Рубрика: Պատմ

Հին Եգիպտոսի հզորացում ու անկումը

Սկզբում Յահմոս I-ին փարավոնը գրավեց հիքսոսների մայրաքաղաք Ավարիսը, հետո Թութմոս I-ին փարավոնը ներխուժեց պաղեստը և գրավելով շարք մարզեր ու քաղաքներ։

Թութմոս III, Ռասմես II

Ռազմես II-ը պատերազմել է Խեթական թագավորության դեմ, որովհետև նրանք նույնպես ուզում էին գրավել այդ հարուստ երկրները։ Երբ Եգիպտոսը և Խեթական թագավորությունը կնքեցին հաշտության և բարեկամության պայմանագիրը և բաժանեցին տարածքները իրար միջև։

Ոսկյա և բրոնզե ապարանջաններ և մաատանիներ։

Ձի, Կատու

Ք․ծ․ա 525 թվականին նվաճեցին Աքեմենյան Պարսկաստանի կողմից և վերջնականապես կորցրեց անկախությունը։

Рубрика: Հայոց լեզու 9

Հայոց լեզու

1. Տրված դարձվածքները գրի՛ր հոմանիշ բառերի և արտահայտությունների փոխարեն և անհրաժեշտ փոփոխություններ արա՛:

Համեմատի՛ր տրված ու ստացված տեքստերը:

Աչքդ է մտնում, ցավին ուրիշ դարման է գտել, խելքը գնում է (ուշքն ու միտքն իրենը չէ), թուրը աջ ու ձախ կտրում է, աչքի չընկնեն, խելքին փչածը, ամպերի հետ է խաղում, իր կաշվից վախեցող, կողքով անցնեն:


Մարդուն դուր է գալիս անտեսանելի դառնալու գաղափարը, ու նա մտածածը հեքիաթի է վերածում անտեսանելի դարձնող գլխարկի, անտեսանելի մարդու մասին: Իսկ բնությունն այդ խնդրին այլ լուծում է գտել: Նա ներկում է իր ստեղծած էակներին, պաշտպանական գունավորում է տալիս, որ թշնամիները նրանց չնկատեն: Բնության մեջ դա ամեն քայլափոխի երևում է: Անապատային գորշ դեղնավուն գույնն ունեն անապատի կենդանիների մեծ մաս` և՛ սարդը, և՛ որդը: Հյուսիսի ձյունածածկ հարթավայրերում ապրող կենդանիներին էլ` լինի դա բևեռային արջ, որ ձյան ֆոնի վրա նրանք չնկատվեն:

Մարդու խելքը գնում է ամպերի հետ խաղալու չերևալու գաղափարը։ Ու նա իր խելքի փչածը վերածում է հեքիաթի անտեսանելի գլխարկի միջոցով։ Իսկ բնությունը այս ցավին ուրիշ դարման է գտել։ Նա ներկում էր ստեղծած էակներին, պաշտպանական գունավորում է տալիս, որ թշնամին անցնի նրանց կողքով և չնկատի։ Բնության մեջ աչք է մտնում։ Անապատային գորշ դեղնավուն գույնն ունեն իրենց կաշվից վախեցող կենդանիների մեծ մասը։ Հյուսիսի ձյունածածկ հարթավայրերում ապրող կենդանիներին էլ` լինի դա թուրը աչ ու ձախ կտրող բեվեռային առջը, որ ձյան ֆոնի վրա չերևա:

 2. Տրված բարդ բառերի երկրորդ արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:


Բառապաշար, վիրաբույժ, միամիտ, սևահոգի, մանրազնին, սրբատաշ, մազապուրծ, փայտահատ, մթնկա, դյուրահավան, մրրկածեծ, որմնադիր:

Բառարմատ, վիրակապ, միաձայն, սևահող, մանրադրամ, սրբատեղ, մազարմած, փայտագործ, մթնաձոր, դյուրավառ, մրրկահող, որմնանկար։

3. Տրված բառերի բաղադրիչներով կազմի՛ր բաղադրյալ նոր բառեր:


Հայրապետ, դիմադիր, խաչակնքել, ծանրակշիռ, գլխարկ, զվարթաբան, ձայնասփյուռ, լուսապսակ, աստղագուշակ, մեղմաշունչ, կանխավճար, բարետես, ժպտալից:

Հայրապետ — Հայրիկ, պետական,

Դիմադիր — դիմադրություն,

Խաչակնքվել — խաչակիր, կնունք,

Ծանրակշիռ – ծանրորդ, կշեռք

Գլխարկ – անգլուխ, արկ

Զվարթաբան – զվարթուցյուն, անբան

Ձայնասփյուռ – ձայնային, համասփյուռ

Լուսապսակ – լույսային, պսակվել

Աստղագուշակ – աստալի, գուշակություն

Մեղմաշունչ – մեղմորեն, շնչավոր

Կանխավճար – կանխիկ, վճարել

Բարետես – բարի, տեսնել

Ժպտալից – ժպիտ, լեցուն

Рубрика: Պատմ

Հին Եգիպտոսի քաղաքակրթության արշալույսը

Որովհետև Եգիպտոսում կյանքը հնարավոր է եղել Նեղոսի շնորհիվ

Ք․ծ․ա 3100 թ Հարավի տիրակալ Մենեսը գրավում է Հյուսիսային թագավորությունը և ստեղծում է Եգիպտոսի միասնական պետությունը։

Եգիպտական բուրգերը կառուցել են գանձերը պահպանելու նպատակով։

Որ Եգիպտոս բերեին նոր անասուններ և ստրուկներ։

Երբ Եգիպտոսի իշխանությունը թույլ էր դրա պատճառով հիքսոսները կարողացան գրավել Եգիպտոսի հյուսիսային հատվածը։

Рубрика: Հաշվետվություններ, Պատմ

Պատմության հոկտեմբեր ամսվա հաշվետվություն

1․Քաղաքակրթությունների առաջացումը հին արևելքում

2․ Մարդկանց կրոնական պատկերացումները

3․ Ուրարտու

4․ Վանի թագավորություն

5․ Հին Եգիպտոսի քաղաքակրթության արշալույսը

Рубрика: Պատմ

Ուրարտու

Բիայնիլի-Ուրարտուն ստեղծվել է Ք․ա IX դարի կեսերին։ Արարատը ասորեստաներեն անվանվել է Ուրարտու, իսկ մեր թագավորները անվանել են՝ Բիայնիլի։

Տուշպա  մայրաքաղաքը կառուցվել է Սարդուրի I-ի կողմից՝ Վանա լճի արևելյան ափի վիթխարի ժայռի լանջին։

Սալմանասար III-ը Ասորեստանի թագավորն է, որը կառավարել է (Ք․ա 859-824թթ)։ Նա իր արձանագրության մեջ հիշատակել է Պետության առաջին հայտնի թագավոր Արամունի մասին։

Սարդուրի I-ը Վանի թագավորն էր, ով կառուցել է Տուշպա մայրաքաղաքը, կարողացել է չեզոքացնել ասորեստանյան սպառնալիքը և ընդլայնել է պետության սահմաները։ Մյուս նորարարությունը սեպագրի ներմուծումն էր։ Մեզ են հասել ասորերեն լեզվով գրված Վանի թագավորություննից սեպագիր արձանագրություններ։

Իշպուինի թագավորը, ով կառավարել է Վանի թագավորությունը (Ք․ա 825-810թթ)։ Իշպուինին և Մենուան բանակը վերազինեցին պողպատե և երկաթե զենքերով, իսկ բրոնզե հանդերձանքը՝ տաճարներին։ Հաջորդ քայլը ասորերեն սեպագրերից անցումն էր և ներմուծումն էր։

Մենուա թագավորը, ով կառավարել է (Ք․ա 810-786թթ)։ Մենուան Իշպուինիի հետ բանակը վերազիննել և ասորերեն սեպագրերին անցումն ու ներմուծումն էր։

Երկաթե դարը պատմական շրջան է, որը գործիքները և զենքերը պատրաստելիս երկաթե լայն կիրառմամբ։

Սեպագիրը ամենավաղ գրային համակարգերից մեկն է, որի անունը ստացել է գրելու ձևից՝ կավի սայլիկի կամ ժայռի վրա արված սեպաձև նշաններից։

Վերափոխությունը այն է, որ հասարակական կյանքի որև է ոլորտի ոչ արմատական փոփոխություն։

Վանի թագավորությունը ստեղծվել է IX դարի կեսերին։ Վանի թագավորությունը նաև հայտնի է եղել ինչպես, Ուրարտու և Բիայնիլի։

Վանի թագավորության ժամանակ երկաթի կիրառումը վճռորոշ դարձավ։ Երկաթի հանքեր կային հատկապես երկրի կենտրոնական և արևմտյան հատվածներում։ Թագավորության զինվորները կրում էին երկաթե թրեր և երկաթե ծայրով նիզակներ։

Պետությունը հզորացնելու նպատակով Իշպուինին և Մենուան ռազմարշավներ ձեռնարկեցին տարբեր ուղղություններով։ Հյուսիսում և հարավ-արևելքում պետության սահմանները զգալիորեն ընդլայնվեցին՝ ապահովելով ոսկու և երկաթի լրացուցիչ պաշարներ։ Կառուցվեցին մի շարք ամրոցներ, որոնք ծառայում էին ինչպես պաշտպանության համար, այնպես էլ՝ հարձակման։ Փուլ առ փուլ իրագործված այս և այլ վերափոխությունների արդյունքում աստիճանաբար հավասարակշռվում են Վանի թագավորության և Ասորեստանի ուժերը։

Թագավորները իրենց բանակը ուժեղացնելու համար օգտագործել են երկաթե և պողպատե զենքր։ Դրա շնորհիվ կարողացել են հակակշռվեն իրենց հակառակորդի հետ։

Սարդուրի I-ինի իրագործած վերափոխումը ավելի լավն է, որովհետև կառուցել է Տուշպա մայրաքաղաքը, կարողացել է չեզոքացնել ասորեստանյան սպառնալիքը, ընդլայնել է պետության սահմաները և սեպագրի ներմուծումը։

Իմ երկիրը արյունացնելու համար սկզբում իմ բանակի քանակը կմեծացնեի և կուժեղացնեի։ Դրա շնորհիվ երկիրը կուժեղանար և մարդիկ կլինեին ուրախ ու ապահով։ Հարուստ մարդկիկ կարևոր իրավիճակում կնգնեին, սովորական մարդկան և վատ ապրող մարդկան համար կլիներ ամենալավ իրավիճակը աշխարհում։

Рубрика: Արողջագիտություն

Ինչով են օգտակար օրգաները մարդու համար

Օրգանը մարմնի այն մասն է, որն ունի որոշակի ձև, տարբերվում է իր յուրահատուկ կառուցվածքով, օրգանիզմում զբաղեցնում է որոշակի տեղ և կատարում է որոշակի ֆունկցիա։ Երկու և ավելի օրգանների միասնությունը, որոնք կատարում են համատեղ ընդհանուր գործառույթ անվանում են օրգան համակարգ: Մարդու օրգանիզմում գոյություն ունեն 10 օրգան համակարգեր:

Рубрика: Без рубрики

Մարդ, ումից կարելի է անվերջ սովորել

Մարդ, ումից կարելի է անվերջ սովորել իմ մայրիկն է։ Մեր մայրիկները տարիների ընթացքում սովորեցրել են մեզ ամենակարևոր իրերը։ Մեզ սովորեցրել են, որ պետք է մարդկաց հարգել, լսել մեծերին, դասերը սովորել և այլն։ Մայրիկը այնպիսի մարդ է, որ հնարավոր չէ ատել և հնարավոր չէ նրան լքել։ Մայրիկը մեր հրեշտակն է և մեր քույրը։ Մայրիկը ամենաիդեալական մարդկանցից է։

Рубрика: Արողջագիտություն

Լսողական վերլիծուծիչ

Լսողության նշանակությունը: Լսողության շնորհիվ մարդը զանազանում է միջավայրի բազմաթիվ ձայները և կողմնորոշվում նրանցում: Լսողության օգնությամբ մարդիկ ընկալում են խոսքը, հաղորդակցվում միմյանց հետ, տեղեկատվություն ստանում, սովորում: Լսողության դերը մեծ է նաև մարդու խոսքի և մտավոր զարգացման համար:

Լսողական օրգանի կառուցվածքը

Լսողական վերլուծիչի ծայրամասային բաժինը  ականջներն են: Ականջը կազմված է երեք բաժնից՝ արտաքին, միջին և ներքին:

image_1058.jpg

Արտաքին ականջը կազմված է ականջախեցուց և լսողության արտաքին անցուղուց: Ականջախեցին հավաքում (որսում) է ձայնային տատանումները և ուղղում դեպի 3 սմ երկարությամբ լսողական արտաքին անցուղի: Լսողական անցուղին ավարտվում է թմբկաթաղանթով,որը սահմանազատում է արտաքին ականջը միջին ականջից: 

slide_4.jpg

Միջին ականջը օդով լցված փոքրիկ խոռոչ է, լսողական երեք հոդավորված ոսկրիկներով՝ մուրճիկ, սալ և ասպանդակ: 

Միջին ականջի խոռոչը լսողական փողով (Եվստախյան) հաղորդակցվում է քթըմպանի հետ: Նրանով անցնող օդը հավասարակշռում է ճնշումը թմբկաթաղանթի երկու կողմերում: Հակառակ դեպքում թմբկաթաղանթը կկորանա դեպի օդի փոքր ճնշման կողմը, և ձայնը կաղավաղվի:

Լսողական ոսկրիկները թմբկաթաղանթի տատանումները փոխանցում են ներքին ականջի ձվաձև պատուհանի թաղանթին: 

middle_ear_intro.jpg

Ներքին ականջըգտնվում է քունքոսկրի խորքում, այն խոռոչների և գալարուն խողովակների համակարգ է, որում խխունջն իրականացնում է լսողական գործառույթ:

Խխունջը 2,5 պտույտով հեղուկով լցված ոսկրային խողովակ է, որը երկայնակի միջնորմով բաժանված է երկու հարկերի: Միջնորմի մի մասը կազմված է հիմային թաղանթից, որը բաղկացած է տարբեր երկարության լայնակի ձգված թելերից: Հիմային թաղանթի վրա գտնվում են մազանման զգացող բջիջներ՝ լսողական  ընկալիչները:

Vnutrennee_uho(2).png

Նկարում բերված կիսաբոլոր խողովակները և անդաստակային նյարդը նշել պետք չէ. դա շփոթեցնելու է աշակերտին:

Լսողական վերլուծիչի աշխատանքը

Ականջախեցուց ձայնային ալիքներն անցնում են արտաքին լսողական անցուղով՝ առաջացնելով թմբկաթաղանթի տատանումներ, որոնց ուժը միջին ականջի ոսկրիկների օգնությամբ մեծանում է և փոխանցվում ներքին ականջի ձվաձև պատուհանի թաղանթին: Այդ թաղանթի տատանումներն առաջացնում են խխունջի ներսում գտնվող հեղուկի շարժումներ, որոնք փոխանցվում են հիմային թաղանթի թելիկներին: Վերջինների տատանումները գրգռում են նյարդային վերջույթները, և առաջացած նյարդային գրգիռը լսողական նյարդով հասնում է մեծ կիսագնդերի կեղևի քունքային բաժին (լսողական կենտրոն), որտեղ կատարվում է ձայնի բնույթի, ուժի, բարձրության վերջնական զանազանումը:

Ականջի կառուցվածքի մասին առավել մանրամասն պատկերացում կազմելու համար, դիտիր այս տեսանյութը: