Рубрика: Երկրաչապություն

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 338; 343; 346; 349

Եռանկյունի BEC ուղղանկյուն եռանկյուն է

<BCE=90-40=50o

Եռանկյունի HDC ուղղանկյուն եռանկյուն է

<CHD=90-50=40o

<EHD=180o-<CHD=140o

BP=DK

AP=CK

<APB=<DKC=90o

Ըստ եռանկյունիների հավասարության առաջին հայտանիշի AB=CD։

AP=CK,

<BAD=<KCD,

<APB=<DKC=90o

Ըստ եռանկյունիների հավասարության երկրորդ հայտանիշի AB=CD։

AB=CD,

<BAD=<KCD,

<APB=<DKC=90o

<ABP=90o-<BAD

<KDC=90o-<KCD

Հետևաբար <ABP=<KDC

Ըստ եռանկյունիների հավասարության երկրորդ հայտանիշի BP=KD:

Рубрика: Կենսաբանություն

Երկկենցաղների բազմացումը և զարգացումը

Երկկենցաղների սեռական օրգանները և դիմորֆիզմը

Բոլոր երկկենցաղները բաժանասեռ կենդանիներ են և բազմանում են արտաքին բեղմնավորմամբ:

Երկկենցաղների բազմացման օրգանները կառուցվածքով շատ նման են ձկների բազմացման օրգաններին:

առանձնյակը ունի երկար զույգսերմնարաններ, որոնք սերմնածորաններով բացվում են կոյանոցի մեջ:

Բազմացման շրջանում սերմնարանները լցվում են թանձր սերմնահեղուկով, որը պարունակում է միլիոնավոր սերմնաբջիջներ:

առանձնյակը ունի զույգ ձվարաններ, որոնք ձվատարներով բացվում են կրկին կոյանոցի մեջ:

45.jpg

Բազմացման շրջանում զարգացած ձվաբջիջները գորտընկիթի տեսքով, կոյանցքով դուրս են բերվում արտաքին միջավայր:

Հիմնականում ավելի խոշոր են էգերը, սակայն վառ գունավորված են արուները: Արուներին բնորոշ է նաև մեկ այլ առանձնահատկություն. նրանք ականջների կողքերին կամ դնչի տակ ունեն ձայնը ուժեղացնող հատուկ օրգաններ՝ ռեզոնատորներՌեզոնատորները կռկռոցի միջոցով էգերին գրավելու համար են:

49.jpg

Տարբերում ենք երկկենցաղների բազմացման և զարգացման հիմնական 5 փուլ.

  • հարսանեկան խաղեր
  • ձվադրում
  • սաղմի զարգացում
  • կերպարանափոխություն
  • հասուն գորտի ելք ցամաք

Հարսանեկան խաղերը

Ձմեռն անցկացնելով թմրած վիճակում` գորտերը գարնան արևի ճառագայթների հետ արթնանում են և մտնում ջրամբարները: Ջրամբարներում նրանք սկսում են հավաքվել խմբերով և նախապատրաստվել բազմացման: Սկսում է վառ արտահայտվել սեռական դիմորֆիզմը՝ արուները ձեռք են բերում ավելի վառ գունավորում՝ էգերին գրավելու համար:

Ռեզոնատորները ուռչելով ուժգնացնում են արուների բարձր կռկռոցը և սկսվում է բազմացման գարնանային «համերգը»: Արդյունքում էգը ընտրում է համապատասխան արու և նրանք զուգավորման համար զույգեր են կազմում: Բազմացման պատրաստ էգը թույլ է տալիս արուին ամուր գրկել իրեն:

51.jpg

Ձվադրումը

Գրկախառնությունը էգի համար գորտընկիթը դնելու ազդանշան է հանդիսանում: Գորտընկիթի վրա արուն ջրային միջավայրում, լցնում է սերմնահեղուկը: Լճագորտը գորտընկիթը դնում է միմյանց կպած խոշոր կույտերով: Դոդոշը երկար լարերի տեսք ունեցող իր գորտընկիթը փաթաթում է ջրային բույսերին: Տրիտոնը ձվերը հատ — հատ կպցնում է ջրային բույսերին: Այն տեսակները, որոնք քիչ քանակությամբ գորտընկիթ են դնում, խնամք են տանում սերնդի նկատմամբ: Օրինակ՝ որդուկը, դոդոշ դայակը, պարկավոր ծառագորտը, ծառագորտ ֆիլլոմեդուզան:

54.jpg

Սաղմի զարգացումը

Գորտընկիթի յուրաքանչյուր հատիկ պատված է թափանցիկ թաղանթներով, որը պաշտպանական նշանակություն ունի: Որոշ ժամանակ անց յուրաքանչյուր հատիկի թաղանթ ուռչում է և վերածվում դոնդողանման թափանցիկ շերտի, որի մեջ երևում է ձուն: Դրա վերին մասը մուգ է, իսկ ներքինը՝ բաց: Ձվի մուգը մասը վերածվում է ոսպնյակի՝ այն լավ կլանում է արևի ճառագայթները և ուժեղ տաքանում: Գորտերի շատ տեսակների գորտընկիթը լողում է ջրի մակերևույթին, քանի որ այնտեղ ջուրն ավելի տաք է: Ցածր ջերմաստիճանը դանդաղեցնում է սաղմի զարգացումը:

Բարենպաստ ջերմաստիճանային պայմաններում բեղմնավորված ձուն մի քանի անգամ կիսվելով՝ վերածվում է բազմաբջիջ սաղմի: Այնուհետև մեկ — երկու շաբաթ անց գորտընկիթից դուրս է գալիս գորտի թրթուրը՝ շերեփուկը:

55.jpg

Կերպարանափոխությունը

Արտաքինից շերեփուկը հիշեցնում է ձվաձև մարմնով, մեծ գլխով և մեծ պոչով փոքր ձկան: Սկզբում նա շնչում է արտաքին խռիկներով, որը քիչ անց փոխարինվում է ներքին խռիկներով, ունի ձկներին բնորոշ երկխորշ սիրտ, արյան շրջանառության մեկ շրջան, մաշկի վրա նկատվում են կողագծի օրգաններ:

57.jpg

Ուշադրություն

Գորտի թրթուրը ունի ձկներին բնորոշ կառուցվածքային հատկանիշներ, որը վկայում է նրանց ծագումնաբանական կապի մասին:

Կյանքի առաջին շաբաթը շերեփուկն անցկացնում է ձկան հատկանիշներով և սնվում է գորտընկիթի սննդանյութերի պաշարների՝ դեղնուցի հաշվին:

Կյանքի երկրորդ շաբաթվանից սկսած բացվում է նրա եղջերային ծնոտներով օժտված բերանը: Շերեփուկը սկսում է որս անել, սնվում է բակտերիաներով, միաբջիջ օրգանիզմներով և այլն:

Այս փուլում շերեփուկի մոտ նկատվում են հետևյալ փոխակերպումները.

1.ետևի վերջույթների ի հայտ գալ — 2.առջևի վերջույթների դրսևորում — 3.խռիկների փոխարինում թոքերով — 4.եռախորշ սրտի և արյան շրջանառության երկրորդ շրջանի ձևավորում — 5.պոչի աստիճանաբար կարճացում և հեռացում — 6.հասուն գորտի ձևավորում և վերջնական ելք ցամաք:

36.jpg

Ձվադրման պահից մինչև շերեփուկի կերպարանափոխությունը սովորաբար տևում է 2−3 ամիս:

Փոքր, ինչպես և մեծահասակ գորտերը սնվում են կենդանի կերով և գիշատիչ են: Նրանք կարող են բազմանալ կյանքի երրորդ տարում:

Рубрика: Կենսաբանություն

 Երկկենցաղների բազմազանությունը և դասակարգումը

Տեսություն

Երկկենցաղների բազմազանությունը և դասակարգումը

Երկկենցաղների դաս

Ինչպես արդեն ներկայացրել ենք, երկկենցաղները պատկանում են քորդավորների տիպի ողնաշարավորների ենթատիպին և հանդիսանում են ամենասակավաթիվ կարգաբանական խումբը: Երկկենցաղների դասը ներկայացված է 4,7 հազար տեսակներով, որոնք խմբավորված են 3 հիմնական կարգերում՝

  • Անոտանիների կարգ
  • Պոչավորների կարգ
  • Անպոչների կարգ

Երկկենցաղները, ինչպես արդեն գիտեք, հանդիսանում են առաջին անգամ ցամաք դուրս եկած ողնաշարավոր կենդանիները: Երկկենցաղների կյանքը սերտորեն կապված է երկու կենսամիջավայրերի՝ ջրի և ցամաքի հետ: Այդ կապը հատկապես երևում է բազմացման և գորտընկիթից երկկենցաղների զարգացման ընթացքում:

68.jpg

Երկկենցաղների հարմարումը ցամաքային կենսամիջավայրում ընթացել է մթնոլորտային թթվածնի և Երկրի ձգողության ուժի ազդեցությամբ:

Ցամաքում տեղաշարժվելու, Երկրի ձգողությունը հաղթահարելու և հավասարակշռությունը պահպանելու համար երկկենցաղները ձեռք են բերել ազատ հոդավորված վերջույթներ, որոնք վերջանում են շարժուն մատներով: Շնչում են մթնոլորտային օդը թոքերով և մաշկով: Ունեն արյան շրջանառության երկու շրջան և եռախորշ սիրտ:

Երկկենցաղների դասակարգումը և կարգաբանական դիրքը կենդանիների թագավորությունում հետևյալն է.

69-w1241.jpg

Միասին կդիտարկենք հիմնական կարգերի առանձնահատկությունները և բազմազանությունը:

I. Անոտանիների կարգ

Այս կարգում ընդգրկված կենդանիները իրենցից ներկայացնում են երկար, անոտ մարմնով, որդանման կենդանիներ: Դրանք բնակվում են հիմնականում Աֆրիկայի, Հրվ. Ամերիկայի, Հրվ. Ասիայի խոնավ և արևադարձային անտառներում: Այս կենդանիները հարմարվել են և անցել ցամաքային — փորող կենսակերպին, ապրում են հողի ոչ շատ խորը, վերին շերտերում, տերևների տակ, արմատների արանքում: Այդ իսկ պատճառով ենթարկվել են կառուցվածքային այն բոլոր փոփոխություններին, որոնք բնորոշ են փորող կենսակերպով օրգանիզմներին: Նրանք կորցրել են վերջույթները, տեսողությունը, միջին ականջը: Անոտների կարգում առկա են մոտ 200 տեսակներ: Հիմնական ակնառու ներկայացուցիչն է որդուկը:

70.jpg

II. Պոչավորների կարգ

Պոչավորները կառուցվածքով և կենսակերպով նմանվում են հնադարյան երկկենցաղներին: Նրանց մեծ մասը չի հեռանում ջրից, շատերը նույնիսկ չունեն թոքեր և շնչում են արտաքին խռիկներով ու մաշկով: Պոչավորների ակնառու ներկայացուցիչներից են տրիտոններն ու սալամանդրաները: Գարնանը արու տրիտոնի մեջքի վրա առաջանում է սանրաձև կատար: Այն ուժեղացնում է մաշկային շնչառությունը և իր վառ գունավորմամբ գրավում էգերին: Բազմացման ժամանակ արուները ջրամբարի ափերին գտնվող քարերին, խոտերին սոսնձում են սերմնաբջիջով լցված պարկիկներ, որոնք էգը մտցնում է իր կոյանոցի մեջ և կատարվում է բեղմնավորում: Բազմացումից հետո տրիտոնները դուրս են գալիս ցամաք:

Ներկայացուցիչներն են՝

71.jpg

III. Անպոչների կարգ

Անպոչ երկկենցաղները հասուն վիճակում պոչ չունեն և տեղաշարժվելիս մարմինը չեն գալարում: Այս կարգի ներկայացուցիչներին բնորոշ են ցատկող ետևի լավ զարգացած վերջույթները:

75.jpg

Սրանց թվին են պատկանում գորտերը, դոդոշները, ծառագորտերը, սխտորագորտերը:

Դոդոշները ցամաքային պայմաններին համեմատաբար լավ հարմարված երկկենցաղներ են. ունեն ավելի լավ թոքեր և չոր մաշկ: Դոդոշների ետևի ոտքերն ավելի կարճ են և նրանք հիմնականում վատ են ցատկում: Ցերեկը դոդոշները թաքնվում են, իսկ գիշերը դուրս են գալիս որսի: Արևադարձային անտառներում ապրում են չափերով և գունավորմամբ խիստ բազմազան դոդոշներ: Նրանք սնվում են միջատներով, առավել խոշոր տեսակները նույնիսկ մողեսներով ու մկներով:

Լճագորտը ամբողջ կյանքն անցկացնում է ջրում կամ դրանից ոչ հեռու: Նա լավ լողում է լողաթաղանթներ ունեցող ետևի երկար ոտքերի օգնությամբ:

Անդրկովկասյան գորտը չափերով ավելի փոքր է լճագորտից և ավելի քիչ է կապված ջրային միջավայրի հետ:

Ծառագորտերը բարեկազմ մարմնով, վառ կանաչ գունավորված երկկենցաղներ են, ապրում են մեծամասամբ ծառերի և թփերի վրա: Նրանց մատների ծայրերին կան կպչուն սակավառակաձև ծծիչներ, որոնցով կարող են կպչել հարթ մակերեսին: 

Ներկայացուցիչներն են՝

72.jpg

Երկկենցաղների նշանակությունը

Երկկենցաղները մանր գիշատիչներ են, ոչնչացնում են բույսերի վնասատու միջատներին, մարդու և կենդանիների հիվանդությունների հարուցիչներ տարածողներին: Երկկենցաղների մեծ մասը որս անելով գիշերը կամ մթնշաղին՝ ոչնչացնում է ցերեկային թռչունների համար անմատչելի վնասատուներին: Մեկ դոդոշն օրական ուտում է 25−30 միջատ, իսկ 1 հա տարածքի վրա դոդոշներն ոչնչացնում են տարեկան մոտ 100 հազար վնասատու միջատների:

Рубрика: Կենսաբանություն

Երկկենցաղների արտաքին կառուցվածքը

Երկկենցաղները ցամաք դուրս եկած առաջին ողնաշարավոր օրգանիզմներ են: Այս դասին պատկանող բոլոր կենդանիները հասուն վիճակում շնչում են թոքերով, ունեն եռախորշ սիրտ և արյան շրջանառության երկու շրջանՈղնաշարավորների ենթատիպում երկկենցաղները ամենասակավաթիվ օրգանիզմներն են, ունեն մոտ 4,5 հազար տեսակ:

Երկկենցաղները ձվադրում են ջրում: Այստեղ է անցնում նաև նրանց կյանքի թրթուրային շրջանը: Միայն կերպարանափոխվելուց և հասուն ձևի վերածվելուց հետո նրանք կարող են ապրել ցամաքում: Դրանով էլ պայմանավորված է դասի անվանումը:

Մոտավորապես 300 մլն տարի առաջ երկրագնդի կլիման շոգ էր, հետևաբար ջրամբարները ցամաքում էին և աղքատանում թթվածնով: Այդ պայմաններում հնագույն վրձնալողակ ձկները, դուրս գալով ցամաք, հավանաբար սկիզբ տվեցին հնադարյան առաջին երկկենցաղներին՝ ստեգոցեֆալներին:

16-w718.jpg

Երկկենցաղները տարածված են բոլոր աշխարհամասերում՝ բացի Անտարկտիդայից: Նրանք ապրում են լճերի, գետերի ափերին, ստվերոտ ու խոնավ անտառներում, ճահճոտ վայրերում: Երկկենցաղները ակտիվ են ջրում օրվա բոլոր ժամերին, ցամաքում օրվա մեծ մասն անցկացնում են արևի ուղղակի ճառագայթումից պատսպարվելով: Ցամաքում գիշերը երկկենցաղները դուրս են գալիս որսի:

Երկկենցաղները սառնարյուն կենդանի օրգանիզմներ են:

Այդ իսկ պատճառով նրանք ակտիվ են միայն տարվա տաք եղանակներին: Բազմացման շրջանում նրանք մոտենում են ջրամբարին: Այնուհետև ձմեռում են կա՛մ ջրամբարի հատակին, կա՛մ ցամաքի վրա՝ թաքստոցներում, քարերի տակ և այլն:

Երկկենցաղների մեջ տարբերում ենք.

անպոչ երկկենցաղներ՝ դոդոշներ, գորտեր, ծառագորտեր:

պոչավոր երկկենցաղներ՝ տրիտոններ, սալամանդրաներ:

անվերջույթ երկկենցաղներ՝ որդուկներ:

18.jpg

Ցամաքային կենսակերպով պայմանավորված երկկենցաղների համար հատուկ կարևորություն է ստացել մաշկը:

Երկկենցաղների մաշկը մերկ է, զուրկ է թեփուկներից: Սակայն դրա փոխարեն այն հարուստ է լորձ արտադրող գեղձերով: Որոշ երկկենցաղների լորձը խիստ թունավոր է, որի համար նրանք որս չեն դառնում այլ գիշատիչների համար: Հարավային Ամերիկայի փոքրիկ ծառագորտի մեկ առանձնյակի լորձը բավական է 1500 մարդ սպանելու համար:

Այն օգտագործում էին ացտեկներն ու մայաները՝ թունավոր նետեր պատրաստելու համար:

27.jpg

Լորձը պաշտպանում է մաշկը բակտերիաներից և փոշուց: Լորձի շնորհիվ երկկենցաղների մաշկի մակերեսին առաջանում է հեղուկ թաղանթ, որի մեջ լուծվում է մթնոլորտային թթվածինը:

Ուշադրություն

Մաշկի չորանալու դեպքում գորտը շնչահեղձ է լինում թթվածնի պակասից:

Բացի թթվածնի կլանումից՝ գորտը մաշկով արտաքին միջավայրից կլանում է ջուր, քանի որ գորտերը ջուր չեն խմում բերանով:

Երկկենցաղներին բնորոշ է հովանավորող և նախազգուշացնող գունավորումը:

Առաջինով նրանք ձուլվում են միջավայրին և դառնում աննկատ, իսկ երկրորդով զգուշացնում իրենց վտանգավոր լինելու մասին:

28.jpg

Երկկենցաղների մարմինը կազմված է միմյանց սահուն հաջորդող գլխից և մարմնից, որոշ երկկենցաղների մոտ մարմնի շարունակություն է հանդիսանում նաև պոչը:

1. Գլուխ. սահմանազատվում է իրանից թմբկաթաղանթներով՝ կրում է տեսողական  և լսողական զգայարանները, բերանը, քթանցքները, որոնցում գտնվում են նաև հոտառական պարկերը, գանգատուփում գտնվում է գլխուղեղը:

2.Իրան. սահմանազատվում է պոչից հետանցքով՝ կրում է առջևի և հետին զույգ ցամաքային վերջույթների գոտիները, ներքին օրգանները: Իրանի վրա տարբերակում ենք մեջք և փորիկ:

3.Պոչ. բնորոշ է միայն սալամանդրաներին և տրիտոններին: Բոլոր երկկենցաղները տեղաշարժվում են վերջույթներով:

4. Վերջույթներ՝

առջևի վերջույթներ — հիմնականում ծառայում են ցամաքի վրա հենվելու համար:

ետին վերջույթներ — ծառայում են ցատկելու և ջրում լողալու համար: Պոչավոր երկկենցաղների մոտ դրանք ևս հենվելու և ցամաքում քայլքով տեղաշարժվելու համար են:

11.jpg

Ի տարբերություն ձկների՝ երկկենցաղները, պայմանավորված ցամաքային կենսակերպով, ունեն առավել զարգացած և մասնագիտացած կմախք:

Երկկենցաղների կմախքը ունի հետևյալ հիմնական բաժինները` I. գանգ, II. ողնաշար, III. գոտիներ, IV. վերջույթներ:

I.Գանգ. կազմված է գանգատուփից, որը պաշտպանում է գլխուղեղը ծնոտներից, և պարունակում է ավելի քիչ քանակով մանր ոսկրեր, քան ձկները:

II.Ողնաշար. ունի 4բաժին՝ պարանոցային, իրանային, սրբանային, պոչային:

Պարանոցային և իրանային ողերը ունեն վերին աղեղներ, որոնք ձևավորում են ողնաշարային խողովակը, որտեղ տեղակայված է ողնուղեղը: Պարանոցային և սրբանային ողերից յուրաքանչյուրը կենտ ող է: Պարանոցային ողի միջոցով գլուխը շարժուն միացած է ողնաշարին: Սրբանային ողի միջոցով կոնքագոտին միանում է ողնաշարին, դրանով իսկ ամուր հենարան ստեղծելով ետևի վերջույթների համար: Պոչային ողերը պոչավոր երկկենցաղների մոտ լավ արտահայտված են և կազմում են ողնաշարի շարունակությունը, սակայն վերին աղեղներ չունեն: Անպոչ երկկենցաղների մոտ սերտաճել են՝ առաջացնելով պոչոսկր:

27.jpg

III. Գոտիներ

Առջևի գոտի՝ ուսագոտի — կազմված է կենտ կրծոսկրից, զույգ անրակից, զույգ թիակից:

Հենարան է հանդիսանում առջևի վերջույթների համար:

Ետևի գոտի՝ կոնքագոտի — կազմված է միմյանց միացած երեք զույգ մասերից:

Հենարան է հանդիսանում հետևի վերջույթների համար:

IV. Վերջույթներ

Բոլոր ողնաշարավորների նման երկկենցաղներն ունեն զույգ վերջույթներ՝

Առջևի վերջույթներ — կենտ բազուկոսկր, զույգ նախաբազկի ոսկրեր, դաստակ, 4 ազատ մատներ:

Ետևի վերջույթներ — կենտ ազդոսկր, զույգ սրունքի ոսկրեր, թաթ, լողաթաղանթով միացած 5 մատներ:

lyagushachi-lapki-kak-prigotovit-logo.jpg

Երկկենցաղների իրանի մկանների մի մասը պահպանել է հատվածավորությունը ձկների նման: Լավ զարգացած են անպոչ երկկենցաղների վերջույթների, իսկ պոչավորների՝ պոչի մկանները: Ձկների համեմատությամբ բարդացել են նաև երկկենցաղների բերանի և լեզվի մկանները: Այդ իսկ պատճառով մի շարք երկրներում, օրինակ՝ Ֆրանսիայում, գորտի տոտիկները համարվում են խորտիկ:

Рубрика: Հայոց լեզու 9

Թարքմանություն ռուսերենից-հայերեն

Сказка «Яо уступит трон Шуню»

В долгосрочной китайской феодальной истории, всегда сын императора вступит на трон. Но в китайском мифе, между самыми начальными императорами Яо, Шунь, Юй, уступка трона не по родственным связям. У кого есть добродетель и способности, того рекомендуют вступить на трон.

В китайском мифе, Яо был первым императором. Когда он постарел, он хотел искать одного наследника. Поэтому, он собрал племенных лидеров для обсуждения этого вопроса.

Какой-то человек Фан-Чи говорил: «твой сын Дань Чжу просвещенный, целесообразно он вступит на трон». Яо серьезно говорил: «Нет, у моего сына нет хорошей морали, только любит ссориться». Другой человек говорил: «Гон Гон должен вступить на трон, это целесообразно. Он управляет гидроэнергией». Яо качал головой, говорил: «Гон Гон был красноречивым, внешне с почтением, а в сердце с другим». Эта консультация окончилась без результата. Яо продолжает искать наследника.

Некоторое время прошло, Яо опять собрал племенных лидеров. На этот раз, несколько лидеров рекомендовали одного простого человека — Шунь. Яо кивал головой, говорил: «Ой! Я тоже слышал, что этот человек хороший. Вы можете ли подробно рассказать мне о нем». Все люди начали рассказать дела Шуня: отец Шуня, это глупый человек. Люди зовут его «Гу Соу», то есть «слепого старика». Мать Шуня давно умерла. Мачеха плохо обращалась к Шуню. Сына мачехи зовут Сян, он очень спесивый. Но слепой старик очень обожал Сяна. Шунь жил в такой семье, но он хорошо относится к отцу мечахи и брату. Поэтому, люди считают его добродетельным человеком

Яо слышал дело Шуня, решил наблюдать Шунь. Он помовил своих дочерей Е Хуан и Нюй Ин за Шуня, тоже помог Шуню строить продовольственный склад, и дал ему многие коровы и овцы. Мачеха и брат Шуня видели эти дела, они и завидовали, и ревновали. Они вместе со слепым стариком неоднократно планировали вредить Шуню.

Однажды, слепой старик велел Шуня чинить крышу склада. Когда Шунь поднял на крышу лестниц, слепой старик внизу поджог, чтобы ожечь Шунь. К счастью, Шунь с собой взял два плетеной шляпы, он взял шляпы и прыгал как летающая птица. С помощью шляпы, Шунь легко падал на земле без раны.

Слепой старик и Сян не оставили, они велели Шунь очистить колодец. Когда Шунь прыгал, Слепой старик и Сян сверху бросили камни, чтобы засыпать колодец. Но Шунь на дне колодца копал один канал, он вылез из колодца и безопасно вернул домой.

Сян не знает то, что Шунь уже вышел из опасного положения, он довольно вернул домой и сказал слепему старику: «На этот раз Шунь обезательно умер, теперь мы можем разделить имущество Шуня». После этого, он пошел в комнату, неожидано, когда он входил в комнату, Шунь уже сидел на кровати играл на инструменте. Сян очень испугался, он смущенно сказал, «Ой, я очень скучаю по тебе»!

А Шунь как ничего не прошло, после того, Шунь, как раньше, тепло обращался к его родителям и брату, слепой старик и Сян больше не смели вредить Шуню.

Потом Яо много раза наблюдал Шунь и считал Шунь добродетельным и деловым человеком. Решив, что он уступил трон Шуню. Китайский историк назвали эту форму уступки трона «Шань Жан», то есть «отречься от престола».

Когда Шунь был императором, он был трудовым и скромным, он работал как простой народ, все люди верили ему. Когда Шунь был старым, он тоже, таким образом, выбрал добродетельный и умный Юй как наследником за него.

Люди уверились в том, что в веке Яо, Шунь, Юй не было спроса о правах и интересах, император и простые населения прекрасно и скромно жили.

«Յաոն գահը զիջելու է Շունին» հեքիաթ.

Չինական երկարատև ֆեոդալական պատմության մեջ միշտ կայսեր որդին է գահը վերցնում: Բայց չինական առասպելում, ամենավաղ կայսրերի՝ Յաոյի, Շունի, Յուի միջև, գահի հանձնումը հիմնված չէր ընտանեկան կապերի վրա: Ով ունի առաքինություն և կարողություն, խորհուրդ է տրվում վերցնել գահը: Չինական առասպելում Յաոն առաջին կայսրն էր։ Երբ նա ծերացավ, ցանկացավ մեկ ժառանգ փնտրել։ Ուստի նա հավաքեց ցեղերի առաջնորդներին՝ քննարկելու այս հարցը։

Ինչ-որ մեկը Ֆանգ Չին ասաց. «Ձեր որդին՝ Դեն Չժուն, լուսավորված է, նպատակահարմար է, որ նա գահ բարձրանա»։ Յաոն լրջորեն ասաց. «Ոչ, իմ տղան լավ բարոյականություն չունի, նա սիրում է միայն վիճել»: Մեկ այլ մարդ ասաց. «Գոնգ Գոնգը պետք է գահը վերցնի, դա տեղին է: Այն վերահսկում է հիդրոէներգիան»: Յաոն օրորեց գլուխը և ասաց. «Գոնգ Գոնգը պերճախոս էր, արտաքինից հարգալից, բայց սրտով տարբեր»։ Այս խորհրդակցությունն ավարտվեց առանց արդյունքի։ Յաոն շարունակում է ժառանգորդ փնտրել։

Անցավ որոշ ժամանակ, Յաոն նորից հավաքեց ցեղերի առաջնորդներին։ Այս անգամ մի քանի առաջնորդներ խորհուրդ տվեցին մեկ հասարակ մարդու՝ Շունին: Յաոն գլխով արեց և ասաց. Ես էլ եմ լսել, որ այս մարդը լավն է։ Կարո՞ղ եք մանրամասն պատմել այդ մասին»։ Ամբողջ ժողովուրդը սկսեց պատմել Շունի գործերը՝ Շունի հայրը, սա հիմար մարդ է։ Մարդիկ նրան անվանում են «Գու Սոու», այսինքն՝ «կույր ծերուկ»։ Շունի մայրը վաղուց է մահացել։ Խորթ մայրը վատ է վարվել Շունի հետ։ Խորթ մոր որդու անունը Սյան է, նա շատ մեծամիտ է։ Բայց կույր ծերունին շատ էր պաշտում Սյանին։ Նման ընտանիքում է ապրել Շունը, բայց լավ է վերաբերվում հորն ու եղբորը։ Ուստի մարդիկ նրան համարում են առաքինի անձնավորություն

Յաոն լսեց Շունի գործը և որոշեց հետևել Շունին: Նա ամուսնացրեց իր դուստրերին՝ Յե Հուանգին և Նու Ինին Շունի հետ, ինչպես նաև օգնեց Շունին սննդի պահեստ կառուցել և նրան բազմաթիվ կովեր ու ոչխարներ տվեց։ Շունյայի խորթ մայրն ու եղբայրը տեսան այս բաները, նրանք և՛ նախանձեցին, և՛ նախանձեցին։ Նրանք կույր ծերուկի հետ բազմիցս ծրագրել են վնասել Շունին։

Մի օր կույր ծերունին հրամայեց Շունյային վերանորոգել մի պահեստի տանիքը։ Երբ Շունը բարձրացավ տանիքի աստիճաններով, ներքեւում գտնվող կույր ծերունին հրդեհեց Շունին այրելու համար: Բարեբախտաբար, Շունն իր հետ վերցրեց երկու հյուսած գլխարկ, վերցրեց գլխարկներն ու թռչող թռչնի պես թռավ։ Շունը գլխարկի օգնությամբ հեշտությամբ առանց վնասվածքների ընկավ գետնին։ Կույր ծերունին և Քսյանը չհեռացան, Շունին հրամայեցին մաքրել ջրհորը։ Երբ Շունը ցատկում էր, Կույր Ծերունին և Քսյանը վերևից քարեր նետեցին ջրհորը լցնելու համար: Բայց Շունը ջրհորի հատակում ալիք էր փորում, դուրս է եկել ջրհորից ու ապահով վերադարձել տուն։

Սյան չգիտի, որ Շունն արդեն դուրս է եկել վտանգավոր իրավիճակից, նա գոհ վերադարձավ տուն և ասաց կույր ծերունուն. «Այս անգամ Շունը հաստատ մեռած է, հիմա մենք կարող ենք բաժանել Շունի ունեցվածքը»։ Դրանից հետո նա մտավ սենյակ, անսպասելիորեն, երբ նա մտավ սենյակ, Շունն արդեն նստած էր մահճակալին և նվագում էր։ Քսյանը շատ վախեցավ, նա ամաչելով ասաց. «Օ՜, ես քեզ շատ եմ կարոտել»:

Իսկ Շունը, կարծես ոչինչ էլ չի եղել, այն բանից հետո, երբ Շունը, ինչպես նախկինում, ջերմորեն դիմեց ծնողներին ու եղբորը, կույր ծերունին և Սյանգն այլևս չէին համարձակվում վնասել Շունին։

Այնուհետև Յաոն շատ անգամ դիտեց Շունին և Շունին համարեց առաքինի և գործարար անձնավորություն: Որոշելով, որ նա զիջել է գահը Շունին։ Գահի զիջման այս ձևը չինացի պատմաբանն անվանել է «Շան Չժան», այսինքն՝ «հրաժարվել գահից»։

Երբ Շունը կայսր էր, աշխատասեր ու խոնարհ էր, աշխատում էր հասարակ ժողովրդի պես, ամբողջ ժողովուրդը հավատում էր նրան։ Երբ Շունը ծերացավ, նա նույնպես այդպիսով ընտրեց առաքինի և խելացի Յուին որպես իր ժառանգ:

Մարդիկ համոզվեցին, որ Յաոյի, Շունի, Յուի դարում իրավունքների ու շահերի պահանջ չկար, կայսրն ու հասարակ մարդիկ ապրում էին լավ ու համեստ։

Рубрика: Քիմիա

Քիմիա 25․04․2024

Ատոմն ունի բարդ կառուցվածք, այն կազմված է դրական լիցքավորված միջուկից և նրա շուրջը գտնվող բացասական լիցք ունեցող էլեկտրոններից: Միջուկն իր հերթին կազմված է դրական լիցք ունեցող մասնիկներից և լիցք չունեցող ` նեյտրոններից: 

Քիմիական   կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև, 
որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը: Ներկայումս հիմնականում դասակարգվում ենք կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր: 

Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Մետաղական կապ առաջանում է մետաղական պարզ նյութերում և համաձուլվածքներում։

1. Ի՞նչ է քիմիական կապը:

Քիմիական   կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև, 
որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը: Ներկայումս հիմնականում դասակարգվում ենք կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր: 

  1. Բացատրե՛ք երկու ատոմների միջև քիմիական կապի առաջացման պատճառները:

Քիմիական կապի առաջացման պատճառը ատոմների ձգտումն է արտաքին շերտը 8 էլեկտրոնով ավարտելը և անցնելը կայուն վիճակի։

3.Հետևյալ տարրերից որո՞նց մոլեկուլներն են միատոմանի.

ա) ջրածին

բ) հելիում

գ) թթվածին

դ) արգոն

 Թվարկե՛ք քիմիական կապի հիմնական տեսակները:

Կովելանտային, մետաղային և իոնյաին։

4.Լրացրե՛ք բաց թողած բառակապակցությունը. կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Рубрика: Հայոց լեզու 9

Տնային առաջադրանք

1. Նախադասությունները ժխտական դարձրո՛ւ:

Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում:
Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ չի նստում։


Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է:
Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակը չէ։


Գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում:
Գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք չի թվում։


Պարիսպների գլխին ցինն ու անգղը բույն էին դրել:
Անգղն ու ցինը պարիսպների գլխին բույն չէին դրել։


Ներս մտնողն իմ մայրն է:
Ներս մտնողը մայրս չէ։


Քաղցած այծը նույնիսկ ամենաուղիղ ծառն էլ կբարձրանա:
Նույնիսկ քաղցած այծը ամենաուղիղ ծառը չի բարձրանա։

2. Տեքստից  հանի՛ր այն նախադասություններըորոնք նկարագրում են նախորդ կամ հաջորդ նախադասության գործողության տեղըժամանակըձևըՏրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:
Արդեն մութն ընկնում էր ու գյուղ իջնելու ժամանակն էր: Մի ուլիկ հոտից հետ ընկավ:Գայլը հասավ նրան ու բռնեց: Գյուղն էլ շատ մոտ էր:
Ուլիկն ասաց.
— Գիտեմոր քո զոհն եմու վերջը պիտի ուտես ինձ: Բայց  խնդրանք ունեմ՝ սրինգդ նվագի՛ր, պարեմ, հետո կե՛ր:
Գայլը նվագեց: Նա շատ բարձր ու գայլավարի էր նվագում: Շները լսեցին ու ընկան նրա ետևից: Փախչելիս գայլը շուռ եկավ դեպի ուլիկը: Նա ասաց.
-Տե՛ղն է ինձ, մսագործն ո՛ւր, երաժիշտն ուր:

Рубрика: Русский язык

Диагностическая работа для учеников 6-8 класса (выполняется на уроке)

1.Спишите, вставляя пропущенные буквы.

Загар, касается, положение, заблестел, горелый, блистательное, полагаться, выращенные, зорька, продирается, коснуться, прорастать, угар, зарево, вычитание, загорелый, разбираться, собору, зажигание, прикосновение, озарить, пробираюсь, касательная.

Выпишите из предложенных словосочетаний только те, где в словах пишется буква О.

Обгоревшая свечка, внезапное озарение, антипригарное покрытие, мамино прикосновение, увидеть зарянку, ранние зори, огарок свечи, докоснуться до руки, пригоревший ужин, гареть на плите, зарево от пожара, начертить касательную, коснется многих, касательно данного вопроса.

Найдите в данном тексте числительные и выпишите их.

Трое мальчиков путешествовали на двухпалубном корабле по Черному морю с бабушкой и дедушкой. Мальчики были тройняшками. Они закончили шестой класс на «четвёрки» и «пятёрки», путешествие было наградой за успешное окончание учебного года. А в Новосибирске в квартире на четвёртом этаже остались родители и пятилетняя сестрёнка, которая очень любит кататься на трёхколесном велосипеде. Во время путешествия они побывали в семи городах, увидели двенадцать видов птиц.

  1. Объясни значение фразеологизма одним словом:
    1. кот наплакал – мало
    1. без году неделя – недавно
    1. в двух словах – коротко
    1. в мгновение ока – быстро
    1. во весь голос – громко
    1. во весь дух – сильно
    1. выбиться из сил – устать
    1. делать из мухи слона – преувеличивать

Составьте прилагательные во всех степенях сравнений.

Образец: умный — умнее — умнейший — самый умный

Тяжелый, древний, низкий, строгий, добрый, быстрый.