա սնում է գալիքը,
Եվ այսպես— տևում ես դու երկար,— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես։

II

Քո ամեն ակնթարթը մի սերմ է,
Որ կրում է իր մեջ իր մահը.
Բայց հոգին քո— խնդուն ու անահ է
Եվ մի՛շտ խանդավառ է ու ջերմ է։

III

Նա թե՛ կյանք է, թե՛ մահ.— ակնթարթը.
Անհատնում հատնում է, վառք է.—
Եվ այսպես՝ մշտատև է աշխարքը.
Անդադար թարթում է— ու անթարթ է։

IV

Նա հոսում է, ալիք առ ալիք,
Եվ ամեն վայրկյան— այն չէ՛,
Եվ ամեն մի վայրկյանը— հնչեղ
Ներկա է, անցյալ— ու գալիք։

V

Ես քեզ ո՞նց, քեզ ո՞նց հասկանամ,
Ես քեզ ո՞նց ամփոփեմ ուղեղում իմ,
Երբ չեկած՝ դու արդե՛ն իսկ չկաս,
Բայց հար դու լինում ես— ու տևում ես:

VI

Անցնում է, հոսում է, վարար է,
Ելնում է, սուզվում անդադար,
Մշտապես մեռնում է— ու հար է.
Մշտապես ու հար — անկատար։

VII

Օ, խմի՛ր, խմի՛ր դու ագահ.
Օ, խմի՛ր անդադար այս հատնումը.
Կորածը— իրեն նա գտնում է,
Եվ իր այդ գտնումով — չկա։

VIII

Այս գետը,— նայի՛ր,— նա հոսում է,
Քեզ թվում է թեկուզ անփոփոխ:
Իսկ քո փառքը, հիմար, երազում է—
Հավերժական կոթող։

IX

Էյ, դո՛ւ, իմաստո՛ւն վարպետ,
Որ տաշում ես, տաշում այդ քարերը.

Քո ամե՛ն մի, ամե՛ն մի զարկին
Իր նիշը արդեն նա դրել է։

X

Նա կրկին ասում է.— «Գարունը
Ծաղկելու է էգուց վարդերով իր»։
Սակայն ո՞ր արևն է հուրհուրում այդ
Եվ ո՞վ է այդ նո՜ր արտևորը…

XI

Վերցնում ես քարը— մտածում ես.
«Հետքեր է կրում նա ջրի» —
Բայց չէ՞ որ այդ նո՛ւյն վայրկյանին հենց
Իմ վրա դու քո ձեռքը դրիր։

XII

Մի անցորդ անցավ քաղաքից այս
Ու գնաց, ու չեկավ նա ետ։
Եվ քաղաքը— կրկի՛ն գեղեցիկ է,
Նայում եմ նրան— թեև ե՛ս։

XIII

Դու ամե՛ն վայրկյան քեզ ժխտում ես
Ու այդպես ժխտելով՝ հաստատում.
Պարտըվում ես դու քեզ ու հաղթում ես,
Սակայն մի՛շտ՝ այդ դո՛ւ ես — ու դո՛ւ:

XIV

Անտառը թափում է իր սաղարթը,
Անտառում հատնում է ու վատնում,
Բայց նայի՛ր— ինչքա՜ն նա զվարթ է,
Ինչքան նո՜ր է— ու մի՛շտ անհատնում։

XV

Դու ոսկի գրիչ ունես, դու այնպես իմաստո՛ւն ես,
Ինքդ քեզ հրաժեշտ ես ասում, ինքդ քեզ կրկի՛ն ընդունում ես,
Գիտես, որ՝ լինելով է լինում, հատնելով է անհատնում այս տունը—
Եվ մի՛շտ ծիծաղկուն է հոգիդ ու սիրտդ՝ մշտապես խնդո՛ւն է։

XVI

Թե կտոր տեսնես մի ամպի— ասա՝ սա ուրի՜շ է արդեն.
Թե նստես, թե իջնես թամբից— ասա՝ սա ուրի՜շ է արդեն,
Վերադարձը դարձ չէ այլևս և ո՛չ էլ կրկնություն հնի,
Քո անցած ամե՛ն մի ճամփին ասա՝ սա ուրի՛շ է արդեն։

XVII

Նա գնաց ու կրկին եկավ— երեկվա իմ սիրած սիրեկանը,
Բայց տեսա, որ արդեն չկա— երեկվա իմ սիրած սիրեկանը։
Կանգնած է մի երրո՛րդը դեմս.— այդ նա չէ՛ այլևս, նա չէ՛.—
Եկած է— ու կարծես չեկած— երեկվա իմ սիրած սիրեկանը։

XVIII

Երկնքից թռչում է մի թռչուն.— քո ներկա՞ն է այն, բարեկա՛մս,
Ինքն իրեն ժխտող մի հնչյուն.— քո ներկա՞ն է այն, բարեկա՛մս.
Նա գնաց— ու կրկին դարձավ.— այդ նա՞ է արդյոք, թե ուրի՞շը…
Դու նրան էլ չե՛ս ճանաչում… քո ներկա՛ն է այն, բարեկամս:

XIX

Դու մի օր աչքերըդ կփակես, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա.
Կգնաս, կանցնես աշխարքից, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա։

— Այն դո՛ւ ես, իմաստո՛ւն, այն դո՛ւ,— բայց արդեն դարձած մի ուրիշ.
Հաստատեց, ժխտելով նա քեզ, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա։

XX

Ինչ թո՜ւնդ է քո գինին, իմաստո՛ւն, նրանից իմ հոգին հարբում է.
Դա գինի՞ է, թե խո՞սք է ազդու, նրանից իմ հոգին հարբում է.
Խմելո՛ւ ես, մահով իմ սերած, խմելու ես դու է՛լ այս գինին,
Եթե այս պարտեզը գաս դու.— նրանից իմ հոգին հարբում է։

XXI

Դու քսում ես հոնքերիդ սուրմա¹ — դու անհոգ ես.
Ինչո՞ւ է տրտնջում զուր նա— դու անհոգ ես.
Ես գիտեմ թե՛ տրտունջը նրա, թե՛ քո այդ պայծառ խնդությունը
Տո՛ւր դու ինձ մանկություն, տուր մա՛հ,— դու անհոգ ես։

XXII

Դու ինքդ քո մեջ միասիրտ.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է.
Դու տրվում ես մեզ մի՛շտ միասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՜ս է.
Բացվում ես, լինում, գոյանում— հառնելով հենց ի՛նքդ քո դեմ՝
Պատմում ես մի՛շտ քո մասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է:

XXIII

Ախ, նայե՛ք, այդ մարդը, այդ հիմարը.— նա տեսնում է լոկ այն, ինչ տեսնում է.
Հավատում է նա, որ սա քար է. նա տեսնում է լոկ այն, ինչ տեսնում է

Դու ծաղրիր նրան, իմաստո՛ւն, դու տեսնում ես աճումն ու ընթացքը
Եվ գիտես, որ ընթացք է աշխարհը,— նա տեսնում է լոկ այն, ինչ տեսնում է։

XXIV

Այդ կապիկը՝ ձեռքին հայելի — նա կարծում է՝ արդեն իմաստուն է.
Ժպտում է հայելուն նայելիս — նա կարծում է՝ արդեն իմաստուն է.
Ախ, նայեք՝ ինչպե՜ս է սեղմել նա փայլուն ապակու այդ կտորը.
Իր միրաժն է տեսել նա էլի — և կարծում է՝ արդեն իմաստուն է։

XXV

Այդ դերվիշը — տեսե՛ք՝ նա նստած ուզում է ըմբռնի ու հասնի,
Իր մտքի թևերին վստահ ուզում է ըմբռնի ու հասնի.
Նա կարծում է, որ փոխվում է ամբողջը, և իր միտքն է միայն, որ կայուն է,—
Եվ այդպես՝ անշարժ ու հաստատ՝ նա ուզում է ըմբռնի ու հասնի…

XXVI

Դու ասիր՝ նայել, հասկանալ ու սուզվել, դառնալ անէ¹.—
Նա ասաց՝ լինել, կատարել, ներծծել հուրեր ու շողեր։
Դու ասիր՝ ամփոփել ամբողջը, հաշտըվել ու խաղաղ լինել,—
Նա ասաց՝ ամբողջի՛ն տիրանալ, որպեսզի ամբողջը — փոխել։

XXVII

Դու ասիր՝ անէ՛ է ամբողջը, աչքերիդ իջած մի շղա՛րշ է.
Դու գերի՛ ես, մա՛րդ, ուղեղիդ, ուղեղիդ անէ վանդակին։—

Նա անդուլ պնդում համարեց թե ուղեղը այդ, թե շղարշը—
Եվ ելավ, որ փոխի այդ շղարշը — և մահին խնդաց խնդագին։

XXVIII

Նա կուզեր, որ լինի անէ,
Որ թվա լոկ, լոկ լինի հարց,
Բայց կանգնած է նա, ահա տե՛ս—
Մշտածուփ, մշտափոխ ու կարծր։

XXIX

Թե արևը այրում ու կիզում է — նա ասում է՝ ո՞ւր է իմ կամքը.
Ամեն ինչ անհաստատ ու հոսուն է. նա ասում է՝ ո՞ւր է իմ կամքը.
Օ, գիտե՛ս դու աշխարհի լեզուն և գիտես, որ կամքդ՝ այդ լեզուն է,—
Իսկ հիմարը դեռ ափսոսում է. նա ասում է՝ ո՞ւր է իմ կամքը։

XXX

Ասում են՝ վիթխարի հերոս, հանճարեղ է եղել Իսքյանդարը
Շարժել է, խառնել է իրար ազգեր ու ցեղեր Իսքյանդարը.
Բայց գիտե՛ս դու շարժումն ու ընթացքը և գիտես՝ չլիներ թե ընթացքը—
Աշխարհում և մի շյուղ անգամ դժվա՛ր թե շեղեր Իսքյանդարը:

XXXI

Հետևա՛նք ես դու, իմաստո՛ւն,— այս մեկը դու լա՛վ իմացիր
Բայց դո՛ւ էլ ես, դո՛ւ էլ ես ազդում,— այս մեկը դու լա՛վ իմացիր
Դու ուզում ես, որ ազա՞տ լինես.— ուրեմն հասկացի՛ր ճանապարհ
Եվ փոխի՛ր, որ հաստատ գաս տուն,— այս մեկը դու լա՛վ իմացիր։

XXXII

Մի հարուստ է անցնում փողոցով,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՜ն ինքնագոհ է.
Մի ժպիտ կա դեմքին խոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է.
Նա կարո՞ղ է հասկանալ, այդ հիմարը, որ շուրջը ուռճանում է իր մահը
Եվ տեսնել այդ ձեռքը սղոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է։

XXXIII

Մտե՜լ են տոնական դռներից — և դրախտ են կարծել այս տունը.
Սահմանված ձեռքով մի վերին՝ անխա՛խտ են կարծել այս տունը։—
Ետևի դռներից մենք մտանք՝ քանդելով սյուներն ու հիմերը—
Եվ գիտենք՝ ձեռքերով ձեր շինած մի զնդա՛ն է անձև այս տունը։

XXXIV

Մի հարուստ դերվիշ էր եկել, նա ասում էր, թե ցնո՛րք է կյանքը.
Անիմաստ, անգո մի տեսիլ, երկնային մի շնո՛րհք է կյանքը.
Դու շարժե՞լ ես արդյոք բազուկներդ, վաստակե՞լ ես արդյոք ու հոգնել,—
Ուրեմն գիտե՛ս դու անշուշտ, թե ինչո՞վ է, որ նորք է կյանքը։

XXXV

Դու հարուստ չե՛ս եղել երբեք,— դու կյանքում միայն աշխատել ես.
Դու ունես մկանուտ ձեռքեր,— դու կյանքում միայն աշխատել ես,

Դու փոխում ես նյութը, բնությունը, դու գիտես, որ ամե՛ն ինչ փոխվում է.—
Կհնձե՛ս դու մի օր կյանքի բերքը— դու կյանքում միայն աշխատել ես։

XXXVI

Ապրեցիր դու ըմբոստ մի դարում — և ոչինչ քեզ հար չթվաց,
Դու տեսար մոտիկն ու հեռուն — և ոչինչ քեզ հար չթվաց.
Դու տեսար փլուզումն ու զարթնումը, անսասան հիմերի կործանումը—
Եվ, բացի պայքարից, աշխարհում քեզ ոչինչ հար չթվաց։

XXXVII

Դեռ երեկ քո միտքը խավար էր,— իմաստուն ես արդեն հիմա դու.
Դու տեսար վիթխարի այս արարը,— իմաստուն ես արդեն հիմա դու.
Դու տեսար պատմության խոզանոցը, մխացիր ճենճերում դու նրա—
Եվ գիտես, թե ո՛վ է խոհարարը… Իմաստուն ես արդեն հիմա դու:

XXXVIII

Քեզ տրված է կյանքը, որ լինես՛— ու ոչինչ երազ չթվա,
Որ կյանքում քո կյանքը շինես— ու ոչինչ երազ չթվա.
Քեզ գերում է ընթացքը այս տաք, բայց տեսնո՞ւմ ես դու այն, որ գալիս է,
Գալիս է իր գալիքը հինե — ու ոչինչ երազ չթվա։

XXXIX

Աշխատի՛ր, տոկա՛ անդադար, ստեղծի՛ր անդուլ — դա կամուրջ է
Դրանո՛վ ես շինում դու աշխարքը, դրանո՛վ քանդում — դա կամուրջ է.

Դրանով սերմանում ես կյանքեր, մեռնելով՝ հառնում դրանում.
Հուրհուրա խանդո՛վ, իմաստո՛ւն, ու խնդա՛ խնդուն — դա կամուրջ է։

XL

Ընթացի՛ր դու, մա՛րդ, անդադար, որ ոչինչ քեզ երազ չթվա,
Որ լինես անվախճան ու հար — ու ոչինչ քեզ երազ չթվա,
Որ զգաս, շոշափես դու կյանքը՝ մշտախո՛սը դու այդպիսով —
Եվ դառնա աշխարհը՝ աշխարհ — ու ոչինչ քեզ երազ չթվա։

XLI

Ծովափին նստած է մի մարդ.— այդ դո՞ւ ես գուցե, իմաստո՛ւն.
Նայում է ծովին նա հանդարտ.— այդ դո՞ւ ես գուցե, իմաստո՛ւն.
Նա զվարթ ժպտում է ծովին, նա սիրում է հոսուն այդ անհունը—
Բայց ահա հեռանում է անդարձ.— այդ դո՞ւ ես գուցե, իմաստո՛ւն։

XLII

Նա ուզում է գտնել մի կշիռ — ու չափել նրանով ամբողջը,
Ունենալ անխախտ մի հաշիվ — ու չափել նրանով ամբողջը.
Նա սիրում է «հավերժը» միայն, ախ, նայե՛ք՝ նա փնտրում է «կայունը» —
Եվ գտնում է մի… գինու շիշ — ու չափում նրանով ամբողջը։

XLIII

Նա կուզեր, որ ողջը նրան միանգամ ընդմիշտ տրվի,
Որ կյանքի իմաստը հուրհուրան միանգամ ընդմիշտ տրվի.
Դու գիտես, որ ընթա՛ցք է աշխարհը, գոյանում է ու լինում անվերջ—
Եվ գուցե քեզ մահը միայն միանգամ ընդմիշտ տրվի։

XLIV

Ծնվում է, աճում է մի բան յուրաքանչյուր վայրկյան կյանքում.
Մեռնում է, կորչում է մի բան յուրաքանչյուր վայրկյան կյանքում,
Բայց ծնվողը — ծնվում է պայքարով, պայքարո՛վ է մեռնում և մեռնողը,—
Եվ այսպես — կոփվում է ապագան յուրաքանչյուր վայրկյան կյանքում։

1. Առանաձնացրու քեզ դուր եկածները, յուրաքանչյուրը մեկ նախադասությամբ մեկնաբանիր։ 

Ապրում ես, շնչում ես, դու դեռ կաս — բայց ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես.

Անցյալ է դառնում քո ներկան— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՛յլ ես.

Բայց ներկան քո— հո՛ւնտ է գալիքի՝ մեռնելով— նա սնում է գալիքը,

Եվ այսպես— տևում ես դու երկար,— ու ամե՛ն վայրկյան դու ա՜յլ ես։

Դու, դու ես բայց ամեն վայրկյան կարա քո ներսում ինչ-որ մի բան թոխվի, բայց ելի լինես դու։

2. Համացանցից պարզի՛ր՝ ինչ է ռուբայաթը։ 

Ռուբյաթը իրանից ներկայացնում է պարսկա-արաբական պոեզիայում քառատող ավարտուն բանաստեղծություն։