Պետրոս Գետադարձ-Պետրոս Գետադարձը հայ առաքելական եկեղեցու կարևոր գործիչներից մեկն է, ով հայտնի է իր վերակենդանացման և հոգևոր վերելքի համար: Նա զբաղվել է կրոնական ու մշակութային գործունեությամբ, փորձելով ամրապնդել քրիստոնեական հավատը հայ ժողովրդի մեջ:
Կոստանդնուպոլիսյան գերություն-Այս արտահայտությունը վերաբերում է հայերի պատմության այն շրջանում, երբ հայոց պետականության որոշ հատվածներ հայտնվել են օտարների՝ հիմնականում թուրքերի կամ պարսիկների, վերահսկողության տակ: Այս գերությունը հաճախ հանգեցնում էր մշակութային ու տնտեսական խնդիրների:
Կայազոր-Կայազորը, կամ «կայազոր» հասկացությունը, վերաբերում է զինվորական միավորումներին, որոնք կռվում էին տարբեր պատերազմներում, հատկապես հայոց բանակներում: Դա կարևոր համակարգ էր ռազմի ու պաշտպանության համար:
Տուղրիլ բեկ-Տուղրիլ բեկը Սելջուկյան կայսրության հիմնադիրներից էր, ով մեսրոպական պատերազմի ժամանակ ակտիվ դեր է խաղացել: Նա եղել է հայերի և Բյուզանդիայի միջեւ իրադարձությունների կարևոր ֆիգուր, իր զորքը հրավիրելով դեպի Հայաստան։
Սելջուկյան կայսրություն-Սելջուկյան կայսրությունը միջին դարերում առաջատար մուսուլմանական պետություններից էր, որը տարածվում էր Իրանից մինչև Անատոլիա: Այն լուրջ ազդեցություն ունեցավ տարածաշրջանի պատմության վրա, հատկապես հայերի և այլ ժողովուրդների նկատմամբ:
Մանազկերտի ճակատամարտ (1071 թ․)-Այս ճակատամարտը տեղի ունեցավ 1071 թվականին, երբ Սելջուկյան բանակը գլխավորեց Ալփ Արսլանը: Ճակատամարտը ավարտվեց Բյուզանդիայի ռազմական պարտությամբ, ինչը ճանապարհ հարթեց դեպի Անատոլիա թուրքական էքսպանսիայի համար և զգալի հետևանքներ ունեցավ հայ բնակչության համար։
Ալփ Արսլան-Ալփ Արսլանը Սելջուկյան կայսրության հայտնի սուլթանն էր, ով ղեկավարեց Մանազկերտի ճակատամարտը: Նա բարելավել է կայսրության վարչակարգը և ռազմավարական նվաճումներ կատարեց, ինչպիսիք են Բյուզանդիայի դեմ հաջողությունները:
ա) Բյուզանդիան Հայաստանի մեծագույն մասի բռնակցումից հետո վարում էր մի շարք քաղաքականություններ, որոնք միտված էին պահպանելու և ամրապնդելու իր ազդեցությունը տարածաշրջանում: Ակտիվորեն ներգրավված էր հողային և ռազմական վերահսկողության գործընթացներում, նաև փորձում էր խթանել տեղական իշխանությունների համագործակցությունը: Բյուզանդիան փորձում էր կայացնել ու վերահսկել առևտրային ուղիները, ինչպես նաև առաջադեմ մշակութային փոխանակումները, սակայն այդ քաղաքականությունը հաճախ բախվում էր հայ իշխանությունների դեմքին, ովքեր ձգտում էին անկախություն պահպանել:
բ) 1071 թ․ Մանազկերտի ճակատամարտում Բյուզանդիայի պարտությունը պայմանավորված էր մի քանի կարևոր գործոններով: Գաղտնի տեղեկատվություն. Բյուզանդիայի ղեկավարությունը չուներ բավարար տեղեկություններ հակառակորդի ուժերի և շարժումների մասին, ինչը հանգեցրեց ոչ պատշաճ պատրաստության և սխալ հաշվարկների: Ռազմական թուլացում. Բյուզանդիայի բանակը սկսեց կորցնել իր ռազմավարական ուժը, իսկ զինվորական կառույցը՝ միտված դավաճանություններին և ներքին դժգոհություններին: Սելջուկների ռազմավարություն. Ալփ Արսլանը հաջողությամբ օգտագործեց անակնկալի բերող ռազմական մարտավարությունը, իսկ նրա զորքերը ավելի բարենպաստ դիրքերում էին:
գ) Բյուզանդիայի քաղաքականությունն ու սելջուկների արշավանքները հայ ժողովրդի համար ունեցան հետևյալ ազդեցությունները: Կրոնական լարվածություն. Սելջուկների հաղթանակները նաև հանգեցրին իսլամի տարածմանը, ինչը առաջացրեց կրոնական հակասություններ հայ ժողովրդի մեջ: Ազգերի տեղափոխում. Սելջուկների ներխուժման պատճառով շատ հայեր ստիպված էին թողնել իրենց հայրենիքները ու տեղափոխվել այլ վայրեր, ինչը ազդեց նրանց մշակույթի վրա: Քաղաքական fragmentation. Բյուզանդիայի ազդեցության թուլացման արդյունքում Հայաստանում ստեղծվեցին բազմաթիվ փոքր իշխանություններ, որոնք չեն կարողանում միավորվել։
Արամ Բադալյանի ուսումնական բլոգ 