Միջին տարիք-20
Ամենաշատը-18
մեդիան-6,5
ա․ այո
բ․ ոչ
գ․ ոչ
դ․ ոչ
ա․ այո
բ․ ոչ
գ․ այո
ամենափոքր-26
ամենամեծ-30
43
ոչ
11 1/4
6 կամ 7
ա․ 5000
բ․ 37,5%
գ․ 5400
դ․ 28
1. Որքան է 4,03*1023 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
n=N/NA=4,03*1023/6,02⋅1023=0,67⋅1023
2. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:
Ատոմների քանակ=n⋅NA=0,4*6,02⋅1023=2.408*1023
3. Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:
ա) Օքսիդներ
N2O5 (Նիտրոսի թթվի пենցօքսիդ)
Na2O (Նատրիումի օքսիդ)
CaO (Կալցիումի օքսիդ)
բ) Հիմքեր
Cu(OH)2 (Բազմաթիվ ծիսար երկաթի հիդրօքսիդ)
NaOH (Նատրիումի հիդրօքսիդ)
Ca(OH)2 (Կալցիումի հիդրօքսիդ)
Ba(OH)2 (Բարիումի հիդրօքսիդ)
Fe(OH)3 (Տարածված երկաթի հիդրօքսիդ)
գ) Թթուներ
HNO3 (Նիտրային թթու)
H2SO4 (Սուլֆուրական թթու)
HCl (Խլորական թթու)
դ) Աղեր
Na2CO3 (Նատրիումի կարբոնատ)
K2SO4 (Կալիումի սուլֆատ)
AgCl (Արգոնի քլորիդ)
Սիրել, կտրտել, մատուցել, մոտեցնել, հանգստացնել:
Սիրել
Շոր սիրել – ինչի՞ն
Մոտիկ մարդու սիրել – ինչի՞
Կտրտել
Կտրտել բույսը – ի՞նչը
Կտրտել մկրատով – ինչով
Կտրտել մրգերը – ինչե՞րը
Մատուցել
Մատուցել պատրաստած կերակուր – ի՞նչ
Մատուցել սիրով – ինչով
Մատուցել մարդկանց – ո՞ւմ
Մոտեցնել
Մոտեցնել պահանջը – ի՞նչը
Մոտեցնել իրավունքները – ինչե՞րը
Հանգստացնել
Հանգստացնել հոգին – ի՞նչ
Հանգստացնել մարդուն – ո՞ւմ
Հանգստացնել զգացմունքները – ինչե՞րը
Hi Lang
I’m going to write to you in English from now on because we both need the practice. Thanks for your email. I’m sorry I didn’t write back to you before now, but I started school the day after we arrived in Boston and I’ve been too busy. I hate it here. I can’t understand a word that anyone says to me. Their accents are really weird.
I miss Shanghai so much and I miss playing in the band with you. CRASH! were the best rock band ever. I haven’t found anyone else to play with yet. I try to practise the guitar, but the neighbour who lives opposite came and complained yesterday. He was furious. He said that his daughter played the violin and my ‘dreadful noise’ was disturbing her. Then later on, I saw her staring out of the window at me. I think she hates me too. Did I tell you she’s really beautiful…
Hey, I’ve got to stop now. Mum just got back from work and I haven’t finished my homework.
Please write back soon. I want to hear more about what you’re doing in London. Have you found anyone to play music with? Can you understand the accent yet?
Deshi
PS: I think I’m in love!
Deshi turned off his computer and opened his English book. He had a pile of homework to do but it was just impossible to concentrate on phrasal verbs and mixed conditionals. He couldn’t stop thinking about the girl in the building opposite. She had such beautiful eyes. He opened his bedroom window and looked across the street. Her window was open too and he could hear her practising a classical piece. It sounded really sad and beautiful. She was good. Deshi sighed. “I bet she hates rock music,” he thought. “Have you finished your homework yet?” said Deshi’s mum, opening the door. “Hurry up, dinner will be ready in half an hour, and you haven’t tidied your room since last week.” Suddenly, Deshi didn’t feel very hungry.
That night, Deshi couldn’t sleep and he was late for school next morning. He ran out of the house with his shoelaces undone and looked down the street to the bus stop. Oh no! The bus was just leaving. He bent down to tie his shoelaces. There was no point in rushing, he was going to be in trouble anyway. He looked up and, suddenly, there she was! She was sitting in her dad’s car with the window open. Deshi dropped his schoolbag and she turned to look at him. He couldn’t move. Her eyes were green. He’d never seen anyone with green eyes before. He smiled at her but she just stared at him like he didn’t exist. Deshi could feel his face turning bright red. He picked up his bag and ran off down the street.
School didn’t go well that day. He failed another maths test and the English teacher shouted at him for daydreaming in class. He had to look up ‘daydreaming’ in the dictionary. At lunch time, he couldn’t eat. The food in the cafeteria was disgusting. How could they eat this stuff? And then, worst of all, he had to stay late after school for extra English and that made him miss the bus again. He decided to walk home; he needed to think. He was crossing the park near his street, thinking about his school back in Shanghai and his friends. He thought about his dad too and that just made him feel worse. His dad had died three years ago. He was an engineer and there had been an accident at work. He wished they didn’t have to live in Boston, but Mum had to go where the company sent her. Then he saw her… She was just sitting on a bench with her dog. Deshi froze. “Oh no, she’s seen me,” he thought. “OK, be brave!” he urged himself. He smiled and waved at her but she completely ignored him again. “Idiot!” he said to himself. “Why did I wave? Now she really hates me.” Later that evening, Deshi was practising blues scales on the guitar with the headphones on. His friends in Shanghai thought he was really good. It was his idea to start a band with his friend Lang and they’d even done a concert at school. But now he didn’t want anyone to hear him playing, especially her. He was thinking about getting a classical guitar when his mum came into the room. She was holding a letter. “The postman has delivered this to the wrong flat,” she said. “It’s for the building opposite. Can you take it across while I’m cooking dinner? And for the last time, will you please tidy your room!” “OK, mum!” he said. Deshi put down his guitar. Now, on top of everything, he felt guilty too. Mum looked really tired. She was out working all day and then she came home and had to cook for him. Maybe he should do more to help.
Deshi was feeling miserable as he went down the stairs. It had been so hard for him and mum since dad died. Mum’s job took up all her time. School was really difficult for Deshi and neither of them had made friends in Boston. He had just reached the opposite building when the door opened. “Oh no, it’s her again,” he thought. It was too late to turn around. The girl was about to come down the steps towards him when she dropped something. It clattered as it bounced down the steps and stopped at Deshi’s feet. Without thinking, he picked it up. “Hello?” she said, sounding frightened. “Who’s there?” Deshi was confused. “Er, I live across the street. Are you OK?” “Oh, are you the boy who plays the guitar?” she said. “Hi, I’m Helen. I really like your music. I’m sorry my dad complained. He worries about me too much.” Deshi looked at what he was holding. It was a white stick. She was blind.
М. Горький
Истории, которые рассказывает автор своим читателям, он слышал в Бессарабии, работая вместе с молдаванами на сборе винограда. В один из вечеров, закончив трудиться, все работники ушли к морю, а в тени винограда остались отдыхать только автор и пожилая женщина по имени Изергиль.
Наступил вечер, по степи плыли тени облаков, и Изергиль, показывая на одну из теней, назвала ее Ларрой, и поведала автору древнюю легенду.
В одной стране, где земля щедра и красива, жило счастливо человеческое племя. Люди охотились, пасли стада, отдыхая, пели и веселились. Как-то раз во время пира орел унес одну из девушек. Она вернулась только через двадцать лет и привела с собой красивого и статного юношу. Оказалось, все прошедшие годы украденная соплеменница жила с Орлом в горах, и юноша – сын Орла. Когда Орел стал стареть, он бросился с высоты на скалы и погиб, а женщина решила вернуться домой.
Сын царя птиц внешне не отличался от людей, лишь «глаза были холодны и горды»
. Он непочтительно разговаривал со старейшинами, а на других людей и вовсе смотрел свысока, говоря, что «таких, как он, нет больше»
.
Старейшины рассердились и приказали ему идти туда, куда хочет, – ему не было места в племени. Юноша подошел к дочери одного из них и обнял. Но та, боясь гнева отца, оттолкнула его. Сын орла ударил девушку, она упала и умерла. Юношу схватили и связали. Долго думали соплеменники, какое наказание ему выбрать. Послушав мудреца, люди поняли, что «наказание – в нем самом»
и просто отпустили юношу.
Героя стали называть Ларра – «отверженный»
. Много лет жил Ларра, вольно обитая возле племени: воровал скот, крал девушек. Стрелы людей не брали его, прикрытого «невидимым покровом высшей кары»
. Но однажды Ларра приблизился к племени, дав понять людям, что не будет защищаться. Кто-то из людей догадался, что Ларра хочет умереть – и никто не стал нападать на него, не желая облегчить его участь.
Видя, что не погибнет от рук людей, хотел юноша убить себя ножом, но тот сломался. Земля, об которую бился головой Ларра, уходила из-под него. Убедившись, что сын орла не может умереть, люди племени обрадовались и ушли прочь. С тех пор, оставшись совсем один, гордый юноша бродит по миру, уже не понимая языка людей и не зная, что ищет. «Ему нет жизни, и смерть не улыбается ему»
. Так был наказан человек за свою непомерную гордость.
Вопросв и задания
1.Опишите Ларру.
Ларра был красивым, хладнокровным, высокомерным, гордым, бессмертным и жестоким.
2.Правы ли были старейшины в том, что они прогнали Ларру?
Мне кажется что да, потому что он всех смотрел с высока.
3.Какие чувства вызвала картина убийства девушки?
Не знаю.
4.Что имел в виду Ларра, говоря, что хочет сохранить себя целым?
Он так сказал, потому что он хотел умереть от старости.
5. Люди ответили на жестокость жестокостью. правильно ли это?
Нет, это не правда.
2 глава. Легенда о Данко
В давние времена жили в степи гордые, жизнерадостные, не знающие страха люди. Их таборы с трех сторон окружены были дикими лесами. Однажды чужие племена пришли на землю людей и вытеснили их в глубь старого непроходимого леса, где были болота и вечный мрак. От смрада, поднимавшегося из болота, люди, которые привыкли к степным просторам, гибли один за другим.
Сильные и смелые, они могли бы пойти биться с врагами, «но они не могли умереть в боях, потому что у них были заветы, и коли б умерли они, то пропали б с ними из жизни и заветы»
. Люди сидели и думали, как им быть, но от тягостных мыслей ослабли они духом и в сердцах их поселился страх. Готовы они были уже сдаться врагу, но их товарищ Данко «спас всех один»
. Данко обратился к людям, призывая пройти сквозь лес, ведь где-то лес должен был кончиться. Столько живого огня было в глазах юноши, что люди поверили и пошли с ним.
Путь был долог и труден, сил и веры в Данко оставалось у людей все меньше. Однажды во время сильной грозы отчаялись люди. Но признаться в слабости своей не смогли, вместо этого обвинили Данко в неумении вывести их из леса. Как дикие звери, готовы были они броситься на него и убить. Юноша пожалел их, понимая, что без него соплеменники погибнут. Сердце его загорелось желанием спасти людей: ведь он любил их. Данко вырвал свое сердце из груди и поднял его высоко над головой; оно полыхало ярче, чем само солнце. Герой шел вперед и вперед, освещая «факелом великой любви к людям»
дорогу. Вдруг лес закончился – перед людьми был простор степи. С радостью взглянул Данко на свободную землю – и умер.
Люди не обратили внимания на смерть юноши, не увидели они и сердца, по-прежнему пылавшего возле тела героя. Только один осторожный человек заметил сердце, и, опасаясь чего-то, наступил на него ногой. Гордое сердце, брызнув искрами вокруг, угасло. С тех пор появляются в степи те голубые огоньки, которые видел автор.
Старуха Изергиль закончила рассказ. Затихло все вокруг, и автору показалось, что даже степь зачарована благородством храброго Данко, не ждущего награды за сожженное ради людей сердце.
Вопросв и задания
1.Опишите жизнь племени.
Раньше они жили прекрасно и не боялись некого, а потом они стали жить в страхе.
2.Почему в устах сильных людей прозвучали трусливые речи?
Не знаю.
3.Какие пословицы использовал Данко?
Спас всех один
.
4.Охарактеризуйте Данко. Можно ли его назвать гордым?
Данко был настоящим героем, который не ждал благодарности от своей племени за его поступков, и он был готов умереть чтобы его племя могла жить спокойна. Так что да, он был гордым.
5. Сравните Ларру и Данко.
Они обе были гордыми, но Ларра как минимум был антигерой, а Данко был героем.
Տաղ անձնական
Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով―
Ա՜նց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:
Անց եմ կենում, շուրջս-մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար.
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, և ով կասի, թե ո՞ւր հասար,―
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:
Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված- վերք է կարծես այս կյանքը մի.
Եվ ո՞ւմ համար- էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:
Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…
Ու էլ ամե’ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա’չքս հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում―
Ասե’ք նրան՝ Չարենցն ասավ- մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…
1. Ինչպիսին է Կարս քաղաքը, ներկայացրո՛ւ քո բառերով, բայց Չարենցի նկարագրությամբ:
Կարսը փոքրիկ քաղաք էր, անաղմուկ նեղ փողոցներով, անտաշ շենքերով որոնցից մեկում ապրում էր Չարենցը։
2. Դուրս բեր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ:
անտաշ-ոչ տաշած
տաղտկալի-Ձանձրալի
կարոտակեզ-կարոտավառ
արճիճ-ծանր
վտարանդի-թափառական
3. Բացատրի՛ր այս քառատողը.
Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…
Ինչքան ել մարդիկ ուրախանան ու շռայլ կյանքով ապրեն, միևնույնն է հեղինակը ընտրել է դժվար ու անհարթ ուղին կյանքի և վստահ քայլերով գնում դեպի իր նպատակը։
4. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը:
Իմ կարծիքով այս բանաստեղծության մեջ հուզիչ և ոգեշնչող տրամադրություն է գտնվում։
5. Բացատրի՛ր վերնագիրը:
Չարենցը որոշել էր անվանել այս բանաստեղծությունը տաղ անձնական, քանի որ բանաստեղծության մեջ նա ներկայացնում էր իր հոգեվիճակը։
6. Գրի՛ր շարադրություն ,,Հին ու աստղային երազների ճանապարհով…,, վերնագրով:
—
Մարդու ներշնչած և արտաշնչած օդի բաղադրություններն իրարից խիստ տարբերվում են:
Ներշնչվող և արտաշնչվող օդի բաղադրությունը:
| Գազեր | Ներշնչվող օդ | Արտաշնչվող օդ |
| Թթվածին | 20,94% | 16,3% |
| Ածխաթթու գազ | 0,03% | 4% |
| Ազոտ | 79,03 % | 79,03% |
Ներշնչման և արտաշնչման ճշգրիտ, ռիթմիկ հերթափոխման շնորհիվ թոքերում և թոքաբշտերում պահպանվում է կայուն գազային բաղադրություն:
Գազափոխանակությունը թոքերում: Գազափոխանակության հիմքում ընկած է օդի բաղադրիչ տարրերի քանակական տարբերությունը, ընդ որում` ներշնչման պահին, համեմատած թոքաբշտերը պատող մազանոթների երակային արյան մեջ եղած CO2-ի խտության հետ, թոքաբշտերում CO2-ի խտությունը փոքր է: Այդ պատճառով մազանոթից CO2-ը անցնում է թոքաբուշտ:
Մյուս կողմից` թոքաբշտեր մտնող թթվածնի քանակն ավելի բարձր է, քան դրանց պատերի մազանոթներում պարունակվող արյան մեջ: Այդ պատճառով թթվածինը թոքաբշտից դիֆուզիայի եղանակով անցնում է մազանոթների երակային արյան մեջ և CO2-ից ազատված հեմոգլոբինի հետ առաջացնում ոչ կայուն միացություն` օքսիհեմոգլոբին:
Այսպես երակային արյունը, դանդաղ շարժվելով մազանոթներով, թոքաբշտերում աստիճանաբար հարստանում է թթվածնով և վերածվում զարկերակային արյան, որը թոքային երակներով լցվում է ձախ նախասիրտ:
Գազափոխանակությունը հյուսվածքներում կատարվում է նույն սկզբունքով: Մազանոթների ներսում թթվածնի խտությունն ավելի բարձր է, քան հյուսվածքային հեղուկում: Այդ պատճառով թթվածինը անջատվում է հեմոգլոբինից և մազանոթներով անցնում է հյուսվածքային հեղուկ, ապա բջիջներ, որոնցում մասնակցում է օրգանական նյութերի քայքայմանը, իսկ այդ գործընթացում անջատված էներգիան օգտագործվում է բջիջների կենսագործունեության համար:
Բջիջներում անընդհատ տեղի ունեցող նյութափոխանակության գործընթացում առաջանում է ածխածնի երկօքսիդ: Վերջինիս խտությունը լինում է ավելի բարձր, քան միջբջջային տարածքում գտնվող հեղուկում: Դրա հետևանքով ածխածնի երկօքսիդը բջջից անցնում է նախ՝ միջբջջային հեղուկ, այնտեղից` մազանոթ, որտեղ ազատված հեմոգլոբինը միանում է ածխածնի երկօքսիդին` առաջացնելով ոչ կայուն միացություն` կարբոհեմոգլոբին:
Թոքերում ածխածնի երկօքսիդը բարձր խտության միջավայրից (երակային արյուն) անցնում է թոքաբշտեր, որտեղից հեռացվում է արտաշնչման միջոցով:
Միջավայրի վնասակար գազերի ազդեցությունը: Միջավայրի վնասակար գազերը, ընկնելով թոքեր, հաճախ առաջացնում են կայուն միացություններ և պահվում հյուսվածքներում: Այդպիսի դեպքերում թունավորման վտանգը կախված է ոչ միայն վնասակար նյութերի քանակից, այլև այդ միջավայրում մարդու մնալու տևողությունից: Մթնոլորտի օդում վնասակար նյութեր կարող են լինել արդյունաբերական գազային թափոնները, ավտոմեքենաների արտանետումները, կենցաղում օգտագործվող լաքերը, ներկերը և այլ տեսակի ցնդող գազերը:
Վնասակար գազերից է ածխածնի մոնօքսիդը` CO-ն կամ շմոլ գազը, որը հեմոգլոբինի հետ առաջացնում է կայուն միացություն և օրգանիզմում զարգացնում է թթվածնային քաղց: Երկարատև թթվածնային քաղցը կարող է մահվան պատճառ դառնալ:
1.Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզﬕ դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ:
Օրգանիզմի դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար հետևեք այս խորհուրդներին. սննդակարգ՝ վիտամին C, D, ցինկ, պրոբիոտիկներ, ֆիզիկական ակտիվություն՝ քայլք, շնչառական վարժություններ, լավ քուն՝ 7–9 ժամ, սթրեսի նվազեցում՝ հանգիստ, բնություն, բնական միջոցներ՝ կոճապղպեղ, սխտոր, պատվաստում՝ գրիպի դեմ։
2.Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիﬓական կանոնները:
Շնչառության հիգիենայի հիմնական կանոնները՝ լվացեք ձեռքերը, ծածկեք բերանն ու քիթը հազելիս, օդափոխեք սենյակները, խուսափեք սառը օդից, չօգտագործեք ուրիշների պարագաները, կրել դիմակ, պատվաստվեք:
3. Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:
Քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները հեռացվում են բժիշկի կողմից՝ օգտագործելով հատուկ գործիքներ (օրինակ՝ մանիպուլյատոր կամ մխոց) կամ զոնդավորելով շնչափողը: Եթե առարկան փոքր է, երբեմն հնարավոր է դուրս բերել նաև փչելով կամ ծորակի միջոցով:
Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ 