Ինչ նկատի ունեք երբ մեկի մասին ասում եք պատասխանատու մարդ է։
Պատասխանատու մարդը նա է, ով պարտաճանաչորեն կատարում է իր պարտականությունները, հավատարիմ է իր խոսքին և գիտակցում է իր արարքների հետևանքները։ Նա վստահելի է, չի խուսափում իր պատասխանատվությունից և միշտ փորձում է անել ճիշտ ընտրություն՝ հաշվի առնելով շրջապատի մարդկանց ու իրավիճակը։
Թվարկեք թե ինչ պատասխանատվություն ունեք դուք և ձեր ուսուցիչները։
Իմ պատասխանատվությունները – տրամադրել ճիշտ ու հասկանալի տեղեկատվություն, օգնել հարցերի լուծման մեջ և շփվել հարգանքով։
Ուսուցիչների պատասխանատվությունները – որակյալ կրթություն տալ, աջակցել ու ներշնչել աշակերտներին, արդար գնահատել և ստեղծել դրական միջավայր։
Ձեր կյանքում լինու՞մ են իրավիճակներ, երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին ներքուստ չեք հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում եք:
Այո, լինում են իրավիճակներ, երբ մարդիկ ներքուստ չեն համակրում ինչ-որ բան կամ մեկին, բայց արտաքուստ հանդուրժում են՝ իրենց կրթվածություն, աշխատանքային էթիկա կամ սոցիալական հանգամանքների պատճառով։
Ինչ կլինի, եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ:
Եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ, ապա կարող են առաջանալ հակասություններ, վեճեր և կոնֆլիկտներ։ Միավորող ու հարգալից մթնոլորտի բացակայությունը կարող է նվազեցնել համերաշխությունը, վնասել սոցիալական կապերին ու խոչընդոտել զարգացմանը։ Անհանդուրժողականությունը կարող է բարդացնել տարբեր մարդկանց կամ խմբերի միջև հարաբերությունները և բերել իրարամերժության ու անարդարության։
Ինչու՞ է հանդուրժողականությունը կարևոր ժողովրդավարական հասարակությունում:
Հանդուրժողականությունը կարևոր է ժողովրդավարությունում, քանի որ ապահովում է տարբեր կարծիքների և մշակույթների ընդունում, պաշտպանելով մարդու իրավունքները ու ազատությունները: Դա նպաստում է համերաշխության, խաղաղության և սոցիալական արդարության ստեղծմանը:
Խաչատուր Ա Գաղաթացի – Հայոց կաթողիկոս (1734-1751), որը կարևոր դեր է խաղացել հայ ժողովրդի հոգևոր և ազգային կյանքում։ Նա հանդես է եկել հայկական եկեղեցու ինքնուրույնության պաշտպանությամբ։
Մահտեսի Մուրադ – Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, որը պայքարել է օսմանյան ու պարսկական տիրապետության դեմ։
Հակոբ Ջուղայեցի – Հայ գործարար և դիվանագետ, ով մեծ ազդեցություն է ունեցել 17-րդ դարի հայ համայնքների տնտեսական ու քաղաքական կյանքում։
Իսրայել Օրի – 17-18-րդ դարերի հայազգի դիվանագետ, ազատագրական գործիչ, ով փորձել է եվրոպական ուժերի աջակցությամբ ազատագրել Հայաստանը։
Յոհան Վիլհելմ – Պֆալցի կուրֆյուրստ (Կյուրֆյուրստ Պֆալցի)՝ Իսրայել Օրիի դաշնակիցներից, ում միջոցով Օրին փորձել է եվրոպական ուժերի ուշադրությունը հրավիրել հայկական հարցի վրա։
Անգեղակոթ – Սյունիքի պատմական գյուղ, որտեղ 17-րդ դարում կայացել է խորհրդակցություն, որի ժամանակ հայ իշխանները քննարկել են օտար տերությունների օգնությամբ Հայաստանի ազատագրման հարցը։
Պֆալցյան ծրագիր – Իսրայել Օրիի ներկայացրած ծրագիր, որով նա փորձել է Պֆալցի կուրֆյուրստի աջակցությամբ ազատագրել Հայաստանը պարսկական և օսմանյան լծից։
Մոսկովյան ծրագիր – Իսրայել Օրիի և նրա դաշնակիցների նախագիծ, որի նպատակն էր Ռուսաստանին ներգրավել Հայաստանի ազատագրության գործում։
Պյոտր I – Ռուսական կայսր (1682-1725), ով հետաքրքրված էր Կովկասով և ծրագրեր ուներ Պարսկաստանի դեմ արշավանքների միջոցով Հայաստանի ազատագրման հարցում։
Կաթողիկոս Եսայի Հասան-Ջալալյան – Հայոց կաթողիկոս (1702-1728), որը մեծ ջանքեր է ներդրել հայկական եկեղեցու և քաղաքական կյանքի կազմակերպման գործում։
Ավան և Թարխան հարյուրապետեր – Հայկական զորականներ, որոնք ղեկավարել են հայկական զինված ջոկատները Դավիթ Բեկի ազատագրական պայքարի ժամանակ։
Դավիթ Բեկ – Հայ ազատագրական շարժման առաջնորդ (1722-1728), որը գլխավորել է Սյունիքի ու Արցախի հայերի պայքարը պարսիկների և օսմանների դեմ։
Մխիթար Սպարապետ – Դավիթ Բեկի զինակիցը և ռազմական գործիչ, ով հետագայում շարունակել է նրա գործը։
Տեր Ավետիս – Հայ հոգևորական, որը մասնակցել է հայ ազատագրական շարժմանը։
Հալիձոր – Բերդ Սյունիքում, որտեղ Դավիթ Բեկը կազմակերպել է հայկական զորքերի դիմադրությունը պարսկական զորքերի դեմ։
Սղնախներ – Հայկական ինքնապաշտպանական կազմակերպված համայնքներ, որոնք ստեղծվել են 17-18-րդ դարերում՝ պաշտպանվելու օտար զավթիչներից։
ա․ Հայ իշխանական տները թուլացած էին օսմանյան և պարսկական տիրապետության տակ, իսկ եկեղեցին պահպանել էր իր կազմակերպվածությունը և ազդեցությունը։ Կաթողիկոսությունը՝ դիվանագիտական կապերով ու ազգային միասնականության գաղափարով, ստանձնեց ազատագրական պայքարի ղեկավարումը։
բ․
Օսմանյան և պարսկական լծից ազատագրվելու անհրաժեշտություն
Խաչակրաց արշավանքների հույս – Եվրոպայում դեռևս կար մուսուլմանական տերությունների դեմ պայքարի գաղափար։
Հայ վաճառականության կապերը – Եվրոպայում հայերը ուժեղ տնտեսական դիրքեր ունեին։
Կաթոլիկ եկեղեցու աջակցությունը – Հռոմի պապը հետաքրքրված էր Արևելքում քրիստոնեության տարածմամբ։
Չնայած այս ջանքերին, Եվրոպան չուներ կոնկրետ քաղաքական շահեր Հայաստանի ազատագրման հարցում։
գ․
Պֆալցյան ծրագիր – Անիրագործելի էր, քանի որ Պֆալցի իշխանությունը չուներ անհրաժեշտ ռեսուրսներ։
Մոսկովյան ծրագիր – Ավելի իրատեսական էր, քանի որ Ռուսաստանը շահագրգռված էր Կովկասում, սակայն Պյոտր I-ի քաղաքականությունը փոփոխվեց։
Եվրոպայի շահերը – Ավստրիան, Ֆրանսիան, Վենետիկը հետաքրքրված էին Օսմանյան կայսրության թուլացմամբ, բայց ոչ Հայաստանի ազատագրմամբ։
Ռուսաստանի շահերը – Ռուսաստանը ցանկանում էր Կովկասում դիրքեր ապահովել և պայքարել Պարսկաստանի ու Օսմանյան կայսրության դեմ։
Եզրակացություն Պֆալցյան ծրագիրը անհույս էր, իսկ Մոսկովյանը՝ մասամբ իրագործելի, բայց վերջնական ազատագրում չիրականացավ։
1․ Ճանաչիր ազդեցությունը
Ինչո՞վ էր կարևոր ռազմական ամրությունների՝ սղնախների ստեղծումն Արցախում և Սյունիքում։ Ինչու՞ ստեղծվեցին դրանք։
Սղնախները (բնական ամրացված վայրեր) հայերի ինքնապաշտպանական կետերն էին, որոնք ստեղծվել էին օտար զավթիչներից պաշտպանվելու համար։ Դրանք կարևոր էին՝
Բնակչության ապահովության համար – Սղնախները թույլ էին տալիս բնակչությանը պաշտպանվել թալանից ու կոտորածներից։
Ռազմավարական պաշտպանության համար – Հայերը կենտրոնացած դիմադրություն էին կազմակերպում պարսկական և օսմանյան բանակների դեմ։
Ազատագրական պայքարի բազա դառնալու համար – Դավիթ Բեկի ու Մխիթար Սպարապետի գլխավորած զինված ուժերը օգտագործում էին սղնախները որպես ռազմական հենակետեր։
2․ Ընդհանրացրու
Ինչու՞ Արցախի և Սյունիքի ազատագրական շարժումները չհասան վերջնական հաջողության։
Թշնամական քաղաքական փոփոխություններ – Պարսկաստանը երբեմն ժամանակավոր դաշնակցում էր հայերին (ինչպես Թահմասպ II-ի օրոք), բայց դա երկարաժամկետ երաշխիք չէր։
Թշնամիների գերակշիռ ուժերը – Օսմանյան և պարսկական բանակները մեծ թվով զորք ունեին՝ անհամեմատ ավելի շատ, քան հայ ապստամբները։
Արտաքին աջակցության բացակայությունը – Չնայած հայերը փորձում էին օտար ուժերից (Եվրոպա, Ռուսաստան) օգնություն ստանալ, վերջնական ռազմական աջակցություն չեղավ։
Ներքին տարաձայնություններ – Հայկական իշխանների ու զորահրամանատարների միջև միասնության բացակայությունը երբեմն թուլացնում էր դիմադրությունը։
3․ Գնահատիր
Ինչո՞վ էր պայմանավորված Պարսկաստանի շահ Թահմասպ II-ի կողմից Դավիթ Բեկի իշխանության ճանաչումը և դրամ հատելու իրավունքը։
Պարսկաստանի թուլացած դիրքը – Թահմասպ II-ը փորձում էր վերականգնել իր իշխանությունը պարսկական խռովությունների ֆոնին, ուստի դաշնակիցների կարիք ուներ։
Հայերի ռազմական դերը – Դավիթ Բեկի ուժերը կարող էին օգնել պարսիկներին ընդդեմ օսմանյան ներխուժման, ուստի Թահմասպը փորձեց հայերին իր կողմը գրավել։
Ժամանակավոր դիվանագիտական քայլ – Թահմասպ II-ի կողմից Դավիթ Բեկի իշխանության ճանաչումը և դրամ հատելու իրավունքը քաղաքական հնարք էր, քանի որ հետագայում պարսիկները կրկին փորձեցին վերահսկել տարածաշրջանը։
Եզրակացություն Պարսիկները Դավիթ Բեկին ժամանակավոր հովանավորություն տվեցին, քանի որ դա իրենց օգուտ էր բերում, բայց դա հայերի անկախության երաշխիք չէր։
Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ 