Месяц: Сентябрь 2023

Գրավիտացիա/ Դեմոկրիտի խնձորը.

Ճամփորդություն դեպի ետ՝ հին ժամանակները…

Նախ պատկերացնենք, թե մենք որտեղ ենք գտնվում:

Մենք գտնվում ենք Երկիր մոլորակի վրա, այն հողագունդը, որտեղ մենք ապրում ենք: Այստեղ են գտնվում մեզ ծանոթ մայրցամաքները, օվկիանոսները, գետերն ու լճերը, լեռներն ու հարթավայրերը ինչպես նաև մեր բնակավայրը, որտեղ մենք ապրում ենք: Այժմ՝ մեր ճամփորդությունների ընթացքում կսկսենք քայլ կատարել մեր սովորական ու մեզ ծանոթ միջավայրից դուրս՝ աշխարհ, որը երկրային միջավայրից դուրս է, մենք սովոր ենք այս ամենը տեսնել , բայց դրանից դուրս ամեն բան արտասովոր է ու զարմանալի…

Եթե հայտնվենք տիեզերքի հետ դեմ հանդիման այն միանգամից այդ արտասովոր աշխարհների գերող կանչը մեզ կտանի ու մենք կգնանք դրա հետևից, ինչպես եղել է դարեր շարունակ:

Այն սովորական աստղը , որի շուրջն է պտտվում մեր մոլորակը:

Սա այն տեղն է, որտեղ տեղի է ունեցել տիեզերքի ամենաառեղծվածային երևույթը՝ ծագել է կյանքը: Կյանք, որը իվերջո պսակվել է բանականության արարմամբ: երկրագնդի վրա առաջացել է բանական էակը:

Սովորաբար կենդանիները արատաքին աշխարհի ազդակների ներքո շրջապատի իրադարձություններին անմիջապես արձագանքում են պարզապես զգայական մղումներով: Բայց մարդն ինչո՞վ տարբերվեց նրանցից… որ կարողացավ առաջ ընկնել այդ իրականությունից, այսինքն կարողացավ անել կանsàխատեսում, ծնել միտք… և դրանով նա էապես տարբերվեց շրջապատող աշխարհից, նա սկսեց ճանաչել  աշխարհը և ինքն իրեն:

Լինելով տիեզերքի մի մասնիկը, մարդն սկսեց ճանաչել ինքն իրեն: Սկսած քարե դարից, երբ մարդիկ դեռ ապրում էին քարայրներում..ու  երազեց հասկանալ ու ճանաչել նաև տիեզերքը…

Հիմա ետ գնանաք դեպի վաղ անցյալ ժամանակները…Պատկերանցնենք որ մենք այս պահին գտնվում ենք քարանձավում: Մի քարանձավ, որտեղ ամեն երեկո հավաքվում են քարանձավի բնակիչները:

Говорят, что жил когда-то в Фучжоу один бедный студент. Он был такой бедный, что не мог заплатить даже за чашку чая. Звали его Ми. Он умер бы от голода, если бы не один хозяин чайной. Он жалел Ми и поил, и кормил его бесплатно.Но вот однажды Ми пришѐл к хозяину и сказал:

– Я ухожу. Денег у меня нет, и я не могу заплатить за всѐ, чтоя выпил и съел здесь. Но я не хочу быть неблагодарным. Вот смотри!И он вынул из кармана кусок жѐлтого мела и нарисовал на стене чайной жѐлтого аиста. Аист был совсем как живой.

– Этот аист, – сказал Ми, – принесет вам в десять раз больше денег, чем я должен. Каждый раз, когда в вашей чайной соберутся люди, вы должны три раза хлопнуть в ладоши. Тогда аист сойдѐт со стены и будет танцевать. Но вы никогда не должны заставлять аиста танцевать для одного человека. Если вы будете заставлять его танцевать для одного человека, он будет танцевать в последний раз.На следующий день, когда в чайной собралось много народу,хозяин три раза хлопнул в ладоши, и аист сошѐл со стены и начал танцевать. Гости удивлялись и не верили своим глазам.С тех пор в чайной всегда собиралось много посетителей и хозяин стал очень богатым.Но вот однажды в чайную зашѐл один богатый человек. Он пришѐл посмотреть на аиста, о котором много слышал. Он положил на стол много денег и заставил хозяина выгнать всех людей из чайной.– Я хочу смотреть на аиста один, – сказал он. Хозяин увидел деньги и забыл то, что сказал ему студент. Он хлопнул три раза в ладоши, и аист сошѐл со стены. У него был невесѐлый и больной вид. Он станцевал только один танец и ушѐл обратно. Хозяин сердился, кричал, но ничего не мог сделать.А ночью в дверь чайной кто-то постучал. Хозяин открыл дверь и видит: стоит студент Ми и молчит. Потом студент Ми вынул из кармана дудочку, заиграл на ней и пошѐл прочь. Аист сошѐл со стены и пошѐл за ним. С тех

пор никто никогда не видел студента Ми и его жѐлтого аиста

2. Соедините части предложения

А. Он был такой бедный, что —   нарисовал на стене чайной танцевать

Б. И он вынул из кармана кусок —  не мог заплатить даже за чашку чая для одного человека, жѐлтого аиста.

В. Если вы будете заставлять его — аист сошѐл со стены Г. Он хлопнул три раза в ладо — он будет танцевать в последний раз.

Грамматический материал.

В словах здесь, здание, здоровье, здравствуй(те) всегда пишется буква з, так как это не приставка, а часть корня. Запомните правописание слова чересчур.

Упражнение 1. Поделите слова на два столбика: с буквой з в приставке, с буквой с в приставке.
Разделить, безработный, распилить, бессовестный, бессердечный, возвратиться, воспитывать, испугаться, бездомный, вздрогнуть, разыскать, бездельник, вскрикнуть, раздать, бесшумный, чересчур, бессмертный, беспомощный.

с буквой з приставке	с буквой с в приставке
Разделить	Распилить
Безработный	Бессовестный
Возвратиться	Бессердечный
Бездомный	Воспитывать
Вздрогнуть	Испугаться
Разыскать	Вскрикнуть
бездельник	Бесшумный
раздать	чересчур
	бессмертный
	беспомощный

Упражнение 2. Вставьте з или с:
здоровье, рассмотреть, возвратить, бездельник, разбить, изменить, безобразие, здравствуйте, воспитательница, безработный, испугаться, здесь, восхищаться, здание, поздороваться, рассердиться, использовать.

Дополнительное задание:

Упражнение 1. От данных ниже прилагательных образуйте новые с помощью приставки без(бес). 

Сердечный, смертный, сильный, умный, шумный, звучный.

Бессердечный, бессмертный, бессильный, безумный, бесшумный, беззвучный.

Упражнение 2. К данным словам прибавьте приставку раз-(рас-).
Делить, дать, свет, ставить, сердиться, гадать, сыпать, лить.

Разделить, раздать, рассвет, расставить, рассердиться, разгадать, рассыпать, разлить.

Արատտա, շումերական սեպագրերում հիշատակվող երկիր։ Հիշատակումը կապված է Ուրուքի երկու վաղ թագավորներ Էնմերկարի և Լուգալբանդայի հետ, որոնք նաև կան Շումերի թագավորների ցանկում։

Հայաստանի Մ.թ.ա. III-II հազարամյակների պատմության լուսաբանման համար անգնահատելի տեղեկություններ են հաղորդում Միջագետքի հնագույն՝ շումերական և աքքադական գրավոր հուշարձանները։ Շումերները` աշխարհի առաջին քաղաքակրթություններից մեկի ստեղծողները, մինչև Հարավային Միջագետքը յուրացնելը բնակվել են Միջագետքի հյուսիսային և Հայկական լեռնաշխարհի հարավային շրջաններում։ Հեռանալով այնտեղից` նրանք երկար ժամանակ պահպանել են կապը լեռնաշխարհի հետ։ Այդ իսկ պատճառով մեր լեռնաշխարհի մասին ամենավաղ հիշատակությունները գտնում ենք շումերական գրավոր հուշարձաններում։ Շումերները ստեղծեցին առաջին սեպագիրը, որը Մ.թ.ա. III-II հազարամյակի երկրորդ կեսին նրանցից փոխառեցին սեմական ծագում ունեցող աքքադացիները, իսկ հետագայում այն լայն տարածում ստացավ Առաջավոր Ասիայի երկրներում, այդ թվում՝ Վանի թագավորությունում։ Շումերական բնագրերում հիշատակվում է Արատտա երկիրը։ Արատտան Հայկական լեռնաշխարհի մինչ օրս հայտնի առաջին վաղ պետական կազմավորումն է։ Նրա մասին տեղեկությունները վերաբերում են Ք.ա. XXVIII-XXVII դարերին։ Ի՞նչ են պատմում շումերական աղբյուրներն Արատտա երկրի, նրա տեղադրության, պետական կառուցվածքի, տնտեսության, մշակույթի և այլ հարցերի մասին։ Հերոսավեպում Արատտան հիշատակվում է որպես բարձր լեռնային երկիր։

ա) 0=0

բ) 2+1=3

գ) 3×1-2×1=10×1-9

ա) (x-3)*(x-1)=0

բ)  (x-4)*(x-5)=0

գ) (x-5)*(x-9)=0

դ) x*(x-10)=0

ա) x*(x-1)=0

բ) (x-2)*(x-4)*(x-6)=0

գ) (x-1)*(x-3)*(x-5)=0

դ) x*(x-1)*(x+1)=0

ա) x=2-1=1

բ) x=3+1=4

գ) x=12:2=6

դ) x=5/15=1/3

ե) x=8/(-4)=-2

զ) x=1*(1/2)=2

է) x=10/0,1=10/(1/10)=100

ը) x=1/(-0,1)=-10

0*x=0, իսկ մեր արտահայտության մեջ b0 հետևաբար հավասարումը արմատ չունի։

Պատ․՝ հավասարման արմատ չունի

0*x=0, և b=0 հետևաբար ցանկացած x-ի արժեքի դեպքում հավասարումը արմատ ունի։

Պատ․՝ հավասարման արմատ ունի

I-x

II-y

x+y=140

x=y+14

y+14+y=140

y=(140-14)/2=63

x=63+14=77

Պատ․՝ 63 և 77

I-x

II-y

x=y+40

x=5y

y+40=5y

40=5y-y

40=4y

y=40/4=10

x=40+10=50

Պատ․՝ 50 և 10

1. Ի՞նչ տարբերություն կա բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների միջև: 

Բնական ռեսուրսը տարբերվում է նրանով, որ մարդիկ բնական միջավայրի մեջ օգտագործում և սպառնում են  ռեսուրսները, իսկ բանակն պայմաների ժամանակ մարդուն հնարավորություն է տալիս ապրելու և կենսագործունեություն անել։

• Կարո՞ղ է բնական պայմանը ժամանակի ընթացքում դառնալ բնական ռեսուրս, բերել օրինականեր:

Այո կարող է լինել, որովհետև բնական ռեսուրսը ինչ որ մասով շատ է նման բնական պայմանի։

• Նշեք հինգ սպառվող չվերականգնվող ռեսուրս և հինգ սպառվող վերականգնվող ռեսուրս:

Չվերականգնվող	Վերականգնվող
Ածղածնի	Խմելու ջուր
Նաֆթ	Փայտ
Գազ	Սպիրտ
Ածուխ	Թուղթ
Ստորերկրյա ջրեր	կաշի

• Նշեք հինգ ռեսուրս, որոնց սպառվելու դեպքում կարելի է փոխարինել այլ ռեսուրսով: 

Գազ, փայտ, նավթ, ածուխ։